Przedmiotem wynalazku jest uszczelnienie hydraulicznego urzadzenia napedowego, posu¬ wowego lub podobnego, zawierajacego stala pokrywe lub oslone, obrotowa czesc wewnetrz¬ na i utworzone przez ich scianki komory, odr dzielone od siebie przegrodami, z których jed¬ na jest osadzona w stojanie a druga w wir¬ niku, przy czym do komór jest doprowadzany czynnik pod cisnieniem, który wprowadza wspomniany wirnik w przemienny ruch obro¬ towy.W celu przerwania lacznosci miedzy komora¬ mi istnieje juz wiele typów polaczen uszczel¬ niajacych, które jednak w praktyce nie zapew¬ niaja zupelnej szczelnosci, poniewaz w rzeczy¬ wistosci na koncach wirnika istnieja niedopusz- ae wycieki.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest Henri Kummerman.Zadaniem uszczelnienia wedlug wynalazku jest usuniecie tych niedogodnosci. Polega on na zamontowaniu na wspomnianych przegrodach gietkich uszczelek w postaci tasmy lub pasa bez konca, które otaczaja omawiane przegrody i sa osadzone na ich grzbiecie lub obrzezu sty^ kajac sie badz z pokrywa badz tez z wirni¬ kiem w sposób zapewniajacy szczelnosc na ca¬ lym obwodzie przegród, bez przerw w ciag¬ losci.Zgodnie z inna cecha znamienna, wspom¬ niane uszczelki sa osadzone za pomoca ele¬ mentów chwytakowych, zezwalajacych na ich latwy montaz i demontaz, wykonanych w po¬ staci na przyklad wyciec, wypustów lub po¬ dobnych srodków na omawianych grzbietach lub obrzezach, w które zaklada sie i zdejmuje uszczelki, z uwagi na ich wlasna sprezystosc.Zgodnie z dalsza cecha znamienna, czesci scianek pokrywy stalej, które wspólpracujaz koncami omawianych przegród maja profil uzupelniajacy o postaci jaka przyjmuja te zla¬ cza, gdy zostana osadzone na omawianych prze¬ grodach.Inne cechy znamienne wynalazku wynikaja jeszcze z przebiegu dalszego ciagu opisu.Wynalazek jest uwidoczniony w przyklado¬ wym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia W przekroju przyklad stosowania uszczaLnieniaj wedlug jvynalazku, fig. 2 — prze- *^j|WzdluKliiiU |j-*ll na fig. 1, fig. 3 — jedna. pditlc* z^cza '•* \isz fig. 4 — przekrój podluzny urzadzenia zaopa¬ trzonego w uszczelke,-: fig, 5 — widok per¬ spektywiczny uszczelki wedlug fig. 4, fig. 6 — przekrój osiowy uszczelki wedlug fig. 5, fig. 7 — przekrój podluzny urzadzenia zaopatrzonego w uszczelke w innej postaci wykonania.Na fig. 112 rysunku, jest przedstawiony je¬ den przyklad zastosowania wynalazku w hy¬ draulicznym urzadzeniu napedowym lub sprze¬ glowym, znanym pod nazwa przegub hydrau¬ liczny. Zgodnie z jednym przyikladem zastoso¬ wania, urzadzenie zawiera pokrywe 1 lub oslo¬ ne cylindryczna, w której wnetrzu jest osadzo¬ ny obrotowo dookola osi XX wirnik 2 rów¬ niez cylindryczny i ustawiony wspólosiowo z pokrywa 1. Wirnik 2 jest wyposazony na swych koncach w czopy, z których jeden uwi¬ doczniony na rysunku, jest oznaczony cyfra 3.Ten czop jest oddzielony od wirnika kolnie¬ rzem 4 i podtrzymywany za pomoca lozyska 5 zamocowanego srubami 6 do plaskiej lub po¬ dobnej podstawy 7 zwiazanej z pokrywa 1.Wirnik jest przedluzony po stronie czopa przez czesc wielowpustowa 8, która moze byc laczo¬ na na przyklad z przekladnia zwiazana z