Pierwszenstwo: 48483 KI 4a-a-3G/02— 15.11.1963 (P 100 754) Opublikowano: 26.X.1964 MKP B 23 b UKD Twórca wynalazku: inz. Wiktor Gladysz Wlasciciel patentu: Czestochowska Fabryka Urzadzen Mechanicznych, Przedsiebiorstwo Panstwowe, Czestochowa (Polska) Zabierak klowy z niezaleznym nastawieniem szczek zabierajacych Zabierak klowy z niezaleznym nastawieniem szczek zabierajacych przeznaczony jest do zamoco¬ wania, centrowania na nakielku i przenoszenia obrotów i sily z wrzeciona tokarki lub tokarki-ko- piarki na czolo toczonego przedmiotu podpartego z drugiego konca klem tokarskim osadzonym w ko¬ niku obrabiarki.Zabierak wedlug wynalazku z klem centruja¬ cym przesuwalnym do wewnatrz zabieraka pod wplywem sily dociskajacej, która pokonuje opór s'prezyny znajdujacej sie na chwycie stozkowym zabieraka oraz z ukladem blokujacym, zawiera szczeki zabierajace rozmieszczone dookola kla cen¬ trujacego, których jeden koniec oparty jest o uklad blokujacy a drugi w ksztalcie ostrza wystepuje na zewnatrz zabieraka.Mocowanie przedmiotu obrabianego odbywa sie przez osadzenie go nakielkiem na kle centrujacym tak, by kiel ten wsunal sie do srodka zabieraka a czolo przedmiotu obrabianego wcisnelo sie w ostrze szczek zabierajacych.Istota wynalazku jest podtoczenie mimosrodowe na tylnej czesci szczek zabierajacych umozliwiaja¬ ce wzdluzne przesuwanie sie tych szczek w komo¬ rze ukladu blokujacego i zabezpieczajace je przed obróceniem sie, kolnierz na koncu szczeki zabiera¬ jacej i kla centrujacego zabezpieczajacy przed ich wypadnieciem z zabieraka, oraz ostrze szczek za¬ bierajacych uksztaltowane w formie zeba freza, katem natarcia zwróconym w kierunku obrotów. 20 25 W znanych zabierakach klowych w tylnej czesci szczek zabierajacych baza dociskowa do ukladu blokujacego jest cala powierzchnia cylindryczna czola szczeki. Takie rozwiazanie wymaga stosowa¬ nia prowadników w formie kolków lub wkretów W szczece wraz z prowadnicami w ksztalcie row¬ ków w czesci prowadzacej szczeki. Prowadniki sa równiez stosowane w czesciach prowadzacej szcze¬ ki a prowadnice w tszczekach. Elementy te maja zabezpieczac szczeki zabierajace przed obróceniem sie i sluza takze jako ograniczniki przesuwu szczek oraz jako zabezpieczenie przed wypadnieciem ich z zabieraka.Stosowane sa równiez inne specjalne ograniczni¬ ki przesuwu i zabezpieczenia szczek przed wypad¬ nieciem z zabieraka. W odróznieniu od powyzszego wynalazek polega wlasnie na tym, ze podtoczenie mimosrodowe szczek w znacznym stopniu uprasz¬ cza konstrukcje zabieraka klowego, czyniac jego budowe o malej ilosci czesci skladowych i dajac znaczne oszczednosci na materiale i kosztach wy¬ konania w stosunku do znanych rozwiazan zabie- raków, które charakteryzuja sie dosc skompliko¬ wana budowa i znaczna iloscia czesci skladowych i wysokim kosztem wykonania, a kolnierz z tylu szczek zabierajacych i kla centrujacego zabezpie¬ cza te czesci przed wypadnieciem z zabieraka.Ostrze szczek zabierajacych uformowane na ksztalt zeba freza wedlug wynalazku a niespotykane w znanych zabierakach wytrzymuja wysokie obcia- 4848348483 3 zenia Wystepujace przy obróbce zgrubnej i szyb¬ kosciowej.