Jako uzwojenia regulacyjne do transformato¬ rów lub dlawików stosuje sie przede wszyst¬ kim dwa rodzaje uzwojen, a mianowicie wielo- zwojowe uzwojenie srubowe oraz uzwojenie krazkowe. W tym drugim przypadku poszcze¬ gólne cewki krazkowe wykonuje sie najczes¬ ciej jako cewki podwójne i umieszcza wspól¬ osiowo na rdzeniu transformatora, a po doko¬ nanym mantazu laczy sie je za pomoca prze¬ wodów polaczeniowych, od których nastepnie odprowadza sie przewody zaczepowe do lacz¬ nika stopniowego. Chcac zmniejszyc jak naj¬ bardziej poosiowe sily przesuwu wykonuje sie m równolegle, polaczonych grup oewek, przy czyim kazda iz nich posiada n cewek, tak iz n stanowi jednoczesnie liczbe stopni regulacji.Konce cewek o jednakowym potencjonale u- mieszcza sie przy tym w znany sposób w kie¬ runku osiowym jeden nad drugim z przesu¬ nieciem wzgledem sasiedniej cewki w kierun¬ ku obwodu cewki. W ten sposób przy po¬ czwórnym polaczeniu równoleglym (m = 4) i osmiu stopniach regulacji sie uzwojenia regulacyjne uwidocznione sche¬ matycznie na fig. H i 2 wraz z odpowiednimi przewodami polaczeniowymi b i przewoda¬ mi zaczepowymi a (1—i9). Zamiast czterech grup cewek mozna równiez polaczyc równo¬ legle po dwie grupy za pomoca oddziel¬ nych przewodów polaczeniowych b i przyla¬ czyc równiez przy pomocy oddzielnych prze¬ wodów polaczeniowych a do dwóch równo¬ legle pracujacych laczników stopniowych lub równoleglych styków wspólnego lacznika stop¬ niowego, jak zaznaczono schematycznie nafig. 8. Fig. 4 przedstawia czesc widoku z przo¬ du, a fig. (5 — czesc przekroju poprzecznego takiego uzwojenia regulacyjnego z cewkami krazkowymi.Charakterystycznym szczególem w tych zna¬ nych krazkowych uzwojeniach regulacyjnych jest to, ze poszczególne cewki podwójne wy¬ konuje sie najczesciej jako elementy jednost¬ kowe z otwartymi wyprowadzeniami 1\ 1" lub 2\ 2" ... (n + 1)', (n + 1)", przy czym te konce wyprowadzen sa odgiete badz prosto¬ liniowo i promieniowo (fig. 4 — 3\ 3" lub 4\ 4"), badz zawiniete w kiszko (fig. 4 — 5\ 5" lub 6', 6"). Na koncach cewek oznaczenia 1* albo 1" oznaczaja równiez przylaczenia pierscienia wy¬ ladowczego. Strzalki wskazuja kierunek uzwa- jania cewek m równoleglych grup cewkowych I—IV. Pon;efwaz poszeczególne krazki podwój¬ ne uzwojenia nie moga utrzymac sie samo¬ dzielnie i moglyby sie rozluznic, musza byc wzmocnilooe za pomoca Moznych bandazy B, wedlug fig. 4. Polaczenie poszczególnych ce¬ wek ze soba moze byc dokonane dopiero na gotowych cewkach za pomoca przewodów po¬ laczeniowych b, od których nastepnie zostaja odgalezione przewody zaczepowe a (od I do 9 dla n = 8). Polaczenie bezposrednie miedzy poszczególnymi cewkami podwójnymi zostaje wiec dokonane dopiero za pomoca przewodów polaczeniowych b, gdyz teraz lacza one konce wyprowadzen 1\ ii", wzglednie stwarzaja po¬ laczenie z odpowiednimi przewodami zaczepo- wymi 1, 2... (n + 1). Oczywiscie konce wypro¬ wadzen V, 1" allbo 2\ 2" itd. powinny byc ulo¬ zone tak scisle obok siebie, ze praktycznie po zespawaniu lub zlutowaniu zlewaja sie w jed¬ na calosc. Poszczególne cewki podwójne sa osadzone na listwach izolacyjnych i sa od¬ suniete od siebie w kierunku poosiowym