urza¬ dzeniem napedowym.Wirnik 2 ma srednice wyraznie mniejsza od wewnetrznej srednicy oslony i zawiera dwie identyczne przegrody 9 przykrecone do niego za pomoca srub 10. Te przegrody w ksztalcie rów- nolegloscianu o przekroju prawie prostokat¬ nym sa osadzone srednicowo przeciwlegle i roz¬ mieszczone równolegle do osi XX.Równiez dwie przegrody 11 o ksztalcie takim samym jak przegrody 9 sa zamocowane za po¬ moca srub 12 do oslony U Te przegrody U sa ustawione równiez równolegle do osi X X i roz¬ mieszczone srednicowo przeciwlegle.Dwie ruchome przegrody 9 i dwie przegrody nieruchome 11 tworza miedzy soba cztery ko¬ mory 13, 14, 15, 16 do których jest doprowadzo¬ ny czynnik pod cisnieniem. Te komory sa po¬ laczone parami za pomoca kanalów 17 i 18 wy¬ konanych w wirniku i sa przylaczone do obwo¬ du czynnika otworami 19 lub 20. Czynnik hy¬ drauliczny (w zaleznosci od systemu rozrzadu), nie uwidoczniony na rysunku, wplywa naprze- mian przez jeden z otworów 19 i 20 i wprowa¬ dza w ruch obrotowy wirnik 2 dookola osi X, X az przegrody ruchome nie uderza o przegro¬ dy nieruchome w sposób wywolujacy przemien¬ ny ruch obrotowy urzadzenia.Przegrody ruchome 9 i nieruchome 11 sa wy¬ posazone na grzbietach lub obrzezach stykaja¬ cych sie badz z wirnikiem, badz tez z oslona w wyciecie lub wpusty 21 i 22, przy czym wycie¬ cie to, zwlaszcza o przekroju prostokatnym jest przewidziane na calym obwodzie tych przegród i tworzy ciagle gniazdo, w którym jest umiesz¬ czona uszczelka wykonana z kauczuku albo od¬ powiedniego materialu syntetycznego, najko¬ rzystniej o przekroju prostokatnym, przystoso¬ wanym do ksztaltu gniazda. Uszczelki nasadzo¬ ne na przegrodach 9 i 11 sa takie same i ozna¬ czone sa odpowiednio liczbami 23 i 24. Kazda omówiona uszczelka ma ksztalt litery „O" lub postac pasa albo tasmy bez konca, czyli nie po¬ siada zadnego miejsca nieciaglego lub podob¬ nego, podatnego do przepuszczania cieczy pod cisnieniem.Dzieki sprezystosci materialu, z którego jest wykonana uszczelka, mozna ja latwo umiescic na odpowiedniej przegrodzie lub po zuzyciu zdjac ztej przegrody. Wystarczy wywrzec na nia sile rozciagajaca, która wydluza ja o wiel¬ kosc potrzebna do nasuniecia na grzbiet prze¬ grody przed zacisnieciem w wycieciu stanowia¬ cym jej lozysko. Widac zatem, ze zarówno montaz jak i demontaz uszczelki jest szczegól¬ nie prosty i ze mozna ja latwo wymieniac, po¬ niewaz wystarczy w tym celu odkrecic prze¬ grody z elementu na którym sa one osadzone.Jest oczywiste, ze w czterech narozach kaz¬ dej przegrody, kazda omawiana uszczelka, przy- Madftwo'0 uszczelka 23 jest wygieta od srodka majac w przyblizeniu postac cwiartki kola.W celu zapewnienia doskonalej szczelnosci na koncach wirnika 2, które stykaja sie z lozyska¬ mi 5, zlaczonymi z oslona 1, przewiduje sie na tych lozyskach czesci wsporcze 25 których lico 26 jest zaokraglone do postaci cwiartki kola w sposób odpowiadajacy ksztaltem uszczelce 23 w miejscu, w którym ona zakrzywia sie na luku rowka 21.Dzieki takiej postaci lica, osiagnie sie styk miedzy lozyskiem i uszczelka, w przeciwien¬ stwie do rozwiazan, przy których czesci wspor¬ cze pod katem prostym nie moga