.J.Opis wydano drukiem dniaA29 lutego 1964 r. k -/eLioreKA, r',J/' "-': '^cwcgo j POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 47334 jO? KI. internat. B 22 d Zjednoczenie Przemyslu Budowy Maszyn Ciezkich*) Warszawa, Polska Sposób odsrodkowego odlewania wewnatrz pustych kul lub innych przedmiotów wydrazonych o zblizonym ksztalcie oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Patent trwa od dnia 14 lutego 1962 r.Przedmiotem wynalazku jest sposób odsrod¬ kowego odlewania wewnatrz pustych ikul lub innych przedmiotów wydrazonych o zblizonym ksztalcie oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu.Wedlug dotychczas stosowanych sposobów kule wewnatrz puste wytwarza sie przewaznie przez odlewanie w formach piaskowych przy uzyciu rdzenia. Odlewane w ten sposób kule musza posiadac jeden lub kilka otworów, slu¬ zacych do odprowadzania gazów z rdzenia oraz do usuwania rdzenia z gotowej odlanej kuli.Jednak taki sposób odlewania kul wydrazonych wykazuje duze niedogodnosci, np. jest praco¬ chlonny i wymaga duzo czasu, jak równiez nie *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa mgr inz. Andrzej Brze¬ zinski i mgr inz. Wilhelm Fidowicz. pozwala na otrzymywania kul nie posiadajacych otworów.Wynalazek pozwala na wyeliminowanie wad znanych sposobów odlewania wewnatrz pustych kul. Umozliwia on odlewanie takich kul w spo¬ sób latwy i szybki bez uzycia rdzenia i z calko¬ witym wyeliminowaniem otworu lub otworów w gotowej kuli. Wynalazek pozwala równiez na znaczne zmniejszenie pracochlonnosci procesu i na zwiekszenie bezpieczenstwa pracy przy jed¬ noczesnym polepszeniu jakosci odlewanych kul.Uzyskuje sie kule o jednakowej grubosci scian¬ ki i o jednorodnej strukturze drobnoziarnistej.Sposób wedlug wynalazku polega na odlewa¬ niu odsrodkowym kul w Ikulistej kokili obroto¬ wej, w której odlewany metal wprawia sie w ruch obrotowy jednoczesnie dokola dwóch osi wzgledem siebie prostopadlych. Metal zawarty w kokili zostaje pod dzialaniem sil odsrodko-wych rozmieszczony na wewnetrznej powierzch¬ ni scianki kokili, gdzie ulega równomiernemu krzepnieciu.Przez odpowiednie dobranie stosunku liczby obrotów kokili dokola osi pionowej i poziomej mozna odlewac przedmioty wydrazone o innym zblizonym ksztalcie, np. o ksztalcie eliptycz¬ nym.Urzadzenie wedlug wynalazku do odlewania kul wydrazonych zawiera kokile kulista, skla¬ dajaca sie z dwóch polówek polaczonych ze soba rozlacznie i zaopatrzonych w czopy. Kokila jest swymi czopami zawieszona przesuwnie w kie¬ runku pionowym w rozwidlonych koncach obej¬ my o ksztalcie podkowy, która jest zamocowana na górnym koncu walu napedzanego silnikiem.Ponadto kokila spoczywa calym swoim cieza¬ rem na dwóch kolach zamocowanych na jej czopach. Kola te podczas obrotu kokili dokola osi pionowej tocza sie po górnej plycie pozio¬ mej stolu i przez to wprawiaja kokile w ruch obrotowy dokola osi poziomej, przechodzacej przez czopy kokili. W celu lepszego regulowania liczby obrotów kokili dokola osi poziomej plyta stolu, po której tocza sie kola, jest osadzona obrotowo, przy czym jej szybkosc i kierunek