Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwa¬ rzania nowych pochodnych nitrofuranu.Pochodne nitrofuranu wedlug wynalazku od¬ powiadaja ogólnemu wzorowi 1, w którym Ri i Ri oznaczaja rodnik metylowy albo tworza razem dwuwartosciowa grupe o wzorze — (CH2)n — (n ozacza 2 albo 3), która moze byc ewentualnie podstawiona rodnikiem metylo¬ wym, a Rs oznacza atom wodoru lub rodnik metylowy. Pochodne te moga wystepowac jako takie lub w postaci soli.Pochodne te okazaly sie bardzo cennymi srod¬ kami w leczeniu zakazen bakteriami u zwie¬ rzat domowych. Stosowane sa one mianowicie do leczenia chorób drobiu, a zwlaszcza do zwal¬ czania choroby kurczat, wywolanej przez „Sal¬ monella gallinarum". Dotychczas chorobe te le¬ czono przez podawanie w pozywieniu „furazo- lidonu" (5 - N - nitro-2-f urf urylideno-3-amino- -oksazolidon), lecz zwiazek ten jest nierozpusz¬ czalny i nie mozna go dodawac do wody do pi¬ cia, a ten sposób leczenia jest specjalnie ko¬ rzystny.Stwierdzono, ze zwiazki o wzorze ogólnym 1, a zwlaszcza 2-metylo-2-/(5-nitro-furfurylideno- hy drazy nokarbonylo/-l,3-dioksiolan i jego sól sodowa, bedace takze skutecznymi srodkami przeciw Salmonella gallinarum jak „furazoli- don", sa w wystarczajacym stopniu rozpusz¬ czalne w wodzie, aby otrzymac skuteczne daw¬ ki, jezeli doda sie je do wody do picia dla dro¬ biu.Wedlug wynalazku, pochodne nitrofuranu o wzorze ogólnym 1 mozna otrzymac dzialaniem 5-nitro-furfuralu lub jednej z jego pochodnych, jak dwuoctan, acetal albo oksym na hydrazyd o wzorze ogólnym 2 (przy czym poszczególne symbole maja znaczenie podane powyzej), ko¬ rzystnie w obojetnym rozpuszczalniku orga-nicznym, takim jak etanol, i jezeli to koniecz¬ ne w obecnosci srodka kondensujacego.Hydrazyd o wzorze 2, stanowiacy substancje wyjsciowa mozna wytworzyc dzialaniem estru o wzorze ogólnym R3—CO—COOR (w którym R oznacza niskoczasteczkowy rodnik alkilowy, jak metyl lub etyl, a Rz ma znaczenie podane po¬ przednio) na metanol lub odpowiedni glikol, w obecnosci srodka kondensujacego, jak bez¬ wodny chlor owodór albo trójfluorek boru.Otrzymuje sie w ten sposób ester o wzorze 3 (w którym symbole maja znaczenie podane po¬ przednio).Dzialajac na te estry o wzorze 3 hydrazyna, zazwyczaj w postaci uwodnionej, przy zastoso¬ waniu rozpuszczalnika takiego jak metanol, lub bez rozpuszczalnika, otrzymuje sie hydrazydy o wzorze 2.Wedlug innego sposobu wykonania wynalaz¬ ku, pochodne nitrofuranu o wzorze ogólnym 1 mozna wytworzyc dzialajac na 5-nitro-furfural estrem o wzorze ogólnym 3.Sole metali alkalicznych pochodnych nitro¬ furanu o wzorze 1 mozna otrzymac wedlug zna¬ nych sposobów. Na przyklad dogodnie jest po¬ traktowac goracy roztwór zwiazku o wzorze 1 w takim rozpuszczalniku jak dwumetyloforma- mid, roztworem alkoholowym etanolanu pota¬ sowego lub sodowego, a nastepnie pozadana sól oddzielic.Przytoczone przyklady wyjasniaja wynalazek, nie ograniczajac jego zakresu.Przyklad I. Mieszanine 100 g p'rogrcnia- nu etylu i 50 cm3 glikolu etylenowego msyca sie gazowym chlorowodorem w temperaturze 0° i odstawia roztwór na okres 18 godzin w nor¬ malnej temperaturze. Nadmiar chlorowodoru odpedza sie za pomoca strumienia powietrza, a nastanie roztwór zobojetnia kwasnym we¬ glanem sodowym, po czym ekstrahuje eterem i warstwe eterowa suszy nad bezwodnym we¬ glanem potasowym. Eter odpedza sie, po czym frakcjonuje sie i zb'era frakcje przechodzaca w temperaturze 70—76° pod cisnieniem 8 mm.Otr7ymuje sie 43 g (32%) 2-etoksykarbonylo-2- metylo-1,3- cioksolanu. 