zapewnic cia- — 2 —glego styku i tym samym calkowitej szczelno¬ sci. Jedna tylko uszczelka 23 umozliwia zatem osiagniecie szczelnosci na sciance cylindrycznej oslony, a wlasciwie na sciance plaskiej lozyska 5 z nia zwiazanego.Aby zapobiec przeciekowi cieczy 2 z jednej komory do drugiej, przez przenikanie miedzy powierzchniami styku wirnika 2 i lozyska 5, przewiduje sie jeszcze na koncach urzadzenia czesc dodatkowa przeznaczona do zapewnienia szczelnosci promieniowej. Ta czesc jest wykona¬ na w postaci sztywnej uszczelki pierscieniowej, najkorzystniej metalowej, wspólosiowej z osia XX i wstawionej miedzy wspomnianym wirni¬ kiem i stalym lozyskiem na prawo od uszczelek 23 i 24 osadzonych na przegrodach ruchomych i stalych. Na fig. 1, w jej górnej polówce przed¬ stawiono taka uszczelke 27 o przekroju trójkat¬ nym. Ta uszczelka 27 styka sie swoimi dwiema sciankami z lozyskiem stalym 5 i kolnierzem 4 natomiast jej trzecia scianka styka sie z uszczel¬ kami gietkimi, zamocowanymi na przegrodach ruchomych i stalych. Dzieki temu zamocowaniu, uszczelka 27 jest podtrzymywana przez te prze¬ grody w wyniku róznicy cisnienia istniejacego miedzy komorami i zewnetrzna atmosfera.Scianki uszczelki sa równiez regularne i mozli¬ wie gladkie w celu zapewnienia dokladnego styku z przyleglymi powierzchniami kolnierza i lozyska, oraz unikniecia calkowitego uszko¬ dzenia.Zgodnie z odmiana przedstawiona w dolnej polówce fig. 1, stosuje sie zamiast uszczelki o przekroju trójkatnym uszczelke plaska 28 w postaci wienca lub okraglej podkladki^ wykona¬ na ze stali. Ta uszczelka jest dostatecznie cien¬ ka do uzyskania jej odksztalcenia sprezystego i zapewnienia dokladnego styku zarówno z lo¬ zyskiem stalym 5 jak i ruchomym kolnierzem 4.Na fig. 3 jest przedstawiona jeszcze inna po¬ stac omawianej uszczelki pierscieniowej. Ta uszczelka 29 ma przekrój w postaci trapezu oraz szczeline promieniowa 30, która pozwala przy¬ stosowac sie do urzadzenia bez potrzeby stoso¬ wania dokladnej obróbki, co jest potrzebne w przypadku stosowania uszczelki zamknietej.Uszczelka 29 jest zamontowana w ten sposób, ze szczelina 30 znajduje sie na przedluzeniu prze¬ grody polaczonej z oslona, najkorzystniej w po¬ blizu jej srodka.Dzieki ksztaltowi uszczelki, scianka tylna tw^crzy mniejsza powierzchnie tloczna niz scian¬ ka przednia, w wyniku czego powstaje czynnosc przeciwna wyrównaniu, która zostawia jednak dostateczna nadwyzke w celu zapobiezenia jej zaklinowania sie.Dzieki istnieniu pierscieniowej uszczelki 29, pierscien 30a, który zapewnia szczelnosc miedzy czopem 3 i lozyskiem 5 moze byc pominiety, gdyz uszczelka 29 wywoluje znaczny nacisk róz¬ nicowy miedzy komorami i obszarem sasiednim czopa i zapewnia równiez z tego powodu wzrost jej szczelnosci.Na fig. 4 jest przedstawione urzadzenie wy¬ posazone w. uszczelke 31 uwidoczniona w prze¬ kroju o ksztalcie trójkata równoramiennego i za¬ cisnieta miedzy wirnikiem i lozyskiem stalym po prawej stronie uszczelek 23. Uszczelka 31 jest ulozona w taki sposób, ze jej scianka prze- ciwprostokatna 31a (fig. 5 i 6) styka sie z oma¬ wianymi uszczelkami a dwie pozostale scianki (boki) 31b, 31c, opieraja sie