PL47402B1 - - Google Patents

Description

Niniejszy wynalazek dotyczy przekladni na- wrotnej, ogólnie stosowanej w urzadzeniach do przenoszenia mocy, a w szczególnosci przysto¬ sowanych- do morskich urzadzen napedowych napedzanych maszynami o mocy do sto lub dwiescie koni mechanicznych.Przedmiotem wynalazku jest wykonanie prze¬ kladni nawrotnej o prostej, zwartej i ekono¬ micznej konstrukcji, pomimo to sprawnej, nie¬ zawodnej i latwej do utrzymania w eksploata¬ cyjnych warunkach pracy.Zgodnie z zalozeniami wynalazku, przekla¬ dnia nawrotna zawiera: kola zebate do napedu „wprzód"i „w tyl", które polaczone sa z walem wyjsciowym i napedzane w przeciwnych kie¬ runkach, sprzeglo dla napedu „wprzód", które umieszczone jest miedzy walem wyjsciowym, a kolem zebatym dla napedu „w tyl" pare uzu- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest Henry Edward Merrit pelniajacych sie i mogacych obracac sie zespo¬ lów przekazujacych moment obrotowy, z któ¬ rej zespól wejsciowy jest polaczony z napedza¬ nymi czesciami obu sprzegiel i jest przemiesz¬ czany osiowo i obrotowo, w celu zaaprzeglenia czesci napedzanych i napedowych kazdego ze sprzegiel, w taki sposób, aby otrzymac wspo¬ magajacy moment obrotowy od omawianych czesci i z której zespól wyjsciowy jest polaczo¬ ny z walem wyjsciowym, w celu obracania sie razem z nim w jednym z obu kierunków oraz nawrotny mechanizm sterujacy, który jest po¬ laczony z omawianym zespolem wejsciowym, w celu jeigo przemieszczenia w obu kierunkach.W polozeniu neutralnym drazka dzwigni me¬ chanizmu sterujacego, czesci napedzajace sprze¬ giel obracaja sie na biegu luzem wzgledem czes¬ ci napedzanych, które sa w tym czasie nieru¬ chome, natomiast z chw41a, gdy drazek dzwigni mechanizmu sterujacego jest przestawiany z te¬ go polozenia, to powoduje sie przemieszczeniewejsciowego zespolu przenoszacego moment obrotowy, w jednym z kierunków — powiedz¬ my,, w kierunku napedu „wprzód" — i wtedy, wymieniony zespól powoduje sprzegniecie czes¬ ci napedzajacych z napedzanymi sprzegla na¬ pedu '„wprzód", tak, ze omawiany zespól, za¬ czyna obracac sie w kierunku zgocjnym z czes- oiamj sprzegla „wprzód" i zmusza do zgodne¬ go z nim obrotu zespól uzupelniajacy.Konstrukcja .jest tego rodzaju, ze ostatecznie moment obrotowy^ walu wejsciowego jest prze¬ noszony przez napedzajace i napedzane czesci sprzegla do wejsciowego i wyjsciowego zespolu przenoszacego moment obrotowy i skrecajaco pomaga zespolowi wejsciowemu w celu doci¬ sniecia napedzajacych do napedzanych czesci sprzegla. Innymi slowy, dzialanie sprzegla jest wspomagane momentem obrotowym.Zespoly przenoszenia momentu obrotowego, moga miec nacieta linie srubowa, przy czym ze¬ spolem wyjsciowym winna byc tuleja slimako¬ wa na wale wyjsciowym, zas zespolem wej¬ sciowym winna byc nakretka obejmujaca oma¬ wiana tuleje.Zaslugujace na wyróznienie jest to, ze dzia¬ lanie zespolów przenoszacych moment obroto¬ wy, nie jest samoblokujace i w zwiazku z tym, zaleca sie zastosowanie urzadzenia sprezyno¬ wego, którego sile przyklada sie do wejsciowe¬ go mechanizmu przenoszacego moment obro¬ towy w