Opis wydano di grudnia 1963 r.IBLIOTt KAI Ur,:_-Ju i-o tentowego \Miik\ iLKCzyppspoiitel Ukm\ POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 47692 KI. 21 c, 67/01 KI. internat. H 02 j Zaklady Energetyczne Okregu Wschodniego*) Radom, Polska Uklad do samoczynnej regulacji napiecia sieci elektrycznych, zwlaszcza sieci zasilanych przez transformatory z przelqczalnymi zaczepami Patent trwa od dnia 6 lutego 1962 r.Wynalazek niniejszy dotyczy uklada do samo¬ czynnej regulacji napiecia sieci elektrycznej, za¬ silanej przez transformatory z przelaczalnymi zaczepami podczas obciazenia, jak równiez in¬ nych ukladów, w których obwody elektryczne sterowane sa w zaleznosci od zmian napiecia i rozplywu mocy.W znanych ukladach regulacja napiecia obcia¬ zanych sieci elektrycznych dokonywana jest za¬ zwyczaj przez personel ruchowy przy pomocy przelaczania przelacznika zaczepów transforma¬ tora.Sposób taki nie zapewnia jednak operatyw¬ nej regulacji napiecia w zaleznosci od zdolno¬ sci przepustowej transformatorów.Znane automatyczne regulatory napiecia sa ¦*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. Stefan Kwiatkow- skOBohdan Skonieczny i Jan Zelek. bardzo skomplikowane i oparte na trudnodo¬ stepnych aparatach wspólpracujacych pochodze¬ nia zagranicznego, co utrudnia i podraza ich eksploatacje.Zadaniem, wynikajacym z istotnej cechy wy¬ nalazku, jest wykonanie prostego i taniego ukla¬ du do regulacji napiecia sieci elektrycznych, który umozliwilby powszechnosc stosowania go w eksploatacji, przy czym zawieralby jedynie aparature krajowa.Uklad wedlug wynalazku cechuje ponadto nie¬ wielki koszt montazu oraz mozliwosc zamonto¬ wania go do istniejacych systemów energetycz¬ nych bez dodatkowego przebudowania obwodów wtórnych. Wedlug innej istotnej cechy wynalaz¬ ku, uklad ten odznacza sie nieznacznym pobo¬ rem mocy (okolo 4VA) oraz wyeliminowaniem zasilenia pradem stalym, którym nie wszystkie istniejace rozdzielnie dysponuja.Zmniejszenie poboru mocy z kilkudziesieciuVA do kilku ma te powazna zalete, ze przez wprowadzanie do\ eksploatacji coraz wiekszej ilosci aparatury przekaznifeot&ro-$)ómiarowej, mo¬ ce znamionowe przekazników pradowych sa nie¬ jednokrotnie calkowicie wykorzystane.Uklad wedlug wynalazku zostal wyposazony w specjalny element blokujacy, który uniemo¬ zliwia wykonanie przelaczenia ruchowego przez przelacznik transformatora w przypadku trwa¬ nia zwarcia w sieci, zbyt duzego wahania sie wartosci napiecia i zaniku napiecia pomiarowe¬ go, eliminujac bledne zadzialanie regulatora w przypadku ewentualnego uszkodzenia którego¬ kolwiek z wspóldzialajacych elementów ukla¬ du. Z chwila ustapienia przyczyny zaklócenia ukladu nastepuje samoczynne odblokowanie i powrót do normalnej pracy.Dzieki wyzej wymienionym zaletom uklad do regulacji napiecia sieci elektrycznej, bedacy trescia niniejszego wynalazku, nadaje sie do za¬ stosowania we wszystkich stacjach wyposazo¬ nych w transformatory z przelacznikami zacze¬ pów, pod obciazeniem, a zwlaszcza w stacjach bez obslugi ruchowej.Przyklad wykonania wynalazku uwidoczniony jest na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok z przodu ukladu w postaci przyrzadu, fig. 2 — widok z boku, fig. 3 — schemat ideo¬ wy a fig. 4 i 5 — schematy montazowe.Zasada ukladu do regulacji napiecia wedlug wynalazku jest objasniona ponizej.Przy pomocy ukladu mostkowego, skladajace¬ go sie z oporów 13, 17, 21, 22 porównywane sa dwa napiecia 26, 27 jako napiecie wzorcowe, oraz drugie napiecie sieci, z przekazników na¬ pieciowych — o napieciu wtórnym 1Q0V, jako napiecie regulowane. Przeplywajacy prad przez obie galezie mostka wytwarza na oporach 13, 17 spadki napiecia, wykorzystane jako napiecia ujemne dla zasilania siatek wzmacniacza lam¬ powego. W przypadku równowagi napiec wzor¬ cowego i regulowanego wystepuje jednakowe napiecie ujemne na obu siatkach, skutkiem cze¬ go w zaleznosci od nastawienia wielkosci opor¬ nosci oporników 13, 17, plynie przez lampe od¬ powiedni co do wielkosci prad, wynikajacy z charakterystyki tej lampy, przy czym prad ten nie pobudza ukladu.Z chwila zmiany napiecia regulowanego zo¬ staje