tf'.) Opis wydaro djak^m dnia. 31 pazdziernika 1933 r, £ 3HHF ^ r" . • . ./ego i?^ir:; ;¦. '*^:;;^^| Udowej POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 47480 KI.KI. 42 k, 46/06 internat. G 01 n Instytut Metalurgii Zelaza*) im. Stanislawa Staszica Gliwice, Polska Sposób ultradzwiekowego badania rur Patent trwa od dnia 16 czerwca 1962 r.Wynalazek dotyczy sposobu badania rur, o powierzchni badz oczyszczonej przez wytra¬ wienie badz surowej pokrytej zgorzelina, przy pomocy defektoskopu ultradzwiekowego wypo¬ sazonego w glowice skosna. Znane sa sposoby badania ultradzwiekowego rur za pomoca de¬ fektoskopów wyposazonych w glowice skosne, w których cechowanie aparatury przeprowadza sie za pomoca plaskosciennej próbki wykona¬ nej na maszynach stacjonarnych jak gryzarki, wiertarki itp.Sposób ten jest obarczony powaznymi wada¬ mi, gdyz czulosc badania rur zalezy w szero¬ kich granicach od srednicy rury i stanu jej powierzchni, zwlaszcza w przypadku rur o nie- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspóltwórcami wynalazku sa: mgr inz. Józef Tabln, inz. Mieczyslaw Kurek, Jan Glowalla, inz. Tadeusz Nowakowski i mgr inz. Stanislaw Partyka. wytrawionej powierzchni, przez co bledy po¬ miarowe osiagaja niedopuszczalne wielkosci.Trudnosci te eliminuje sie w ten sposób, ze badania ogranicza sie do rur o powierzchni wy¬ trawionej.Dla rur o mniejszych srednicach stosuje sie glowice wklesle, co jest niedogodne, gdyz zmu¬ sza do poslugiwania sie kolekcja glowic o róz¬ nych krzywiznach w zaleznosci od srednicy ba¬ danych rur. Dla rur o wiekszych srednicach stosuje sie glowice plaskie. Linia przylozenia takiej glowicy do powierzchni rury nie jest jednak ustalona, gdyz czujnik mozna przytknac do powierzchni rury badz przednia, badz tylna czy srodkowa jego czescia, przez co zmienia sie czulosc badania. , Koniecznym jest zapobiezenie tym zmianom przez szczególnie staranne badanie, co jednak obniza szybkosc badania i zwieksza jego koszty.Sposób ultradzwiekowego badania rur we¬ dlug wynalazku usuwa wymienione wady do¬ tychczas znanych metod zapewniajac sprawne i dokladne przeprowadzenie badania przy za¬ chowaniu duzej wydajnosci pracy oraz unie¬ mozliwiajac wybrakowania rur posiadajacych nierównosci powierzchni, które odbijaja ultra¬ dzwiek w sposób podobny jak grozne wady ma¬ terialowe.Sposób wedlug wynalazku polega na cecho¬ waniu defektoskopu wraz z glowica, które prze¬ prowadza sie przy wykorzystaniu odbicia ultra¬ dzwieku od otworu nawierconego w kierunku równoleglym do osi rury wprost w jednej z rur badanej partii badz tez w próbce wzorcowej ksztaltu pierscienia o powierzchni tej samej jakosci co badane rury.Otwór ten nawierca sie przy wykorzystywa¬ niu uchwytu posiadajacego tarcze z zamoco¬ wana do niej szczeka srodkowa.Tarcza ta ma dwa zespoly otworów w róz¬ nych odleglosciach od szczeki srodkowej. W otwory te wklada sie czop szczeki zewnetrznej oraz tuleje na wiertlo. Otwór nawiercony w ba¬ danej rurze badz próbce wzorcowej ma sred¬ nice 0,05—0,2 grubosci scianki rury i znajduje sie on w odleglosci 0,1—0,4 grubosci scianki rury od zewnetrznej scianki.Glowice w czasie badania przesuwa sie po powierzchni rury wykorzystujac zamocowana do niej podpórke, która stale opiera sie o ba¬ dana rure.Przyklad konstrukcji uchwytu oraz podpórki uwidoczniono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój pionowy uchwytu do na¬ wiercania otworów w badanej rurze, w fig. 2 — widok tarczy i szczeki srodkowej powyzszego uchwytu, a w fig. 3 — widok glowicy z pod¬ pórka.Uchwyt do nawiercania otworów w badanej rurze dostosowany do rur o róznych grubosciach sciiainek, sklada isie z tarczy A, szczeki srodko¬ wej B, szczeki zewnetrznej E, sruby F oraz tutLei wiertniczej O. W tarczy A zamocowana jest nierozlacznie iszczeka srodkowa B. TarczaA posiadla diwa zespoly otworów C i D umiesz¬ czonych w róznych odleglosciach od szczeki B.W jednym z otworów C tarczy A umieszczony jest czop szczeki zewnetrznej E, zas w odpo¬ wiadajacym mu otworze zespolu D jest umiesz¬ czona tulejia G, przy piomocy której jest pro- t wadzone wiertlo. Szczeka E posiada srube F sluzaca do przymocowania uchwytu do scianki rury H.Podjpórka do znanej glowicy skosnej sklada sie iz dwóch belek K zlaczonych dwoma sru¬ bami L oraz rodki M. Czopy rolki sa umiesz¬ czone w otworach belek K. Podpórka jest za^ mocowana nia styk do czujnika J, który jest scisnie/ty srulbami L miedzy belkami K.Obsluga przed przystapieniem do badan przy¬ mocowuje uchwyt do rury, nastepnie nawierca w rurze otwór o srednicy 0,05—0,2 grubosci scianki rury w odleglosci 0,1 do 0,4 grubosci scianki od powierzchni wewnetrznej rury, uru¬ chamia defektoskop i cechuje go przy wyko¬ rzystaniu odbicia ultradzwieku od powyzszego otworu, nastawiajac podpórke glowicy dla uzy¬ skania maksimum czulosci oraz wzmocnienie defektoskopu. do uzyskania na ekranie echa o przepisanej wysokosci wychylen wynoszacej od 0,4—0,9 wysokosci ekranu.Nastepnie bada sie rure przesuwajac glowice recznie ruchem zygzakowatym zas defektoskop równiez recznie po wsporniku.Podpórka glowicy w czasie cechowania i wla¬ sciwego badania opiera sie o powierzchnie ba¬ danej rury. PL