celu pobudzenia go do przesuniecia sie w polozenie, które winien zajac dla napedu „wprzód" lub „w tyl" i aby w tym polozeniu nastapil nacisk powodujacy sprzegniecie nape¬ dzanych czesci sprzegla.Nalezy przewidziec wyposazenie walu wyjs¬ ciowego w przewody olejowe niskiego cisnie¬ nia, którymi dostarczany bedzie olej do rucho¬ mych i obrotowych czesci przekladni.Przyklad ulepszonej przekladni nawrotnej, pokazany jest ma ijysunku. Przekladnia ta, przeznaczona jest dla morskich urzadzen na¬ pedowych. Na fig. 1 rysunku pokazany jest przekrój wzdluzny przekladni, a na fig. 2 po¬ kazany jest przekrój poprzeczny.Przekladnia nawrotna zawiera wal wejscio¬ wy 10, i wal wyjsciowy U, oba obracaja sie w lozyskach umieszczonych w obudowie prze¬ kladni 12. Wchodzace w sklad kólko zebate na¬ pedu „wprzód" 13, kólko zebate napedu „w tyl" 14, zamocowane sa na stale na wale wejscio¬ wym, kola zebate napedu „wprzód" i „w tyl" 15 i 16 sa zamocowane na tulejach nosnych 11 mogacych sie swobodnie obracac na wale wyjs- ciowym, kolo zebate 15 zazebia sie bezposred¬ nio z kólkiem zebatym 14, poprzez nawrotne kolo biegu luzem 18. Konstrukcja jest tego rodzaju, ze oba kola zebate 15 i 16, zawsze ob¬ racaja sie, lecz w przeciwnych kierunkach.Sprzegla napedu „wprzód" i „w tyl" umiesz¬ czone sa miedzy kolami zebatymi 15 i 16 a wa¬ lem wyjsciowym. Zakladajac, ze oba sprzegla sa identyczne, podaje sie szczególowy oplis sprzegla tylko dla napedu „wprzód".Dla tego przykladu, zastosowano sprzeglo ty¬ pu ciernego, wielotarczowe. Zespól tarczy nape¬ dowych 20, jest umieszczony wewnatrz kola ze¬ batego 15 i sprzegniety slizgowo z wielowypu- stem 21 znajdujacym -sie w tym kole.Zespól tarczy napedzanych 22 jest warstwo¬ wo poprzekladany z tarczami 20 oraz slizgowo sprzezony z zewnetrznym wielowypustem 23 pierscienia 24 obracajacego sie na zlaczonej z nim tulei wsporczej 17. W neutralnym poloze¬ niu mechanizmu sterujacego, oba zespoly tarcz ciernych sa luzno, warstwowo ulozone miedzy tuleja wsporcza 17, która sluzy jako nierucho¬ my ogranicznik i pierscieniem dociskowym 25, inaczej, ze napedowe tarcze 20 obracaja sie na biegu luzem a napedzane tarcze stoja w miejs¬ cu.Zespoly przekazywania momentu obrotowego skladaja sie z suwliwej tulei slimakowej 30, która jest zaklinowana na wale wyjsciowym 11 i jednoczesnie ograniczana w ruchu poosiowym przez pierscienie mocujace 31. Tuleja 30 obej¬ mowana jest nakretka 32, która jest wzdluz osi slizgowo sprzezona z zaklinowanym pierscie¬ niem 24. Nakretka 32 i tuleja 30 sa odpowied¬ nio zespolami wyjsciowymi lub wejsciowymi, kazdy z nich uzupelnia drugi.Tuleja 30 i nakretka 32 maja odpowiednio nacieta linie srubowa, przy czym pochylenie li¬ nii srubowej jest dostatecznie strome dla za¬ bezpieczenia osiowego nacisku przykladanego na nakretke 32, i które powoduje, ze nakretka wkreca sie lub wykreca obrotowo wzdluz tulei, zas kierunek nachylenia naciecia winien byc taki, ze gdy nakretka ma nacisnac wprzód w kierunku sprzegla napedu „wprzód", to i obrót winien nastapic w tym stamym kierunku.Dzwignia mechanizmu sterujacego napedem jest drazek 40 zamocowany