Przedmiotem niniejszego wynalazku jest jednoplatowiec z platami wolnemi, czyli tak zwanemi wspornikowemi, a wiec nie usztywnionemi zadnemi zewnetrznemi pretami rozporowemi lub drutami. Do¬ tychczas rzadko stosowano platy wolne przy jednoplatowcach, choc zastosowanie ich ma wazne zalety w porówrnaniu do platów usztywnionych drutami, a to z tej przyczyny, ze zastosowanie tych platów napotyka na znaczne trudnosci co do kon¬ strukcji samolotu i rozmieszczenia cieza¬ ru. Zwykle u samolotów przytwierdza sie obie polowy platu zboku do kadluba, lecz sciany tegoz, z uwagi na ciezar, nie moga byc tak dalece usztywnione, aby mogly przejac znaczne momenty gnace, dzialajace na platy.Przedmiotem wynalazku jest kon¬ strukcja, umozliwiajaca wykorzystanie za¬ let aerodynamicznych jednym koncem osadzonych, zreszta swobodnych, platów (unika sie oporu powietrza zewnetrznych drutów usztywniajacych) równiez przy jednoplatowcach. Konstrukcja ta polega na tern, ze czesci nosne platów (np. po- dluznice) przechodza bez przerwy przez cala szerokosc samolotu, a wiec równiez przez czesc srodkowa, która zwykle two¬ rzy kadlub.W znanych jednoplatowcach, sklada¬ jacych sie zwykle z kadluba srodkowego oraz z platów przymocowanych z obu stron do kadluba, platy nie sa bezposred¬ nio z soba zlaczone i nie tworza tez ca¬ losci z kadlubem, od którego ze wzgleduna wykonanie konstrukcji i na transport musza byc odejmowane. Odpowiednio do wlasciwosci konstrukcji przy znanym spo¬ sobie wykonania, kadlub tworzy pewnego rodzaju kregoslup samolotu, o który opie¬ raja sie w gruncie rzeczy wszystkie inne czesci konstrukcyjne i w którym wyrów- nywuja sie wszystkie dzialajace na sa¬ molot sily tak zewnetrzne, jak i we¬ wnetrzne. Jednoczesnie, kadlub jest tu¬ taj rodzajem dzwigara dla ciezarów, któ- remi jest obarczony samolot, np. ludzie, silniki, naczynia i inne. Kadlub oslania zatem te czesci i poza tern przyjmuje na siebie bezposrednio dzialanie ich ciezaru, Dotychczasowe typy jednoplatowców sa o tyle wadliwe, ze przy ich budowie zbyt wiele uwagi zwracano na wazne dla po¬ jazdów drogowych wlasciwosci, które oczy¬ wiscie zupelnie inne sa niz u samolotów, za malo zas uwzgledniono sily, powstaja¬ ce podczas lotu. Przedewszystkiem, bu¬ dowa taka posiada te wade, ze podczas lotu sily przenosi sie z czesci unoszacych, i j, z platów, na czesci dzwigajace cieza¬ ry zapomoca czesci posrednich. To samo odnosi sie do wyrównania dzialajacego w kierunku lotu oporu powietrza platów przez ciag smigla.Jednoplatowiec o konstrukcji wedlug niniejszego wynalazku posiada równiez te zalete, ze budowa jego lepiej moze byc dostosowana do rozkladu sil w samolocie w ten sposób, iz ciezary dzialaja bezpo¬ srednio na platy i ze sily dzialajace na samolot wyrównywuja sie w nim, W tym celu konstrukcja platu jest rodzajem dzwigara. Konstrukcja taka jest tern bar¬ dziej odpowiednia, ze podluznice platów idace przez cala szerokosc samolotu, mu¬ sza byc silnie zbudowane juz ze wzgledu na ciezar, który sie skupia wpoblizu srod¬ ka i wywoluje tam najwiekszy moment giecia.Jesli ciezary nie moga byc umieszczo¬ ne bezposrednio na konstrukcji platów, to dolacza sie do wieloprzeslowych dzwiga¬ rów, tworzacych szkielet