Wynalazek dotyczy pompy, której elementy tloczace sa zaopatrzone w waly osadzone w lo¬ zyskach slizgowych, w szczególnosci dotyczy pompy zebatej dla samosmarujacej cieczy, ze zmiennym kierunkiem obrotu elementów tlo¬ czacych i zmiennym kierunkiem przeplywu tloczonych cieczy, ze zmiennym kierunkiem obrotu elementów tloczacych i niezmiennym kierunkiem przeplywu tloczonych cieczy, jak równiez z niezmiennym kierunkiem obrotu elementów tloczacych i odpowiednio niezmien¬ nym kierunkiem przeplywu tloczonych cieczy.Znane sa pompy, których elementy tloczace sa zaopatrzone w waly osadzone w lozyskach sliz¬ gowych, zwlaszcza pompy zebate ze zmiennym *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa: inz. Herbert Popp i inz.Johannes Glaser. kierunkiem obrotu elementów tloczacych i zmien¬ nym kierunkiem przeplywu tloczonych cieczy, jak równiez ze zmiennym kierunkiem obrotu ele¬ mentów tloczacych i niezmiennym kierunkiem przeplywu tloczonych cieczy. Smarowanie slizgo¬ wych lozysk walów elementów tloczacych w tych pompach odbywa sie najczesciej przez bezcisnie¬ niowe samosmarowanie tloczona ciecza albo za pomoca osobnych smarów. W pompach o nie¬ zmiennym kierunku obrotu elementów tlocza¬ cych i odpowiednio niezmiennym kierunku prze¬ plywu tloczonej cieczy, smarowanie slizgowych lozysk walów elementów tloczacych odbywa sie poprzez rowki, przewidziane w kadlubie pom¬ py, doprowadzone od cisnieniowej komory pom¬ py bocznie do lozysk slizgowych.Smarowanie slizgowych lozysk pierwszych dwu rodizajów pomp ma te wade, ze pompy te nie sa niezawodne przy wiekszych obciaze-riiach lozysk slizgowych. Jesli mimo to pompy te stosuje sie przy wiekszych obciazeniach, wtedly potrzebne jest smarowanie osobnym sma¬ rem pod wysokim cisnieniem, oddzielnym .obie¬ giem kolowym. Albo stosuje sie tez pompy o lozyskach tocznych, które to pompy maja wymiary wieksze i w których ujawniaja sie znane niedomagania smarowania tluszczem, jak na przyklad zmieszanie sie tluszczu z ciecza tloczona, niedostateczne dzialanie chlodzace tluszczu itd. Smarowanre slizgowych lozysk tego ostatniego rodzaju pomp jest niedostatecz¬ ne dlatego, ze plyn smarny jest doprowadzany do lozysk bocznie i wobec tego jest zle rozpro¬ wadzany.Celem wynalazku jest utworzenie w znanych pompach do smarujacych cieczy oraz o zmien¬ nym, jak równiez o niezmiennym kierunku obrotu elementów tloczacych, smarowania sli¬ zgowych lozysk walów elementów tloczacych uzaleznionego od cisnienia oraz zapewnienia powrotnego odprowadzania powstajacych w pompie przecieków do ssacego przewodu poprzez zawory oraz ewentualnie poprzez prze¬ wody przeciekowe.Cel ten osiaga sie wedlug wynalazku w ten sposób, ze przewody umozliwiajace zalezne od cisnienia smarowanie lozysk slizgowych, wychodzace z komory cisnienia, sa wykonane w postaci kanalów, których wyloty mieszcza sie w kierunku obrotu przed miejscem naj¬ wiekszego obciazenia lozysk, a mianowicie tak, ze na przyklad dzieki umieszczeniu kanalów pod katem wzgledem przekroju promienistej plaszczyzny pompy, wchodzenie jednego kanalu do drugiego, a tym samym odchylenie kierunku smaru nie jest mozliwe. Ponadto, powstajace wewnatrz pompy przecieki samosmarujacej cieczy sa odprowadzane do komory zbiorczej, z której poprzez zawory zwrotne lub poprzez przewody przeciekowe sa kierowane z po¬ wrotem do odpowiedniego przewodu ssacego.Wynalazek jest ponrzej wyjasniony przykla¬ dowo w zastosowaniu do pompy zebatej o zmiennym kierunku