do walka 41, znaj¬ dujacego sie w pokrywie 42 obudowy przekladni 12. Ramie 43 polaczone z Walem 41 posiada ko¬ lek 44, który jest z kolei zazebiony z koncem widelkowym dzwigni 45, obracajacej sie na czo¬ pie 46, zamocowanym w obudowie przekladni. - 2 -Stopa wyzej wymienionej dzwigni 45 polaczo¬ na jest z widelkami 47, które przesuwaja sie wzdluz walka prowadzacego 48 i które pola¬ czone sa z nakretka 32, poprzez lozysko kulko¬ we 49 i pierscienie mocujace 50. Wal 41 posia¬ da drugie ramie 51, które ma wciecie wspólpra¬ cujace z kielkiem wypychanym przy pomocy sprezyny 52 z pokrywy 42. Wspomniany kielek sluzy do utrzymywania drazka dzwigni ukladu sterujacego 40 w neutralnej pozycji, a wiec w tej pozycji, która pokazana jest na rysunkach.Przy takim rozwiazaniu, jezeli drazek dzwigni mechanizmu sterujacego 40 przeklada sie z neu¬ tralnej po-zycji do pozycji okreslanej „wprzód" lub „w tyl", to powoduje sie poprzez dzwignie 45 i widelki 47 nacisk na nakretke 32 i przesu¬ niecie jej w odpowiednim kierunku wzdluz wa¬ lu wyjsciowego 12.Jezeli drazek dzwigni mechanizmu steruja¬ cego jest ustawiony w pozycji „wprzód" lub „w tyl", to wal 41 jest polaczony z urzadzeniem sprezynowym w celu wywarcia nacisku na na¬ kretke 32 w jednym lub drugim kierunku.Urzadzenie sprezynowe sklada sie z tloczka 60 suwajacego sie w cylindrze 61 znajdujacym sie w pokrywie 42 oraz ze sprezyny 62 naciskaja¬ cej w sposób trwaly na ten tloczek, w kierunku walu 41, jak równiez z wystepu 63 na zgrubie¬ niu ramienia 43 oraz z drazka rozpierajacego 64, którego jeden koniec polaczony jest przegu¬ bowo 65 z wystepem 63, zas z przeciwnej stro¬ ny, przegubem kulowym 66 z tloczkiem 60. W wypadku, gdy drazek dzwigni mechanizmu ste¬ rujacego 40 ustawiony jest w neutralnej pozy¬ cji, to drazek rozpierajacy 64 jest w swoim martwym polozeniu i urzadzenie sprezynowe nie dziala. Natomiast ustawienie wyzej wymie¬ nionego drazka dzwigni 40 w polozeniu *,wprzód" lub „w tyl" powoduje, ze urzadzenie sprezynowe zaczyna dzialac i poprzez ramie 43, dzwignie 45 i widelki 47 powoduje poosiowy ruch nakretki 32, który z kolei daje nacisk, w zaleznosci od wyboru na sprzeglo „wprzód" lub na sprzeglo „w tyl".Przekladnia nawrotna wyposazona jest tak¬ ze w pompe olejowa 70 sluzaca do smarowania pod cisnieniem wszystkich ruchomych mecha¬ nizmów oraz mechanizmów przenoszenia mo¬ mentu obrotowego. W tym przypadku, zastoso¬ wano pompe typu zebatego, w której we¬ wnetrznie naciete kolo zebate otacza zewnetrz¬ nie naciete male kólko zebate. Pompa olejo¬ wa napedzana jest przez wal wejsciowy. 10.Olejowe przewody ssace i tloczace znajduja sie w pokrywie bocznej 7,1 obudowy przekladni 12. Na fig. 1 wyzej wymienione przewody oznaczone sa 72 i 73. Przewodem olejowym 72 zasysa sie olej z miski 74 obudowy przekladni.Przewód tloczacy olej 73 dostarcza olej do przewodu 75 wywierconego wzdluz osi walu wyjsciowego 11, przy czym przewód 75 jest zaopatrzony w promieniowe otwory 76 prowa¬ dzace do zespolów przekazujacych moment ob¬ rotowy.Przekladnia nawrotna pracuje w nastepujacy sposób: jezeli drazek dzwigni mechanizmu ste¬ rujacego ustawiony jest na pozycje neutralna, czyli tak jak na rysunku, to kolo zebate nape¬ du „wprzód" 15 oraz zespól czesci napedowych sprzegla „wprzód" 20 obracaja sie na biegu lu¬ zem w kierunku obrotów wymaganym dla na¬ pedu „w tyl" 16 i zespól czesci napedowych sprzegla „w tyl" tak, ze obraca sie na biegu luzem ale w kierunku obrotów wymaganym dla napedu „w tyl", natomiast nakretka i tuleja 32, 30, oraz wszystkie czesci napedzane sprzegiel jak równiez wal wyjsciowy 11 stoja w miejscu.Zakladajac, ze drazek dzwigni mechanizmu sterujacego 40, zostanie ustawiony w pozycji odpowiadajacej napedowi „w przód", tó ruch tej dzwigni przenosi sie przez walek 41, ramie 43, dzwignie 45, widelki 47, lozysko kulkowe 49, na nakretke 32, na która wywierana jest sila w celu przesuniecia jej w kierunku do sprzegla napedu „w przód". Rozpatrujac to w czasie wykonywania zmiany polozenia draz¬ ka dzwigni 40 w wyzej podanym kierunku to wtedy, poniewaz tuleja 30 jest utrzymywana w bezruchu przez wal wyjsciowy 22, wiec na¬ kretka 32 zmuszana jest do obrotu srubowego wzdluz tulei 30, to znaczy do przesuniecia sie poosiowego „wprzód", ruch ten jest sprzezony z obrotem w tym samym kierunku. Zgodnie z tym nakretka 32 zaczyna naciskac na pier¬ scien dociskowy 25 w celu docisniecia mocno do siebie plyt ciernych 20, 22 sprzegla napedu „wprzód" az do oporu o ogranicznik, którym jest tuleja wsporcza 17. W ten sposób na na¬ kretke 32 jest przykladany moment obrotowy (poprzez plyty (tarcze) napedzane 22, pierscien 24) z walu wejsciowego 10 i kól zebatych 13a 15 napedu „wprzód". Jezeli nacisk na sprzeglo zaczyna wzrastac, to poczatkowy luz jest pred¬ ko wybierany przez przesuniecie sie nakretki 32 wzdluz tulei 30 i w ten sposób moment obrotowy jest przenoszony z nakretki na tuleje i dalej na wal wyjsciowy 11, który rozpoczyna obracac sie w kierunku napedu „wprzód". - 3 -Zacisniecie tarcz ciernych, sprzegla z maksy¬ malna sila daje w efekcie mocne sprzezenie kola zebatego napedu „wprzód" 15 poprzez czesci sprzegla, pierscien 25, nakretke 32 i tu¬ leje 30 z walem wyjsciowym U.Ustawienie drazka dzwigni mechanizmu ste¬ rujacego 40 w pozycji naped „wprzód" powo¬ duje, ze zostaje wywierany nacisk na nakretke 32 przez urzadzenie sprezynowe 60—65 dzia¬ lajace poprzez czesci 41, 43, 45, 41 i 49 co zo¬ stalo juz wyzej opisane i w ten sposób urza¬ dzenie sprezynowe utrzymuje czesci sprzegla napedu „wprzód" w pelnym sprzezeniu. W tym dzialaniu urzadzenie sprezynowe jest wspoma¬ gane przez moment obrotowy dzialajacy po¬ przez sprzeglo na nakretke 32 w odniesieniu do tulei 30.Ustawienie drazka dzwigni mechanizmu ste¬ rujacego 4Q z powrotem w neutralnej pozycji powoduje, ze nakretka 32 wykreca sie osiowo i w ten sposób czesci sprzegla dla napedu „wprzód" zostaja rozsprzeglone. W odniesieniu " do sprzegla napedu „w tyl" i wspólpracujacych z nim czesci, dzialanie jest identyczne jak dla sprzegla napedu „wprzód".Jak to juz poprzednio podkreslano, prze¬ kladnia nawrotna, która jest tak szczególowo opisana (w oparciu o zalaczone rysunki) jest tylko przykladem, modyfikacje moga byc do¬ konywane jedynie