platów, po¬ dluznice, lub kratownice, wiazania po¬ mocnicze, na których odnosne ciezary mo¬ ga sie oprzec.Kadlub samolotu sluzy zatem swoja czescia, która oslania ciezary, tylko ja¬ ko oslona zmniejszajaca opór powie¬ trza, i nie sluzy juz jako dzwigar dla tych czesci ani dla platów. Koncowa czesc tylna kadluba, laczaca plat z ogo¬ nem moze byc przytwierdzana bezpo¬ srednio do wieloprzeslowych dzwigarów platów, lub do wiazania pomocniczego przymocowanego do platów, skutkiem czego sily pochodzace od ciezarów i sily dzialajace na nia podczas sterowania prze¬ nosza sie najkrótsza droga na platy.Gdy przy malych jednoplatowcach przylacza sie zboku do kadluba platy, zaopatrzone w wieloprzeslowe podluzni¬ ce, w dotychczas stosowanej wysokosci, to spotyka sie ta wade, ze podluznice przenikaja wlasnie te czesc kadluba, któ¬ ra jest przeznaczona na pomieszczenie dla ludzi, silników oraz ciezarów uzy¬ tecznych, skutkiem czego przeszkadzaja one w ich umieszczaniu.Wade te usuwa sie, wedlug wynalaz¬ ku, w ten sposób, ze plat wzgledem ka¬ dluba jest tak nisko polozony, iz szkielet jego (podluznice i inne czesci) przecho¬ dza pod kadlubem lub pod dolna czescia kadluba, dzieki czemu w czesci kadluba znajdujacej sie nad platami, pozostaje dostatecznie wysoka przestrzen dla umie¬ szczenia ludzi, silników, ciezarów uzy¬ tecznych, czesci do sterowania i podob¬ nych czesci, która jest wolna od wszelkich czesci konstrukcyjnych platów, przecho¬ dzacych poprzecznie przez kadlub, W ka¬ dlubie mozna zatem swobodnie rozporza¬ dzac wspomnianemi przedmiotami i roz¬ mieszczac je dowolnie. Srodek ciezkosci tak skonstruowanego samolotu lezy co- prawda wyzej niz platy, lecz doswiadcze- — 2 —nia wykazaly, iz nie dsAe to powodu do obaw, Zapomoca stosownej wielkosci i stosownego ustawienia powierzchni tlu¬ miacych (uspakajajacych) mozna równiez przy tak nisko polozonych platach otrzy¬ mac potrzebna statecznosc samolotu.Na rysunku sa uwidocznione przykla¬ dy wykonania wynalazku, a mianowicie: fig. 1 i 2 przedstawiaja szkielet malego jednoplatowca na jedna osobe: fig. 1 — w widoku bocznym, zas fig. 2 — zprzodu; fig. 3—6 odnosza sie do wiekszego samo¬ lotu, mianowicie: fig. 3 przedstawia rzut po¬ ziomy, fig. 4—widok zprzodu z przekrojem podlug linji IV — IV figury 3, fig. 5 — przekrój podluzny przez plat podlug linji V — V figury 3, a fig. 6 — przekrój po¬ dluzny przez kadlub podlug linji VI — VI figury 3; fig. 7 i 8 przedstawiaja maly jednoplatowiec z platami kratownicowemi z drzewa, fig. 7 — w rzucie bocznym, mianowicie: czesc przednia w srodkowym przekroju podluznym, czesc tylna w wi¬ doku zprzodu i to w przekroju podlug linji II — II figury 7.Plat /, którego kontur jest oznaczony linja kropkowana na fig. 1, posiada we¬ wnatrz konstrukcje nosna w rodzaju kra¬ townicy z pretów, która sie sklada z po¬ dluznie 2 i pomiedzy niemi wbudowanych pretów przekatnych 3. Prócz tego, po¬ miedzy pasami górnemi równiez jak i dol- nemi podluznie sa umieszczone prety kra¬ towe 4 i 5. Podluznice 2 i prety laczace 3, umieszczone miedzy niemi, przechodza wedlug fig. 2 przez cala szerokosc samo¬ lotu.Dzialanie ciezarów, umieszczonych w samolocie, przenosi sie o ile moznosci bez¬ posrednio na konstrukcje