25 g 2-ctoksykarbcnylO"2-metylO"1.3-d,'okso- lanu i 7,6 g 10C°/o-ego wcdzJanu hydrazyny mie¬ sza sie i ogrzewa w cipgu 5 minut do tempera¬ tury 40°. Frakcje lotna usuwa sie pod zmniej¬ szonym cisnieniem, pozostalosc zbiera sie i prze¬ mywa eterem i etanolem. Otrzymuje sie 14 g (46,5%) 2-hydrazynokarbonylo-2-me' vlo-l ,3-dio- ksolanu o temperaturze topnienia 120°. 14 g tego hydrazydu subtelnie sproszkowa¬ nego dodaje sie do roztworu 14 g 5-nitro-fur- furalu w 240 cms etanolu i miesza w tempera¬ turze normalnej. Po calkowitym rozpuszczeniu mieszanine reakcyjna przesacza sie i odstawia do krystalizacji. Wydzielona substancje stala od¬ dziela sie i przemywa etanolem. Otrzymuje sie 14 g (54%) 2-metylo-2-/(5-nitro-furfurylideno)- hydrazynokarbonylo/-l,3-dioksolanu o tempera¬ turze topnienia 219°.Ponizej podane zwiazki mozna wytworzyc tym samym siposobem stosujac odpowiednie substancje wyjsciowe: 2,4 - dwumetylo-2-(5-nitro-furf urylideno)-hydra- zynokarbonylo-l,3-dioksolan, o temperaturze top¬ nienia 207°, (5 - nitro - furf urylideno) - hydrazynokarbonylo - dwumetoksymetanolan, o temperaturze topnie¬ nia 199°.Przyklad II. 16 cm3 kompleksu trójfluor- ku borowego z eterem dodaje sie po kropli w temperaturze 0° do mieszaniny 11,6 g pirogro- Fticnu etylu i 7,6 g propanodiolu-1,3 i odstawia mieszanine na noc w temperaturze normalnoj.Otrzymany roztwór wlewa sie do lodowatego nasyconego roztworu kwasnego weglanu sodo¬ wego i odstawia sie mieszanine do czasu zakon¬ czenia reakcji.Mieszanine te ekstrahuje sie eterem, oddzie¬ la warstwe eterowa i suszy ja nad bezwodnym weglanem potasowym. Odpedza sie rozpuszczal¬ nik, pozostalosc zadaje 5 cm8 100%-ego wedzia- nu hydra7yriy, po czym odstawia na noc, a na¬ stepnie ogrzewa w cirgu 1 godz*ny na lazni wodnej. Skladniki lotne odpedza sie za pomo¬ ca destylacji pod zmniejszonym cisnieniem, a pozostalosc rozpuszcza w etanolu i suszy nad bezwodnym siarczanem sodowym. Do roztworu alkoholowego dodaje sie rortwór 14 g nitrofur- furalu w 450 cm* etanolu, mieszanme reakcyj¬ na przesacza sl'e i odstawia przesacz do wykry¬ stalizowala. Wykrystalizowana substancje stala oddziela sie i suszy. Otrzymuje sie 12 g (4H,5°/o) 2 - m'ty]o-2-(5-n'tro-furfurylideno) - hydrazyno- karbonylo-l,3-dicksolanu o temperaturze top- nieira 155°.Przyklad ITI. Mieszanine 43 cm8 roztwo¬ ru etsnolowrgo etanolanu sodowego (7.8% wa¬ gowy eh/objetosciowy ^h^ i 157 cm3 etanolu do¬ daje sie szybko w trakcJe mieszan:a do roztwo¬ ru 10 g 2-metylo-2-(5-nitro-furfurylideno)-hy- drazynokarbonylo - 1,3 - dioksolanu w sn Ta* dwumetyloformamidu. Natychmiast wydziela sie 9,5 g (88°/o) czerwonej substancji stalej sta- — 2 —nowiacej sól sodowa 2-metylo-2-(5-nitro-fur- furylideno)-hydrazynokarbonylo-l,3-dioksolanu o temperaturze topnieina 233°.Produkty o wzorze ogólym 1 mozna stosowac wedlug wynalazku w postaci preparatów tera¬ peutycznie czynnych, zapobiegawczych lub lecz¬ niczych do celów weterynaryjnych.Na ogól preperaty te zawieraja produkt o wzorze ogólnym 1 w polaczeniu z pewa iloscia nietoksycznego rozcienczalnika, który moze sta¬ nowic substancje stala lub ciecz.Produkty wedlug wynalazku sa normalnie po¬ dawane doustnie.Przy leczeniu zwierzat, na przyklad chorych kurczat na chorobe wywolana przez „Salmonel¬ la gallinarum", mozna wmieszac pochodne ni- trofurfuralu do pozywienia (pasza lub srodki pomocnicze) albo do wody do picia. PL