za pomoca ksztaltek izolacyjnych. Pierscienie wy¬ ladowcze zakreskowane na rysunku stanowia zabezpieczenie konców uzwojenia przed wyla¬ dowaniem snopiacym.Takie uzwojenia regulacyjne w postaci ce¬ wek krazkowych wykazuja te zalete w porów¬ naniu do wielozwojowo nawinietych uzwojen srubowych, ze moga byc dobrze podparte, co jest trudne do osiagniecia w przypadku uzwo¬ jen srubowych wobec duzego skoku przy wiek¬ szej liczbie zwojów. Korzystne umieszczenie pierscieni wyladowczych stanowi równiez za¬ lete uzwojenia regulacyjnego w postaci cewek krazkowych. Natomiast wada uzwojen z cew¬ kami krazkowymi jest to, ze przy laczeniu stopniowym ulega zaklóceniu rozklad ampe- rozwojów na dlugosci rdzenia, co moze powo¬ dowac odpowiednie poosiowe sily podczas zwarcia. Wadzie tej zapobiega sie w znacznym stopniu w ten sposób, ze amperozwoje dzieli sie za pomoca polaczenia równoleglego na m ce¬ wek regulacyjnych, a oprócz tego przestrzega sie symetrii srodkowej czesciowych ampero- zwojów, co osiaga sie dzieki parzystosci licz¬ by m.Glówne wady omawianego rodzaju uzwojenia sa jednak natury fabrykacyjnej. Poszczególne cewki wykazuja sklonnosc do rozwiniecia sie w spirale i z tego wzgledu powinny byc za¬ bezpieczone przed rozluznieniem za pomoca odpowiednich bandazy izolacyjnych B. Poza tym w przypadku znanych dotychczas uzwojen regulacyjnych wykonanych z cewek krazkowych dopiero zewnetrzne przewody polaczeniowe b zapewniaja polaczenie przewodzace miedzy przewaznie krótkimi koncami wyprowadzen r, 1" albo 2\ 2" itd., przy czym laczenia moga byc wykonane dopiero na gotowych zmonto¬ wanych cewkach. Gdy polaczenia te sa wyko¬ nywane tuz przy cewkach, to wprawdzie posz¬ czególne cewki po wykonaniu tego polaczenia nie rozwijaja sie, jednak samo polaczenie moze byc dokonane tylko za pomoca lutowania miek¬ kiego przy uzyciu tulejek, poniewaz duza ilosc ciepla wywiazujaca sie przy spawaniu moglaby • uszkodzic izolacje uzwojenia. To samo dotyczy przylaczania przewodów dolaczonych w miej¬ scach polaczenia cewek. Gdy natomiast laczy sie poszczególne cewki miedzy soba i z odpowied¬ nimi przewodami dolaczanymi b w wiekszej odleglosci od cewek, to mozna je wprawdzie spawac ,lecz cewki nie utrzymuja sie samo¬ dzielnie, a rozluznieniu cewek trzeba zapobie¬ gac przy pomocy bandazy izolacyjnych B, co ze wzgledu na wspomniane juz sily zwarcia stanowi rozwiazanie wadliwe.Celem niniejszego wynalazku jest usuniecie wymienionych wad uzwojen regulacyjnych przy zachowaniu ich zalet.Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwa¬ rzania uzwojen regulacyjnych do transforma¬ torów lub dlawików skladajacych sie z n stop¬ ni cewkowych i m polaczonych równolegle grup cewek regulacyjnych o przeciwnie nawi¬ nietym uzwojeniu, z rozmieszczonymi zygzako¬ wato na walcu nawojowym zaczepami i z umie¬ szczonymi poosiowo jeden nad drugim punkta¬ mi zaczepów o jednakowym potencjale, przy czym wedlug wynalazku kazda z n cewek re¬ gulacyjnych skladajaca sie z cewek podwójnych i posiadajaca zwoje ukladajace sie promieniowood zewnatrz ku wewnatrz, a nastepnie od wew¬ natrz na zewnatrz jest nawijana w ciaglym procesie wytwórczym, przy czym poszczególne