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony przy¬ kladowo na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój podluzny zabieraka, fig. 2 przekrój po¬ przeczny zabieraka w miejscu podtoczenia mimo- srodowego szczek zabierajacych, fig. 3 szczeke za¬ bierajaca w rzucie bocznym, fig. 4 szczeke zabie¬ rajaca w rzucie poziomym z uwidocznionym ostrzem, fig. 5 szczeke zabierajaca w widoku od ostrza, fig. 6 przekrój poprzeczny szczeki w miej¬ scu podtoczenia mimosrodowego.Tuleja 1, stanowiaca widoczna z góry i od strony szczek glowe zabieraka, jest zamocowana na opra¬ wie 2. W oprawie tej znajduje sie uklad blokujacy Skladajacy sie z komory 3 wypelnionej na przy¬ klad kulkami 4 zamknietej czolem wewnetrznym tulei 1. W tulei 1 umieszczone sa promieniscie w otworach szczeki zabierajace 5, a w osi — kiel centrujacy 6. Szczeki zabierajace na zewnatrz tu¬ lei 1 posiadaja ostrze 7 w formie ostrza freza z do¬ datnim lub z ujemnym katem natarcia. W drugim koncu szczeki zabierajace 5 maja podtoczenie mi- misrodowe 8 czesciowe wsuniete w komore 3 oraz kolnierz 9. Kiel centrujacy 6 w srodkowej czesci posiada na obwodzie rowki pólokragle 10 a z tylu kolnierz 11. Czesc przednia kla centrujacego 6 za¬ konczona klem 12 o kacie wierzcholkowym 60° lub innym wystaje na zewnatrz tulei 1, czesc cylindry¬ czna przedniej jego czesci znajduje sie czesciowo w tulei 1, czesc cylindryczna z rowkami — w ko¬ morze 3 i czesciowo w tulei 1, a tylna czesc cy¬ lindryczna — w oprawie 2. Miedzy klem centru¬ jacym 6, a wkretem 13 znajduje sie sprezyna napi¬ najaca 14. W tylnej czesci chwytu stozkowego opra¬ wy 2 znajduje sie korek 15. Dzialanie zabieraka klowego z niezaleznym nastawieniem szczek polega na tym, ze w czasie nacisku nakielka w przedmio¬ cie obrabianym na kiel centrujacy 6 od sruby ko¬ nika tokarki, kiel ten pokonujac opór sprezyny na¬ pinajacej 14 przesuwa sie do wewnatrz zabieraka do chwili oparcia sie czola przedmiotu obrabianego ostrza szczek zabierajacych 7. Szczeki te przeka¬ zuja nacisk na srodek wyrównujacy naciski na przyklad kulki 4, przez co niektóre szczeki wysu-^ waja sie do czola przedmiotu obrabianego, gdy ono jest nieprostopadle do osi nakielków przedmiotu obrabianego. Przy dalszym docisku kiel centruja¬ cy 6 i szczeki zabierajace 5 zostaja zablokowane w komorze 3 a czolo przedmiotu wcisniete w ostrza 7. Obroty wrzeciona obrabiarki i sila 'po¬ przez chwyt stozkowy oprawy 2, tuleje 1 i szczeki zabierajace 5 przy wspóldzialaniu kla centrujace¬ go 6, przenoszone sa na obrabiany przedmiot. Przy zdejmowaniu przedmiotu obrabianego, to jest od¬ jecie nacisku, sprezyna napinajaca 14 wypycha kiel centrujacy 6 do przodu i rozluznia uklad blo¬ kujacy.Podtoczenie mimosrodowe 8 z tylu szczek zabie¬ rajacych 5 umozliwia wzdluzne przesuniecie sie 5 szczek przy luku srednicy komory 3 ukladu blo¬ kujacego oraz zabezpiecza je przed obróceniem sie.Kolnierz 9 na koncu szczeki i kolnierz 11 na kon¬ cu kla centrujacego zabezpieczaja je przed wypad¬ nieciem z zabieraka. Rowki pólokragle 10 na ob- io wodzie srodkowej czesci kla sluza do jego bloko¬ wania w komorze 3. Wkret 13 sluzy do regulacji napinania sprezyny, a korek 15 do zamkniecia ko¬ mory sprezyny w chwycie stozkowym oprawy 2.Wynalazek odznacza sie prosta budowa, latwa 15 technologia wykonania, malym zuzyciem materia¬ lów oraz nieduza pracochlonnoscia wykonania.Dzialanie zabieraka jest pewne. Zabierak moze przenosic obroty i' sily wystepujace w obróbce zgrubnej i szybkosciowej. Blokowanie kla i szczek 20 jest iszybkie a przesuw kla centrujacego w czasie blokowania nieznaczny, przez co zabierak moze miec takze zastosowanie na tokarkach i tokar- kach-kopiarkach do toczenia po kopiale. 25 PL