o lozysko 5 i o wir¬ nik 7.Uszczelka 31 jest wykonana najkorzystniej z pierscienia metalowego i jest wyposazona od wewnatrz w zlobki 32 rozlozone w równych od¬ stepach tworzace zabki na. dwóch ustawionych pod katem prostym sciankach 31b, 31c. Te zlob¬ ki sa wykonane przykladowo przez zaciecia, których dna sa najkorzystniej równolegle do scianki 31c uszczelki 31. W kazdym zlobku jest zacisnieta pojedyncza uszczelka 33 majaca taki sam ksztalt jak same zlobki, czyli w przedsta¬ wionym przykladzie postac kolnierza prostokat¬ nego równoramiennego. Te pojedyncze uszczelki moga byc wykonane z kauczuku lub z tworzy¬ wa sztucznego.Stwierdzono, ze gdy wirnik 2 jest wprowa¬ dzony w rruch obrotowy uszczelka 31 zapobiega przeciekaniu cieczy dzieki zestawieniu i uksztal¬ towaniu uszczelek pojedynczych 33, które two¬ rza szereg uszczelek i sa dostosowane do kie¬ runku ruchu walu.Jak wykazaly doswiadczenia, jedna uszczelka zapewnia calkowita szczelnosc równiez wówczas, gdy cisnienie cieczy osiaga bardzo duza wartosc na przyklad 200 kg/cm2 i wieksza.Na fig. 7 jest przedstawione inne zastosowanie uszczelki przewidzianej szczególnie w przypad¬ ku, gdzie elastyczne uszczelki nieciagle sa montowane na scianach. Na fig. 7, te same licz¬ by oznaczaja takie same elementy jak na fig. 1.Zgodnie z tym zastosowaniem, szczelnosc mie¬ dzy wirnikiem 2 i oslona 1 jest zapewniona za pomoca gietkich uszczelek 34 nieciaglych, za¬ montowanych na przegrodach 9. Szczelnosc pro¬ mieniowa jest zapewniona za pomoca uszczelki pierscieniowej 35 umieszczonej w poblizu kon¬ ców uszczelek 34. — 3'—z koncami omawianych przegród maja profil uzupelniajacy o postaci jaka przyjmuja te zla¬ cza, gdy zostana osadzone na omawianych prze¬ grodach.Inne cechy znamienne wynalazku wynikaja jeszcze z przebiegu dalszego ciagu opisu.Wynalazek jest uwidoczniony w przyklado¬ wym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w przekroju przyklad stosowania uszczalnienia wedlug wynalazku, fig. 2— prze- M|()j ^wzdluz linii II—II na fig. 1, fig. 3 — jedna _ pdtetic* zlacza * ^uszczelniajacego sztywnego, fig. 4 — przekrój podluzny urzadzenia zaopa¬ trzonego w uszczelke, fig, 5 — widok per¬ spektywiczny uszczelki wedlug fig. 4, fig. 6 — przekrój osiowy uszczelki wedlug fig. 5, fig. 7 — przekrój podluzny urzadzenia zaopatrzonego w uszczelke w innej postaci wykonania.Na fig. 1 i 2 rysunku, jest przedstawiony je¬ den przyklad zastosowania wynalazku w hy¬ draulicznym urzadzeniu napedowym lub sprze¬ glowym, znanym pod nazwa przegub hydrau¬ liczny. Zgodnie z jednym przykladem zastoso¬ wania, urzadzenie zawiera pokrywe 2 lub oslo¬ ne cylindryczna, w której wnetrzu jest osadzo¬ ny obrotowo dookola osi XX wirnik 2 rów¬ niez cylindryczny i ustawiony wspólosiowo z pokrywa I. Wirnik 2 jest wyposazony na swych koncach w czopy, z których jeden uwi¬ doczniony na rysunku, jest oznaczony cyfra 3.Ten czop jest oddzielony od wirnika kolnie¬ rzem 4 i podtrzymywany za pomoca lozyska 5 zamocowanego srubami 6 do plaskiej lub po¬ dobnej podstawy 7 zwiazanej z pokrywa 1.Wirnik jest przedluzony po stronie czopa przez czesc wielowpustowa 8, która moze byc laczo¬ na na przeklad z