PL47442B1 - - Google Patents

Description

Proponowano juz wytwarzanie chlorków pól¬ estrów aromatycznych kwasów dwukarboksylo- vych i produktów ich podstawienia w pierscie¬ niu, w szczególnosci kwasów izo- i tereftalowe- go, przez ogrzewanie odpowiednich estrów kwa¬ su trójchlorobenzoesowego i pierwszorzedo- wych alkoholi, zawierajacych zwlaszcza do 5 atomów wegla, szczególnie estrów metylowych kwasów jedno-, dwu- i trój chlorooctowego, w obecnosci kwasowych katalizatorów, przede wszystkim chlorku zelazowego. Powstajacy z wydajnoscia ponad 90% chlorek pólestru mo¬ ze byc latwo oddzielony od powstajacego równoczesnie chlorku chloroacetylu na drodze destylacji. Niezbedny jako material wyjsciowy do reakcji wymiany ester metylowy kwasu . trójchlorometylobenzoesowego otrzymuje sie przez wyczerpujace chlorowanie z naswietla¬ niem estru metylowego kwasu toluenowego w temperaturze l40-2(tooC i reakcje otrzymanego chlorku trój chlorometylcbenzoilu z metano¬ lem.Stwierdzono, ze chlorki pólestrów aromatycz¬ nych kwasów dwukarboksylowych i produktów ich podstawienia w pierscieniu, w szczegól¬ nosci kwasów izo- i tereftalowego, mozna otrzymywac w szczególnie korzystny sposób, o ile estry kwasu trójchlorometylobenzoesowe¬ go z pieirwszorzedcwymi alkoholami, zwlaszcza zawierajacymi do 5 atomów wegla, a szczególnie estry metylowe, ogrzewa sie z odpowiednimi kwasami *metylobenzoesowymi w obecnosci ma¬ lych ilosci chlorku zelazowego, korzystnie 0,1%, w podwyzszonych temperaturach, szczególnie 100—160°C, korzystnie 120—130°C. Powstaje przy tym w prawie ilosciowej wydajnosci mieszani¬ na chlorku pólestru kwrsu dwukarbciksylowe- go i chlorku kwasu metylobenzoasowego, które moga byc latwo rozdzielone przez destylacje.Chlorek kwasu metylobenzoesowego daje sielatwo chlorowac na swietle, w temperaturach powyzej 100CC, korzystnie w temperaturze 150— 170CC do chlorku t \trójchloromeforlofoenzoilu, z którego przez reakcje; z pierwszorzedowymi alkoholami, przede wszystkim metanolem, otrzymuje sie odpowiednie estry kwasu trój- chlorometylobenzoesowego., które ponownie slu^ zyc moga do wytwarzania chlorku pólestru.Wymagane jako substancje wyjsciowe dla reakcji wedlug wynalazku estry kwasu trój- chlorometylobenzoesowego moga byc z doskona¬ la wydajnoscia wytwarzane równiez z a, a'- szescioichloroksylenów, które czesciowo zmydla sie do chlorków trój chlor ometylobenzoilu i przez ogrzewanie z alkoholami przeprowadza ilosciowo w estry. Estry ikwasu trójchloróme- tylobenzoesowego daje sie równiez korzystnie otrzymywac z estrów kwasu m- lufo p- toule- nosulfonowego przez wyczerpujace chlorowa¬ nie na swietle w temperaturach powyzej 150°C, poprzez chlorek trójchlorometylobenzoilu, który przez reakcje z alkoholem natychmiast prze¬ ksztalca sie w estry.W celu przeprowadzenia reakcji wedlug wy¬ nalazku równo czasteczkowe ilosci estrów kwa¬ su trójchlorometylobenzoesowego i odpowied¬ nich kwasów metylobenzoesowych z dodatkiem chlorku zelazowego stapia sie razem i mieszatiac doprowadza do temperatury reakcji. W tempe¬ raturze powyzej 100fcC reakcja zachodzi z od- szczepieniem chlorowodoru. Jej zakonczenie osiaga sie najczesciej po uplywie godziny, co poznaje sie po ustaniu wydzielania sie gazu.Przeróbka odbywa sie przez frakcjonowana de¬ stylacje w prózni, przy czym przedestylowuje najpierw chlorek kwasu metylobenzo;3sowego, a pózniej chlorek pólestru.W celu otrzymania na przyklad chlorku pól¬ estru kwasu tereftalowego z estru metylowe¬ go kwasu p-trójchloromietylobenzoesowego naj¬ korzystniej jest poddawac reakcji kwas tolu- enosulfonowy z tym estrem, poniewaz utworzo¬ ny chlorek kwasu p-toluenosulfonofego, po chlorowaniu do chlorku ip-trójchloromelyloben- zoes owego, mozna przez reakcje z metanolem ponownie przeprowadzic w ester kwasu p-trój- ohlorometylobenzoesowego. W celu óbrzymania chlorku pólestru kwasu izoftalowego wychodzi sie odpowiednio z kwasu m-toluenosulfonowego.Chlorki pólestrów aromatycznych kwasów dwukarfooksylowych sa wartosciowymi produk¬ tami przejsciowymi do wytwarzania tworzyw sztucznych przez polikondensacje.Przyklad I. 507 czesci wagowych estru me¬ tylowego kwasu p-trójchiorometylobenzoes6wc- go i 272 czesci wagowych kwasu p-toluenowego z dodatkim 0,77 czesci wagowych = 0,1% chlor¬ ku zelazowego ogrzewa sie do temperatury 120°C. Kwas toluenosuLfonowy topnieje naj¬ pierw w estrze kwasu trójchlorometyiobenzoe- sowego, a w temperaturze okolo 100°C