zachwiana równowaga mostka powodujac zmiane napiecia siatek w taki sposób, ze na jed¬ nej z polówek nastapi wzrost napiecia ujemne¬ go, natomiast na drugiej, jego spadek. Wskutek wzrostu napiecia ujemnego zostaje dokonane za¬ blokowanie lampy, zas zmniejszenie napiecia ujemnego powoduje zwiekszenie pradu anodo¬ wego, którego zmiany sa proporcjonalne do zmian napiecia regulowanego.Po przekroczeniu nastawionej wartosci pradu zostaje pobudzony jeden z przekazników 6, 11 w zaleznosci od tego czy napiecie regulowane jest pizsze czy tez wyzsze od wzorcowego.Napiecie wzrocowe uzyskuje sie z magnetycz¬ nego stabilizatora napiecia skladajacego sie z transformatora podstawowego 26, stanowiacego uklad rezonansowy z pojemnoscia szeregowa 4 oraz transformatora wyrównawczego 27.Stabilizator ten zasilany jest z sieci pradu zmiennego 220 V przez wylacznik 28 i bezpiecz¬ nik 24.Stabilizator zasila zarzenia lamp prostowni¬ czych 14, 16 oraz lampe 15, obwody anodowe tych lamp oraz wspólnie z transformatorkiem wyrównawczym 27 uklad pomiarowy.Napiecia zmienne wzorcowe i regulowane wy¬ prostowane jest w lampach 14, 16 i wygladzone elektrolitami 29, 30. Uzyskane napiecie wzorco¬ we z takiego stabilizatora odznacza sie duza staloscia tak, ze wahania napiecia sieci zasila¬ jacej w granicach 150 do 250 V praktycznie nie powoduja jego zmian.Nastawianie poziomu napiecia odbywa sie w* ukladzie skladajacym sie z potencjometru 12 i przelacznika 18 wraz z oporami 20. Uklad ten gwarantuje plynna i skokowa regulacje napie¬ cia w granicach ± 15%.Napiecie regulowane z przekladników napie¬ ciowych doprowadzane jest do ukladu przez bez¬ piecznik 25.W obwodzie tym znajduje sie uklad statyza- cji regulatora, skladajacy sie z przekladnika pradowego 23 oraz oporu potencjometrycznego 5. Przekladnik pradowy 23 wspólpracujac z opo¬ rem 5 powoduje spadek napiecia, który sie do¬ daje lub odejmuje — zaleznie od podlaczenia, do napiecia regulowanego. Jest to prosty sposób statyzacji, spelniajacy wymagane zadanie odno¬ snie regulacji napiecia w zaleznosci od mocy po¬ zornej, plynacej przez transformator, w granicach ± 15°/o napiecia znamionowego. W obwodzie anodowym lampy 15, która w przykladzie wyko¬ nania wynalazku jest lampa POC 88, zasilanym ze stabilizatora poprzez opornik 34 ograniczaja¬ cy prad anodowy i prostownik 9 zlozony z diod germanowych, zablokowanych oporami i kon¬ densatorem elektrolitycznym 10 wlaczona jest cewka przekaznika 8 blokujacego uklad, oraz cewki przekazników pomiarowych 6 i U- Wszystkie te przekazniki, sa przekaznikami ty¬ powymi; z tym, ze przekaznik blokujacy 8 po — 2 —sisuda odpowiedni styk przelaczamy dla sygnale aacji dzialania blokady przekaznika lampka Hy^nalizacyjna 35.Przekazniki pomiarowe 6 i 11 steruja prze¬ kaznikami pomocniczymi 1 i 3, które przygoto¬ wuja obwód sterowania przelacznikiem zacze¬ pów i uruchamiaja przekaznik czasowy 2. Styki przekazników pomocniczych 1, 3 sa odpowied¬ nio blokowane uniemozliwiajac jednoczesne wy¬ slanie impulsów na sterowanie „wyzej" i „ni¬ zej" przelacznikiem zaczepów transformatora.Programowy przekaznik czasowy 2 posiada styki sterowane dwoma krzywkami, z których jedna mozna ustawic dowolna zwloke czasowa w gra¬ nicach 0—60 sekund, druga zas sluzy do pod¬ trzymywania przekaznika w celu sprowadzania go do pozycji wyjsciowej.Przekaznik 8 blokujacy uklad pobudzony m- staje przy przekroczeniu nastawionej na jego skali wartosci pradu, wystepujacej na przyklad w przypadku zwarcia w sieci lub zbyt duzego wahania sie napiecia, jak równiez wskutek usz¬ kodzenia jakiegokolwiek elementu wspólpracu¬ jacego w ukladzie, przy czym z chwila ustapie¬ nia zaklócenia uklad odblokowuje sie samo¬ czynnie.Uklad do samoczynnej regulacji napiecia sie¬ ci elektrycznych wedlug wynalazku, uwidocznio¬ ny na fig. 1 i 2 umieszczony zostal na wspól¬ nej podstawie o wymiarach 524 X 320 mm, przy czym wysokosc jego wynosi 185 mm.Uklad poza wymienionymi w opisie czescia¬ mi, zawiera ponadto podstawke 7 pod elektro¬ lit 10 i diody 9 plytke bakelitowa 19, mostki do pomiaru pradu 31, laczówki 32, chassis 33 pod aparature elektronowa, oraz opór drutowy 34. PL