przekladnia zwiazana z urza¬ dzeniem napedowym.Wirnik 2 ma srednice wyraznie mniejsza od wewnetrznej srednicy oslony i zawiera dwie identyczne przegrody 9 przykrecone do niego za pomoca srub 10. Te przegrody w ksztalcie rów- nolegloscianu o przekroju prawie prostokat¬ nym sa osadzone srednicowo przeciwlegle i roz¬ mieszczone równolegle do osi XX.Równiez dwie przegrody U o ksztalcie takim samym jak przegrody 9 sa zamocowane za po¬ moca srub 12 do oslony l. Te przegrody 11 sa ustawione równiez równolegle do osi XX i roz¬ mieszczone srednicowo przeciwlegle.Dwie ruchome przegrody 9 i dwie przegrody nieruchome 11 tworza miedzy soba cztery ko¬ mory 13, 14, 15, 16 do których jest doprowadzo¬ ny czynnik pod cisnieniem. Te komory sa po¬ laczone parami za pomoca kanalów 17 i 18 wy¬ konanych w wirniku i sa przylaczone do obwo¬ du czynnika otworami 19 lub 20. Czynnik hy¬ drauliczny (w zaleznosci od systemu rozrzadu), nie uwidoczniony na rysunku, wplywa naprze- mian przez jeden z otworów 19 i 20 i wprowa¬ dza w ruch obrotowy wirnik 2 dookola osi X, X az przegrody ruchome nie uderza o przegro¬ dy nieruchome w sposób wywolujacy przemien¬ ny ruch obrotowy urzadzenia.Przegrody ruchome 9 i nieruchome 11 sa wy¬ posazone na grzbietach lub obrzezach stykaja¬ cych sie badz z wirnikiem, badz tez z oslona w wyciecie lub wpusty 21 i 22, przy czym wycie¬ cie to, zwlaszcza o przekroju prostokatnym jest przewidziane na calym obwodzie tych przegród i tworzy ciagle gniazdo, w którym jest umiesz¬ czona uszczelka wykonana z kauczuku albo od¬ powiedniego materialu syntetycznego, najko¬ rzystniej o przekroju prostokatnym, przystoso¬ wanym do ksztaltu gniazda. Uszczelki nasadzo¬ ne na przegrodach 9 i 11 sa takie same i ozna¬ czone sa odpowiednio liczbami 23 i 24. Kazda omówiona uszczelka ma ksztalt litery „O" lub postac pasa albo tasmy bez konca, czyli nie po¬ siada zadnego miejsca nieciaglego lub podob¬ nego, podatnego do przepuszczania cieczy pod cisnieniem.Dzieki sprezystosci materialu, z którego jest wykonana uszczelka, mozna ja latwo umiescic na odpowiedniej przegrodzie lub po zuzyciu zdjac z*tej przegrody. Wystarczy wywrzec na nia sile rozciagajaca, która wydluza ja o wiel¬ kosc potrzebna do nasuniecia na grzbiet prze¬ grody przed zacisnieciem w wycieciu stanowia¬ cym jej lozysko. Widac zatem, ze zarówno montaz jak i demontaz uszczelki jest szczegól¬ nie prosty i ze mozna ja latwo wymieniac, po¬ niewaz wystarczy w tym celu odkrecic prze¬ grody z elementu na którym sa one osadzone.Jest oczywiste, ze w czterech narozach kaz¬ dej przegrody, kazda omawiana uszczelka, przy- Mad6wo'° ttszczelka 23 jest wygieta od srodka majac w przyblizeniu postac cwiartki kola.W celu zapewnienia doskonalej szczelnosci na koncach wirnika 2, które stykaja sie z lozyska¬ mi 5, zlaczonymi z oslona 1, przewiduje sie na tych lozyskach czesci wsporcze 25 których lico 26 jest zaokraglone do postaci cwiartki kola w sposób odpowiadajacy ksztaltem uszczelce 23 w miejscu, w którym ona zakrzywia sie na luku rowka 21.Dzieki takiej postaci lica, osiagnie sie styk miedzy lozyskiem i uszczelka, w przeciwien¬ stwie do rozwiazan, przy których czesci wspor¬ cze pod katem prostym nie moga zapewnic cia- — 2 —11. Uszczelnienie wedlug zastrz. 