obrotu moze byc regulowany.Urzadzenie wedlug wynalazku jest uwidocz¬ nione, tytulem przykladu, na rysunku, na któ¬ rym fig. 1 przedstawia urzadzenie czesciowe w przekroju w widoku z boku, a fig. 2 — urza¬ dzenie w przekroju wzdluz linii A — A na fig. 1.Urzadzenie zawiera kokile o ksztalcie kuli¬ stym, skladajaca sie z dwóch polówek 1, 2, z których polówka 2 jest przymocowana do po¬ lówki 1 odejmowalnie za pomoca zacisków 3.Obydwie polówki sa zaopatrzone w czopy 4, 5, na których sa zamocowane kola 6, 7, przy czym kolo 7 jest zamocowane na czopie 5 na stale, a kolo 6 jest osadzone na czopie 4 obrotowo.Kola spoczywaja na plycie 8 stolu 9 i moga na niej toczyc sie przy obracaniu sie kokili dokola jej osi pionowej. Plyta 8 jest osadzona obrotowo i moze byc napedzana w znany sposób, np. za pomoca kola zebatego 16 zazebiajacego sie z ze¬ batym wiencem wewnetrznym 17 plyty 8, przy czym kolo 16 jest zamocowane na wale piono¬ wym 15, napedzanym silnikiem za pomoca pa¬ sków klinowych.Czopy 4, 5 kokili sa osadzone w lozyskach kulkowych w wahliwych kadlubach lozysko¬ wych 10, które sa osadzone przesuwnie w kie¬ runku pionowym w rozwidlonych koncach obej¬ my 11, majacej ksztalt podkowy. Obejma jest zamocowana na górnym czole walu napedowego 12, osadzonego obrotowo w dwóch lozyskach tocznych zamocowanych w podstawie stolu 9. Na dolnym koncu walu 12 zamocowane jest kolo pasowe 13, napedzane silnikiem elektrycznym 14 za pomoca pasków klinowych. Kokila jest zao¬ patrzona w otwór zamykany korkiem 18, który sluzy do doprowadzania do niej odlewanego me¬ talu.Urzadzenie wedlug wynalazku dziala w sposób nastepujacy. Po wlaniu do kokili potrzebnej ilo¬ sci roztopionego metalu otwór wlewowy zamyka sie szczelnie metalowym korkiem 18, po czym uruchomia sie silnik 14. Obejma 11 zaczyna wi¬ rowac dokola osi pionowej, zmuszajac do wiro¬ wania kokile dokola tej osi. Kola 6, 7 tocza sie w tym czasie na plycie 8 stolu 9 i nadaja kokili ruch obrotowy dokola osi poziomej, przecho¬ dzacej przez czopy 4, 5. Poniewaz kokila jest osadzona swoimi czopami w rozwidlonych kon¬ cach obejmy 11 przesuwnie w kierunku piono¬ wym, przeto spoczywa ona calym swym cieza¬ rem na kolach 6, 7. Dzieki temu zapewnia sie wlasciwy nacisk kól na plyte 8 stolu, eliminujac poslizg kola 7, i uzyskuje sie obrót kokili dokola osi poziomej. W celu uzyskania zadanego sto¬ sunku obrotów kokili dokola osi pionowej i po¬ ziomej liczbe obrotów kokili dokola osi pozio¬ mej reguluje sie przez odpowiednie nastawienie szybkosci obrotowej plyty 8 stolu 9.Po wprawieniu kokili w ruch obrotowy dokola dwóch wzajemnie •prostopadlych osi odlewany metal pod dzialaniem sil odsrodkowych zostaje rozmieszczony równomiernie na wewnetrznej powierzchni scianki kokili, gdzie krzepnac two¬ rzy kule wydrazona. Odlana kule wyjmuje sie z kokili po odjeciu jej polówki 2 po uprzednim zluzowaniu zacisków 3. Czas trwania procesu odlewania kul sposobem wedlug wynalazku jest bardzo krótki, a pracochlonnosc procesu mini¬ malna, co stanowi powazna przewage wynalaz¬ ku nad dotychczas stosowanymi sposobami odle¬ wania kul wydrazonych. PL