cewki regulacyjne sa laczone w szereg miedzia nawojowa bez zadnego czlona posredniego (krótkie wyprowadzenia cewek ze spoinami spawanymi lub lutowanymi na laczonych bez¬ posrednio przewodach polaczeniowych) i bez przerywania miedzi nawojowej podczas nawi¬ jania cewek, jednoczesnie zas przewody przy¬ laczeniowe prowadzace do przewodów przela- czeniowych w miejscach polaczenia zwojów cewek regulacyjnych sa spawane lub lutowane w formie i te przewody przylaczeniowe sa po¬ lozone poosiowo na zewnetrznych przejsciach miedzy cewkami, tak iz miedz uzwojenia przez caly czas procesu wytwarzania, cewek na na- wijarce nie jest przerywana w miejscach przy¬ laczen.Wytwarzanie uzwojenia regulacyjnego wed¬ lug wynalazku odbywa sie wiec w ten sposób, ze po nawinieciu jednej cewki od wewnatrz ku zewnatrz zostaje ona zabezpieczona tymczaso¬ wo na nawijarce przed rozwinieciem, po czym zewnetrzne zakrzywienie zostaje zagiete do nastepnej odwróconej cewki. Usztywnienie normalnie nawinietej cewki jest dokonane w takiej odleglosci od zakrzywienia, ze po unie¬ sieniu zakrzywienia z nad uzowjenia moze byc przyspawany lub przylutowany przewód przy¬ laczeniowy bez obawy uszkodzenia izolacji uzwojenia pod wplywem ciepla. Nastepna cew¬ ka zostaje najpierw nawinieta od wewnatrz ku zewnatrz, po czym w znany sposób poszcze¬ gólne zwoje zostaja wyciagniete w bok, od¬ wrócone i ponownie ulozone oraz dosuniete do poprzedniej cewki, po czym nastepna cewka jest nawijana w normalny sposób od wew¬ natrz ku zewnatrz. Aby zapewnic niezawodne polaczenie zakrzywienia z odgalezionym od niego przewodem zaczepowym, polaczenie to moze byc dokonane przy zastosowaniu tulei obejmujacej zarówno przewodnik cewki jak i przewód odgalezny.Fig. 6 przedstawia widok z góry wykroju, a fig. 7 — przekrój czesci uzwojenia regulacyj¬ nego wedlug wynalazku, fig. 8 przedstawia schemat uzwojenia regulacyjnego o czterokrot¬ nym równoleglym polaczeniu (analogicznie jak na fig. 1), a fig. '9 — schemat uzwojenia regu¬ lacyjnego wedlug wynalazku z podwójnym dwukrotnie równaleglym polaczeniem (analo¬ gicznie jak na fig. 3).Istotna róznica miedzy znanymi uzwojeniami regulacyjnymi z cewkami tarczowymi i uzwo¬ jeniem regulacyjnym wedlug wynalazku polega wiec na tym, ze poszczególne grupy cewek regulacyjnych sa nawijane w ciagu jednego procesu wytwarzania, przy czym miedz uzwo¬ jenia nigdzie nie jest przerwana w miejscach polaczenia zwojów cewki regulacyjnej, tak, iz staja sie zbyteczne krótkie wyprowadzenia 1\ 1" albo 2\ 2" itd., stwarzajace za posredni¬ ctwem przewodów polaczeniowych b polaczenie galwaniczne miedzy poszczególnymi cewkami regulacyjnymi. Do laczenia cewek z przewodami polaczeniowymi b stosuje sie natomiast w uz¬ wojeniu regulacyjnym wedlug wynalazku prze¬ wody przylaczeniowe c (od 1 do 9 dla n = 8), które w czasie wytwarzania zostaja przyspawa- ne lub przylutowane do zewnetrznych polaczen miedzy cewkami regulacyjnymi, tak iz przy wytwarzaniu uzwojenia staja sie zupelnie zby¬ teczne prace spawania lub lutowania polaczen galwanicznych miedzy poszczególnymi cewkami regulacyjnymi. Strzalki na fig. 5 przy uzwoje¬ niu regulacyjnym ze znanymi cewkami tar¬ czowymi