obrotu elementów tlo¬ czacych.Na rysunku fig. 1 uwidocznia przekrój pompy zebatej wzdluz linii A — A na fig. 2, a fig. 2 — przekrój osiowy pompy zebatej.Pompa zebata posiada podstawe 1, w której ulozyskowany jest wal napedowy 2 zaopatrzo¬ ny w uszczelke 3. Kola zebate 4 sa za pomoca sprzegla 5 polaczone z walem napedowym 2 i wbudowane w obudowie 6, 7, 8 pompy.Do smarowania lozysk slizgowych w czesciach obudowy 6, 8, na wewnetrznych powierzchniach czolowych wymienionych czesci 6, 8 przewi¬ dziane sa kanaly 9, 10, wychodzace z komory cisnieniowej.Ponadto na wewnetrznych czolowych powierz¬ chniach czesci obudowy 6, 8 znajduja sie roz¬ mieszczone symetrycznie znane panewki 11 na smar, których kanaly doprowadzajace maja w przekroju ksztalt splaszczonego kola. Pow¬ stajace w lozyskach slizgowych przecieki smaru sa odprowadzane w czesci obudowy C poprzez kanaly pierscieniowe 12 i osiowe otwory 13 oraz poprzez waly kól zebatych 4 do komory zbiorczej 14.W czesci obudowy 8 pompy przecieki smaru sa bezposrednio doprowadzane do kornery zbior¬ czej 14. Mieszczaca sie w czesci obudowy 8 komcca zbiorcza 14 jest w kierunku na zew¬ natrz uszczelniona przez kadlub 1 i przez usz¬ czelke 3. Osadzone w czesci obudowy 8 zawory zwrotne 15, skladajace sie z wkretu 16 stanowia¬ cego jednoczesnie gniazdo zaworu, z kulki 17 i sprezyny zwojowej 18, lacza poprzez otwór 19 zaworu 15 komore zbiorcza 14 z wlasciwym przewodem ssacym 20 lub 20'.Przy zmianie kierunku obrotu elementów tloczacych nastepuje przymusowo zmiana kie¬ runku przeplywu' tloczonej cieczy (przewód cisnieniowy 21 lub 2V) oraz cieczy zasysanej (przewód ssacy 20 lub 20*). Wobec tego zmienia sie takze obciazenie slizgowych lozysk walów kól zebatych 4 miedzy strona zasysana i strona cisnieniowa. Aby mimo to zapewnic nalezyte zalezne od cisnienia smarowanie lozysk slizgo¬ wych, konieczne jest, aby od komór cisnienio¬ wych odpowiednio do przewodu cisnieniowego 21 i 21* poprzez czesci obudowy 6, 8 przecho¬ dzily kanaly 9, 10 i aby ich wyloty wchodzily do otworów lozysk czesci obudowy 6, 8 zawsze na stronie przeciwnej. Nalezy przy tym zwró¬ cic uwage na to, aby kanaly 9, 10 przechodzily pod odmiennym katem wzgledem przekroju promienistej plaszczyzny pompy w celu zapo¬ biezenia wchodzenia kanalów 9, 10 jeden w dru¬ gi a* tym samym odchylenia kierunku smaru.Powstajace w pompie przecieki smaru sa prze¬ prowadzane z komory zbiorczej 14 zawsze po¬ przez jeden z zaworów zwrotnych 15 i jeden otwór 19 do przewodu ssacego 20 lub 20'. Za¬ wory zwrotne 15 sa umieszczone symetrycznie w czesci obudowy 8 stanowiacej równoczesnie ich obudowe, w celu polaczenia przewedu ssa¬ cego 20 lub 20* z komora zbiorcza 14. Sprezyna zwojowa 18 zaworu zwrotnego 15 moze byc•dobrowolnie dobrana tak, ze w komorze zbior¬ czej 14 powstaje nadcisnienie i podcisnienie.Analogicznie imozliwe jest takze rozwiazanie komory zbiorczej 14 w polaczeniu z zaworami zwrotnymi 15 i otworami 19 w czesci obudowy 45 przy odpowiednim jej uksztaltowaniu. Dzieki wyzej opisanym rozwiazaniom konstrukcyj¬ nym, w szczególnosci zaleznemu od cisnienia doprowadzaniu samosmarujacych cieczy, mozna stosowac zwykle, zaopatrzone w lozysko sliz¬ gowe, pompy o zmiennym kierunku obrotu elementów tloczacych w przypadkach znacz¬ niejszego cisnienia.W pompach o niezmienionym kierunku obrotu elementów tloczacych i odpowiednio niezmie¬ nionym kierunku przeplywu tloczonej cieczy, smarowanie odbywa sie z komory cisnien pompy. PL