Wynalazek dotyczy przasnic i niciarek oraz maszyn, w których przedzenie lub zdwajanie przedzy lub wlókien oraz nawi¬ janie ich na wrzeciono odbywa sie wsku¬ tek ruchu obrotowego, zaopatrzonego w odpowiedni naped pierscienia i obracaja¬ ce sie pod wplywem pociagania przedzy lub nici oraz posiadajace pewne ruchy zwrotne w celu nawijania materjalu w po¬ staci cewki.W maszynach takich próbowano regu¬ lowac szybkosc wrzeciona zapomoca kulek, rozwijajacych pewne sily odsrodkowe na tarczach , umocowanych na wrzecionie i o- toczonych nieruchomemi oslonami oraz za¬ pomoca nacisku, dzialajacego na kulki.Kulki te dzialaly jedynie w okresie formo¬ wania pietki cewki. W miare powiekszania sie cewki nastepowalo stopniowo dzialanie nacisków na jalowo umocowane w tarczach kulki.Niniejszy wynalazek stanowi przede- wszystkiem ulepszenie mechanizmu regu¬ lujacego i pozwala regulowac szybkosc wrzeciona wylacznie przy pomocy sily od¬ srodkowej kulek od poczatku az do konca ksztaltowania cewki.W tym celu kulki ustawione sa w ten sposób, ze, wspóldzialajac odpowiednio do wytworzonych sil odsrodkowych, z nieru¬ choma otaczajaca wrzeciono oslona, prze¬ suwac sie moga w stosunku do tarczy je¬ dynie w kierunku promieniowym i biora u- dzial razem z tarcza w ruchu obrotowym wrzeciona.Fig. 1 przedstawia przekrój pionowy, fig. 2 — przekrój poziomy w kierunku li- nji 2—2 fig. 1, fig. 3 — pionowy przekrójpewnej odmiany wykonania, a fig. 4 — przekrój poziomy wedlug linji 4—4 fig. 3, fig. 5 przedstawia przekrój pionowy dalszej odmiany.Pierscien 6 (fig. 1 — 3) ustawiony jest w lozyskach kulkowych wspornika 7, przez który przechodzi wrzeciono 8, obracajace sie na podstawie 9. Wewnetrzna srednica pierscienia 6 odpowiada grubosci cewki 10.Pierscien 6 ustawiony jest w ten spo¬ sób, ze wystaje z obu stron poza wspornik 7. U góry pierscien posiada stozkowe za¬ konczenie 6a i zaopatrzony jest w dwa wy¬ stepy 11 z oczkami 7/a, prowadzacemi prze¬ dze do wrzeciona 8. Pod wspornikiem 7 pierscien posiada rolke 12 do napedu, któ¬ ry odpowiada normalnemu napedowi wrze¬ cion w maszynach przedzalniczych.Podstawa 9 posiada pionowy ruch zwrot¬ ny, podobny do ruchów wspornika normal¬ nych przasnic obraczkowych.Wrzeciono 8 umocowane jest w opraw¬ ce 13, przymocowanej do podstawy 9, za¬ opatrzonej w lozysko 14 oraz w kielich 15 z tuleja 15a, przez która przechodzi wrze¬ ciono. Górna czesc 16 oprawki 13 wrzecio¬ na posiada tarcze 17, na której wyzlobio¬ na jest pewna ilosc równomiernie ulozonych promieniowych wyzlobien 18, mieszczacych kulki 19. Wobec tego, ze wyzlobienia 18 pochylone sa nieco ku dolowi w kierunku srodka tarczy, kulki staraja sie przesunac w strone wrzeciona.Przedze doprowadza sie do jednego z o- czek Ha w zaleznosci od kierunku obrotu pierscienia 6. Przedza zostaje skrecona i nawija sie na wrzeciono 8 wskutek ruchu o- brotowego pierscienia 6. Formowanie cewki 10 powstaje dzieki pionowym zwrotnym ru¬ chom wspornika 9 oraz obrotu wrzeciona, zaleznego od pociagania przedzy przez wi¬ rowanie pierscienia 6.Sila odsrodkowa wrzeciona przesuwa mieszczace sie w wyzlobieniach 18 kulki 19 nazewnatrz tak, ze przylegaja one do we¬ wnetrznej powierzchni oprawki 13 i miar¬ kuja ruch wrzeciona w zaleznosci do jego szybkosci, która uzalezniona jest od szybkosci nawijania przedzy. Kulki 19 re¬ guluja zatem szybkosc wrzeciona i zapo¬ biegaja niepozadanym zbyt szybkim jego obrotom przy nawijaniu kolejnych warstw przedzy.Liczba kulek 19 i ich ciezar zalezy od grubosci przedzy lub nitek.Dla zastosowania wrzeciona do wszel¬ kich pod tym wzgledem warunków mozna go obciazyc kulkami 20, mieszczacemi sie w wykrojach 21 na górnej powierzchni tar¬ czy 17. Wykroje te posiadaja taka glebo¬ kosc, aby kulki nie mogly z nich wypadac.Liczba i waga tych kulek moze byc wybra¬ na dowolnie. Do wywazenia wrzeciona po¬ slugiwac sie mozna ponadto odwaznikami, zalozonemi na tarczy 17.Zlobki 18 dla kulek 19 powinny byc po¬ chylone, pod katem, lezacym miedzy 30° wzgledem poziomu i 20° wzgledem pionu.Na fig. 3 i 4 zlobki te wykonane sa w tarczy 17 pod katem 20° do 22° wzgledem osi wrze¬ ciona 8 w kierunku promienia. Pomiedzy oprawka 13 i kielichem 15 umieszczona jest plyta 16a, przez która luzno przechodz; wrzeciono 8. Pod wfplywem sil odsrodko¬ wych kulki 19 podnosza sie w wykrojach 18 i przylegaja do dolnej powierzchni plyty 16a, hamujac w odpowiedni sposób obrót wrzeciona.W przykladzie fig,. 5 wrzeciono 8 zao¬ patrzone jest w dolnej swej czesci we wkle¬ sla tarcze 22f umocowana na wrzecionie zapomoca tulei 28, która bierze udzial w ruchu wrzeciona. Tarcza 22 posiada dowol¬ na ilosc promieniowych zlobków 24, w któ¬ rych miescic sie moga kulki 19. Obok tar¬ czy 22 ustawiona jest nieruchomo oslona 25 z wewnetrznym obwodowym zlobkiem 26.Podczas ruchu kulki podnosza sie w zlob¬ kach 24 pod wplywem sil odsrodkowych i wpadaja w obwodowy zlobek 26 oslony 25 i przylegaja dc powierzchni; tego zlobka z sila, uzalezniona od szybkosci ruchu — 2 —obrotowego tarczy 22. Nacisk kulek na oslone hamuje w ten sposób obrót wrze¬ ciona.Oslona 25 posiada kielich 27, przez któ¬ ry przechodzi wrzeciono i moze posiadac lozysko dla wrzeciona.Pod wklesla tarcza 22 na wrzecionie moze byc umocowana do kielicha druga wklesla tarcza (nieruchoma) albo na wrze¬ cionie (ruchoma), na której umiescic mozna jedna lub kilka kulek 20 róznej wagi dla wywazenia wrzeciona celem zastosowania go do przedzy albo nitek róznej grubosci.Pochylenie tarczy 29 jest wybrane w ten sposób, ze kulka lub kulki 20 stale stykaja sie z wrzecionem;, nie wyskakujac z tarczy podczas wirowania wrzeciona, Poniewaz kulki leza w wyzlobieniach, moga sie one poruszac jedynie w kierunku promieni tarczy i biora udzial w ruchu ob¬ rotowym tarczy. Latwosc ruchu wrzeciona zalezy wiec calkowicie od kulek od poczat¬ ku do konca formowania cewki.Zamiast skierowanych wdól ruchów po¬ suwistych zwrotnych wspornika 9 i wrze¬ ciona 8, ruchy te skierowane byc moga do góry i w takim razie nawijanie cewki zaczy¬ na sie od góry zamiast od pietki. PL