zachodzi energiczne oidszczepianie chlorowodoru i masa reakcyjna staje sie przejsciowo bardzo gesta przez wydzielenie krystalicznej substancji. Po dalszym ogrzaniu do temperatury 120°C wydzie¬ lone krysztaly przechodza do roztworu przy dal¬ szym energicznym odszczepianiu chlor-uwodoru, a po uplywie okolo 3/4 godziny mieszainina reak¬ cyjna staje sie klarowna i jednorodna, a ocLszcze- pianie kwasu solnego konczy sie. Mieszaninie re- afeicyjna poddaje sde teraz destylacji (prózndjowej pod cisnieniem 12 torów. W temperaturze 98—100°€ destyluje 296 czesci wagowych, co odpowiada 95,7% wydajnosci teoretycznej, w przeliczeniu na chlorek kwasu p-toluenosulfo- nowego. Po krótkim miedzygonie destyluje na¬ stepnie w temperaturze 145°C 344 czesci wago¬ wych, co odpowiada 87% wydajnosci teoretycz¬ nej w przeliczeniu ha chlorek estru metylowe¬ go kwasu tereftaloWego, temperatura topnie¬ nia 54^C.Otrzymane 296 czesci wagowych chlorku kwasu p-toulenoisulfonowego chloruje sie z do¬ datkiem 0,2% wagowych dwuetyloamidu kwa¬ su laurynowego w temperaturze 160°C przy na¬ swietlaniu lampa 200 watowa, przez wprowa¬ dzanie energicznego strumienia gazowego chlo¬ ru, az do przylaczenia 3 atomów chloru. Przy destylacji prózniowej chlorowanego produktu destyluje w temperaturze 149—150°C pod cis¬ nieniem 10 torów 464 czesci wagowych co od¬ powiada 94% wydajnosci teoretycznej w przeli¬ czeniu na chlorek p-trójchlorometylobenzoilu.Zwiazek ten poddaje sie reakcji z nadmiarem metanolu w temperaturze 40—50°C, uzyskujac z ilosciowa wydajnoscia ester metylowy kwasu p-trójchilorometylobenzoesowego, który ponow¬ nie mozna poddac reakcji z kwasem p-tolueno- wym, Przyklad II. 507 czesci wagowych estru me¬ tylowego kwasu m-trójchlorometylobenzoeso- wego i 272 czesci wagowych kwasu m- toliue- nowego z dodatkiem 0,78 czesci wagowych chlorku zelazowego, poddaje sie reakcji jak opisano w przykladzie I. Po destylacji w próz¬ ni otrzymuje sie 295 czesci wagowych, co odpo¬ wiada 95% wydajnosci teoretycznej, przelicza¬ jac na chlorek kwasu m-toluenowego, aestylu- - 2 -jacych £rzy cisaieniu 1Z torów w temperaturze 98—99°C. Nastepnie destyluje 354 czesci wago¬ wych, oo odpowiada 89% wydajnosci teoretycz¬ nej, przeliczajac na chlorek estru metylowego kwasu izoftalowego, temperatura wrzenia 144— 1463C przy cisnieniu 12 torów. Chlorowanie chlorku kwasu m-toluenowego do chlorku im- trójchlorometylohenzoilu przebiega analogicz¬ nie jak w przykladzie I w praktycznie iloscio¬ wej wydajnosci.Przyklad III. 144 czesci wagowe estru me¬ tylowego kwasu p-chloro-m-trójchlorometylo- benzoesowego i 85 czesci wagowych kwasu 4-chloro-3-metylobenzoesowego, z dodatkiem 0,25 czesci wagowych chlorku zelazawego, ogrzewa sie przez 3 godziny az do zakonczenia wywiazywania sie chlioirowodonu ck temperatury 120 — 130°C. Przy nastepujacej destylacji w prózni mieszaniny reakcyjnej, pio przedgonie z 81 czesci wagowych chlorku 4-chloro-3-me- tylobenzoilu, przy cisnieniu 18 Torr. w tempe¬ raturze od 178-180°C przedestylowuje sie 85 czesci wagowych chlorku estru metylowego kwasu 4-chloroizoftalowego, co odpowiada 75% wydajnosci teoretycznej. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie paten to we Sposób wytwarzania chlorków pólestrów aromatycznych kwasów dwukarboksy] owych i ip/rpduiktów iich podstaiwiienia w pierscieniu, IW szjozagólriiosci kiwasóiw izo- i terefitaloiwegio, zna¬ mienny tym, ze estry kwasu trójchiorometylo- benzoesowego * cierwszorzedowych alkoholi, zawierajacych zwlaszcza do 5 atomów wegla, w szczególnosci estry metylowe, ogrzewa sie z równo czasteczkowymi ilosciami odpowied¬ nich kwasów metylobenzoesowych w obecnosci malych, korzystnie w ilosci 0,1% chlorku zela¬ zowego, w podwyzszonej temperaturze, zwla¬ szcza 100—160°C, najkorzystniej 120 -i30°C, a powstala mieszanine chlorku pólestru kwasu ' dwukarboksylowego i chlorku kwasu metylo- bemcesowego iozdziela sie przez destylacje, otrzymany chlorek kwasu metylobenzoesowe- go przez chlorowanie w podwyzszonych tempe¬ raturach, zwlaszcza powyzej 100°C, korzystnie w temperaturze 150—170°C, podczas naswietlania przeprowadza sie w chlorek trójchlorometylo- benzoilu i poddaje reakcji z. pierwszorzedowym alkoholem, najkorzystniej metanolem, w celu wytworzenia estru kwasu trójchlorometylo- benzoesowego, który zawraca sie ponownie do procesu. Che mis che Werke Wit ten G. m. b. H. Zastepca: dr Andrzej Au rzecznik patentowy 12i2. RSW „trasat Kieice PL