i na fig. 7 z cewkami wedlug wyna¬ lazku uwidaczniaja wyraznie, ze uzwojenie regulacyjne o cewkach tarczowych wykonane jest z otwartych cewek (strzalki podwójne na fig. 5, na krótkich odprowadzeniach cewki 3", 4' albo 5", 6*), natomiast w przypadku uzwo¬ jenia wedlug wynalazku ciag uzwojenia nigdzie nie jest przerwany.Fig. lK) przedstawia schematycznie przyklad uzwojenia wedlug wynalazku, np. dla m = 3, przy czym srodkowa symetria uzwojenia zo¬ staje zachowana dzieki temu, ze grupa I cewek zostala podzielona na dwie równolegle czesci 1/2 o polowie osiowej szerokosci miedzi lecz o pelnej liczbie zwojów oraz umieszczona na obu koncach albo w srodku rdzenia i rów¬ niez jest polaczona poosiowo równolegle. Ana¬ logiczne wykonanie dla nieparzystej liczby grup cewek regulacyjnych jest równiez mozli¬ we w przypadku znanego rodzaju uzwojenia regulacyjnego z cewkami tarczowymi.Oczywiscie miedz uzwojenia moze sie skladac równiez z kilku równoleglych przewodów, któ¬ re moga byc izolowane pojedynczo lub wspól¬ nie. Równolegle przewody zostaja nastepnie skrecone i to najlepiej na przejsciach miedzy cewkami. W przypadku dwóch równoleglych przewodów i polozonych na zewnatrz, a wiec wykonanych po kazdej cewce podwójnej za¬ czepach ,przeprowadza sie skrecanie na odpo¬ wiednich wewnetrznych przejsciach cewkowych.W przypadku czterech równoleglych przewodów nalezy starac sie w miare moznosci przewidziec — 3 —po dwie cewki podwójne na jeden stopien i dokonywac skrecania po pierwszej cewce podwójnej, gdyz skrecanie wewnatrz cewki jest dosc trudne. Równolegle przewody moga byc zespawane lub zlutowane ze soba w miej¬ scach odprowadzenia bez przerywania przewo¬ dów czesciowych i to jednoczesnie z odprowa¬ dzeniem od zewnetrznego przewodu czesciowe¬ go. W razie potrzeby, jak juz wspomniano, mozna dla mechanicznego wzmocnienia miejsca zaczepu nalozyc tuleje na przewód czesciowy jak równiez na odprowadzenie. Mozna jednak równiez na kazdym równoleglym przewodzie czesciowym przyspawac oddzielnie wyprowa¬ dzenie w miejscu wygiecia, a polaczenie prze¬ wodzace galezi równoleglych mozna wykonac ha zewnatrz uzwojenia regulacyjnego, najlepiej dopiero na przelaczniku podobciazeniowym albo zrealizowac je za posrednictwem równo¬ legle pracujacych styków tego przelacznika.Wyprowadzenia równoleglych galezi moga byc równiez przesuniete o WOP, dzieki czemu mozna otrzymac równiez nieparzysta liczbe zwojów na cewke podwójna przy stalej promieniowej gru¬ bosci uzwojenia.Uzwojenie regulacyjne wedlug wynalazku oprócz dobrych wlasnosci elektrycznych pod wzgledem zjawiska korony wyróznia sie glów¬ nie swa duza wytrzymaloscia mechaniczna na dzialanie sil osiowych i promieniowych w po¬ równaniu do uzwojen regulacyjnych zlozonych w znany sposób z cewek tarczowych, poniewaz jak juz wspomniano, drut uzwojenia i tym samym ciag tego uzwojenia nigdzie nie jest przerwany i z tego wzgledu naprezenia pow¬ stajace przy zwarciach sa przyjmowane w za¬ sadzie przez sama miedz. Poniewaz mozna uniknac pracochlonnego lutowania lub spawa¬ nia na gotowym uzwojeniu wykonanym sposo¬ bem wedlug wynalazku, osiaga sie dalsza za¬ lete tego sposobu wytwarzania uzwojenia. PL