w zakresie zastrzezonego wynalazku. Na przyklad: zamiast oddzielnie na¬ cinanych kól zebatych dla napedu, „wprzód" i dla napedu „w tyl" 13, 14 moze byc uzyty jeden dlugi walek odpowiednio naciety* Zamiast oddzielnych tulei wsporczych 17 dla zamocowa¬ nia sprzegiel w kolach zebatych 15, 16, tuleje te moga byc integralna czescia odpowiedniego kola zebatego. Zamiast wielotarczowych sprze¬ giel ciernych, mozna uzyc w przekladni na- wrotnej sprzegiel stozkowych. PL

Claims (5)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Przekladnia nawrotna, zawierajaca kola ze¬ bate dla napedu „wprzód" i „w tyl" pola¬ czone z walem wyjsciowym i napedzane w przeciwnych kierunkach oraz sprzeglo dla napedu „wprzód" i sprzeglo dla napedu „w tyl", które sa odpowiednio umieszczone miedzy walem wyjsciowym a kolami zeba¬ tymi napedu „wprzód" i „w tyl", jak rów¬ niez nawrotny mechanizm sterujacy, jest znamienna tym, ze para uzupelniajacych sie i mogacych obracac sie zespolów przenosza¬ cych moment obrotowy, zawiera zespól wej¬ sciowy (32), polaczony z napedzanymi cze¬ sciami (23) obu sprzegiel (22) i który moze przemieszczac sie poosiowo i obrotowo w celu zasprzeglenia napedzanych i napedza¬ jacych czesci {23, 21) w któryms z obu sprze¬ giel w taki sposób, aby otrzymal wspoma¬ gajacy moment obrotowy od omawianych czesci, oraz, ze zawiera zespól wyjsciowy (30), który polaczony jest z walem wyjscio¬ wym (11) i obraca sie wraz z nim w jednym z obu kierunków, oraz tym, ze zawiera na¬ wrotny mechanizm sterujacy (40) polaczony z omawianym zespolem wejsciowym (32) w celu przemieszczania go w obu kierun¬ kach.

2. Przekladnia nawrotna wedlug zastrz 1, zna¬ mienna tym, ze sprzegla napedu „wprzód" i „w tyl" (22) sa odpowiednio dostosowane do pracy w kolach zebatych napedu „wprzód" i „w tyl" (15, 16).

3. Przekladnia nawrotna wedlug zastrz. 1 lub 2, znamienna tym, ze zespoly przenoszenia momentu obrotowego maja nacieta linie srubowa, przy czym, zespolem wyjsciowym (30) jest suwliwa tuleja slimakowa na wale wyjsciowym (11), zas zespolem wejsciowym (32) jest nakretka obejmujaca omawiana tuleje.

4. Przekladnia nawrotna wedlug zastrz. 1—3, znamienna tym, ze posiada urzadzenie spre¬ zynowe (60, 62), które jest zastosowane dla wejsciowego zespolu (32) przenoszacego mo¬ ment obrotowy w celu nacisku na ten ze¬ spól, gdy zmienia swoje polozenie w pozycje „wprzód" lub vt pozycje naped „w tyl", do¬ starczajac nacisku potrzebnego dla sprzeg¬ niecia.

5. Przekladnia nawrotna wedlug zastrz. 4, zna¬ mienna tym, ze drazek dzwigni mechanizmu sterujacego (40) polaczony jest z walem (41) i przy zmianie jego polozenia, przez obrót, powoduje on przemieszczenie wejsciowego zespolu przenoszacego moment obrotowy, i ze sprezyna (62) w sposób trwaly naciska tloczek (60) w kierunku dzwigni mechanizmu sterujacego poprzez drazek rozpierajacy (64), przegubowo polaczony z wymienionym juz tloczkiem i walem. Merritt & Company (Engin eering) Limited Zastepca: mgr Józef Kaminski rzecznik patentowyDo opisu g&tentowego Nr 47402 Ark, L 3/ 74 49Do opisu patentowego Nr 47402 Ark. 2. 74 1175. RSW „Prasa", Kielce PL