5, znamienne tym, ze pierscieniowa uszczelka osadzona wspólosiowo do osi obrotu i zacisnieta mie¬ dzy oslona i wirnikiem ma w przekroju po¬ stac trójkata prostokatnego równoramien¬ nego, którego dwa równe boki sa z osobna równolegle i prostopadle do osi obiegu uszczelki, a omawiana uszczelka, jest ulozo¬ na w ten sposób, iz jej bok przeciwprosto- katny styka sie z Uszczelkami elastycznymi przewidzianymi na przegrodach. 12. Urzadzenie wedlug zastrz. 11, znamienne tym ze pierscieniowa uszczelka jest wypo¬ sazona na swej czesci wewnetrznej w zlob¬ ki rozlozone w równych odstepach i tworza¬ ce na tych dwóch równych bokach przeciw¬ leglych do boku przeciwprostokatnego zabki lub podobne wystepy. 13. Uszczelnienie wedlug zastrz. 11, znamienne tym, ze kazdy zlobek pierscieniowej uszczel¬ ki ma najkorzystniej postac kolnierza pro^ L stokatnego, równoramiennego, którego prze- ciwprostokatna jest równolegla do przeciw¬ prostokatnego boku uszczelki. 14. Uszczelnienie wedlug zastrz. 12 i 13, zna¬ mienne tym, ze w kazdym zlobku jest za¬ cisnieta pojedyncza uszczelka, majaca taki sam ksztalt i wymiary jak sam zlobek i zajmujaca cala jego pojemnosc, przy czym kazda uszczelka pojedyncza jest wykonana z materialu sprezystego np. kauczuku, two¬ rzywa sztucznego, lub podobnego mate¬ rialu. 15. Uszczelnienie wedlug zastrz. 5, znamienne tym, ze uszczelka pierscieniowa ma postac pierscienia cylindrycznego polaczonego z osia obrotowa i osadzonego na koncach uszczelek elastycznych przewidzianych na omawianych przegrodach, przy czym pier¬ scien cylindryczny jest wykonany najkorzy¬ stniej z metalu lub innego odpowiedniego stopu, na przyklad mosiadzu. 16. Uszczelnienie wedlug zastrz. 15, znamienne tym, ze uszczelka pierscieniowa jest osa¬ dzona w rowku pierscieniowym wirnika. 17. Uszczelnienie wedlug zastrz. 15 i 16, zna¬ mienne tym, ze uszczelka pierscieniowa ma na pewnej czesci swej wysokosci czesc cien¬ sza, która jest zacisnieta miedzy uszczelka¬ mi elastycznymi, nalozonymi na przegro¬ dach i uszczelka pierscieniowa polaczona z oslona oraz zachodzi na konce uszczelek elastycznych.Mac Gregor — Comarain Zastepca: mgr Józef Kaminski rzecznik patentowyUszczelka 35 jest wykonana z pierscienia cy¬ lindrycznego z metalu lub innego odpowiednie¬ go stopu na przyklad z mosiadzu i osadzona w zlobku 36 wirnika 2.Pierscien 35 ma czesc stosunkowo gruba 35a, osadzona we wspomnianym zlobku i czesc cien¬ ka 35b, która jest zacisnieta miedzy koncem uszczelki 34 i uszczelka pierscieniowa 37 o prze¬ kroju kolowym, umieszczona w rowku lub po¬ dobnym wycieciu 38 lozyska 5 i zachodzaca na uszczelki 34.Wiele odmian podanego sposobu i urzadzenia mozna jeszcze przedstawic bez wychodzenia po¬ za zakres wynalazku, na przyklad przez nada¬ nie przegrodom stalym i ruchomym innej posta¬ ci. Mozna równiez przewidziec zamiast innej uszczelki elastycznej na przegrodzie stalej lub ruchomej, wiele uszczelek na kazdej przegro¬ dzie.Oczywiscie, wynalazek nie jest ograniczony do omówionych i przedstawionych sposobów za¬ stosowania, które zostaly podane jedynie przy¬ kladowo. PL