nosna platu w ten sposób, ze do tej konstrukcji clola- cza sie wiazanie pomocnicze, na których opieraja sie te ciezary. Ciezar silnika 30 przenosi sie na platów zapomoca wiazania pomocniczego, skladajacego sie z wlasci¬ wych dzwigarów silnikowych 7 i z za¬ strzalów 8, 9, 10, 11, ciezar zas iotnika, który siedzi na siedzeniu 33, zapomoca wiazania pomocniczego 16—21. To ostat¬ nie wiazanie dzwiga równiez ster 25, 26.Nozna dzwignia 27 do kierowania sterem bocznym jest umieszczona bezposrednio w wiazaniu platu. Dla lepszego usztyw¬ nienia calosci, wijazania dzwigajace sil¬ nik i lotnika, sa polaczone z soba pretami.Pojedyncze czesci wiazania sa przytern, co jest najkorzystniejsze, uksztaltowane w postaci ramy, np. 18, 22. Na te ramy kladzie sie jpokrycie kadluba. Zbiornik paliwa 35 jest umieszczony wewnatrz kratownicy platu; ciezar jego dzwiga za¬ tem bezposrednio plat, kadlub zas sluzy tylko jako oslona, której celem jest zmniejszenie oporu powietrza podczas lo¬ tu. Tak samo jak ciezar silnika, przeno¬ si sie równiez sila pociagowa smigla przez wiazania pomocnicze, dzwigajace silnik, bezposrednio na plat. Czesc tylna 40 ka¬ dluba, dzwigajaca powierzchnie sterowe 37, 38, jest bezposrednio polaczona z czescia ramowa 18 wiazania pomocnicze¬ go, przymocowanego do platu, skutkiem czego równiez ciezar tej czesci kadluba i powierzchni sterowych i sily, pochodza¬ ce od oporu powietrza, dzialajace na te powierzchnie, przenosza sie droga naj¬ krótsza na plat.W samolocie o wielkich rozmiarach, wedlug fig. 3 — 6, silniki 30, umieszczone zupelnie na przedzie, oparte sa zapomo¬ ca dzwigarów na wiazaniu pomocniczem, które jest utworzone z pretów kratowych 8—12 i polaczone jest z rozciagajaca sie ukosnie wzdluz calej szerokosci sa¬ molotu konstrukcja dzwigajaca 2, 3 pla¬ tu 1. Dla zalogi samolotu sluza w cze¬ sci przedniej kadluba siedzenia 33, 34, które sa umieszczone w wiazaniu pomoc¬ niczem 13 — 23, polaczonem bezposred¬ nio z konstrukcja glówna platu 1. Oslo¬ na 41 kadluba, ulozona na ramowych czesciach kratownicy 17 i 21, sluzy tu do — 3 —zmniejszenia oporu powietrza i nie przy¬ czynia pia do przenoszenia ciezaru za¬ logi. Silniki sa otoczone oslona 36, zmniejszajaca opór powietrza.Jednoplatowiec, przedstawiony na fi¬ gurach 7 i 8, posiada plat 1, który wzgle¬ dem kadluba jest tak nisko umieszczony, ze otrzymuje sie przestrzen wolna dosta¬ tecznej wielkosci w czesci kadluba do umieszczenia lotnika wzglednije innych ciezarów uzytecznych. Sily gnace, czyn¬ ne w bocznych czesciach platu, schodza sie w srodku samolotu dzieki temu, ze podluznice 2 platów bez przerwy prze¬ chodza przez kadlub z jednej strony na druga. Konstrukcja taka jest nieskompli¬ kowana i daje pewnosc, ze dzwigar platowy najlepiej jest dostosowany do rozkladu sil, z drugiej zas strony nie na¬ strecza ta konstrukcja trudnosci w roz¬ mieszczeniu ciezarów w kadlubie. Jak widac z rysunku, w kadlubie nad platem umieszczony jest silnik 6 oraz siedzenie 7 lotnika, urzadzenia do kierowania 8 i 9, zbiornik paliwa 10 i inne ciezary.W celu osiagniecia dobrego schodze¬ nia sie strug powietrza, kadlub znajduje sie tak nisko, ze jego dolna powierzchnia schodzi sie z dolna powierzchnia platu. PL