Wynalazek dotyczy przekladni planetarnej do wielobiegowych piast przekladniowych do rowe¬ rów, motocykli i podobnych pojazdów.Tego rodzaju przekladnie planetarne zawie- . raja kolo srodkowe, wieniec zebaty, jarzmo z satelitami, które sa zazebione zarówno z ko¬ lem srodkowym jak i wiencem zebatym, po¬ nadto zawieraja element sprzeglowy, który jest sprzegany wedlug wyboru z wiencem zebatym i jarzmem.W znanych przekladniach planetarnych sate¬ lity sa umieszczone równomiernie na wycinku obwodu jarzma. Czopy lozyskowe satelitów sluza równiez jako zderzaki zabieraka, który przenosi moment obrotowy z czysci napedzaja¬ cej do przeklsahri planetarnej. Symetryczne roz¬ lozenie satelitów na obwodzie jest wymagane w znanych przdtladniach z powodu czutego stowwania wtei^rainienjie^ zabieraka w celu uzyskania równo rozstawionych zderzaków. Aby mozna bylo zamontowac satelity na czopach lozyskowych, musial byc spelniony warunek, aby suma liczby zebów kola srodkowego i wien¬ ca zebatego byla podzielona bez reszty przez liczbe zastosowanych satelitów.Dla przekladni z czterema satelitami osadzo¬ nymi symetrycznie na obwodzie jarzma musi byc spelniony wiec warunek, aby suma liczby zebów kola srodkowego i wienca zebatego byla podzielona bez reszty przez cztery. Ze wzgledów konstrukcyjnych i gospodarczych kolo srodko¬ we w piastach przekladniowych do rowerów jest mozliwie jak najmniejsze. W tego rodzaju prze¬ kladniach,nie mozna w zwykly sposób zmienic stopnia przekladni, poniewaz w celu spelnienia warunków montazowych w wiencu zebatym trzeba zawsze wprowadzic zmiane liczby zeibów o co najmniej cztery, a przy wiekszych zmianachprzelozenia osiem lub wiecej zebów. Tego ro¬ dzaju duze zmiany liczby zebów sa jednak rów¬ noznaczne z duzymi skokami przekladni i po¬ nadto ze stosunkowo duza zmiana srednicy wienca zebatego i tym samym tulei piasty i wszystkich inych czesci piasty. Tego rodzaju przekladnie maja te wade, ze nie sa mozliwe male skoki przekladni, w nastepstwie czego srednica tulei piasty musi byc stosunkowo du¬ za, poniewaz przekladnia planetarna jest zmon¬ towana wewnatrz tej tulei. Wskazane -wady dzialaja bardzo niekorzystnie, gdyz w zwykly sposób nie moze byc uzyskany kazdy pozadany stopien przekladni, a przy powiekszeniu sred¬ nicy piasty natychmiast zwiekszaja sie koszty wykonania i ciezar piasty przekladniowej.Znana jest równiez przekladnia planetarna do wielobiegowych piast przekladniowych, w której cztery satelity sa umieszczone ot)wo- . dowo w nierównym odstepie na jarzmie w ten sposób, ze zawsze dwa satelity leza sredndcowo na przeciw siebie, a odstepy miedzy kolejnymi satelitami sa jednak rózne. Taki uklad ulatwia spelnienie warunku, ze suma liczby zebów kola srodkowego i wienca zebatego jest podzielona bez reszty przez liczbe satelitów. Istnieje jednak jeszcze wymaganie, aby suma liczby zebów wienca zebatego i kola srodkowego byla po¬ dzielona przez dwa. Ponadto istnieje niedogod¬ ny, stosunkowo duzy martwy bieg miedzy usta¬ wieniem przelacznika na bieg jalowy i stan napedu oraz dalsza wada polegajaca na tym, ze przy zmianie stopnia przekladni przez zasto¬ sowanie innego wienca zebatego wymagana jest zmiana liczby zebów o co najmniej dwa.Celem wynalazku jest wykonanie przekladni planetarnej do wielobiegowych piast przeklad¬ niowych, w której nie wystepuje zaden lub prawie zaden bieg martwy w czasie przelacza¬ nia z jednego biegu na nastepny i w której mozliwe sa ponadto male zmiany stopnia prze¬ kladni.Zadanie rozwiazane zostalo zgodnie z wyna¬ lazkiem dzieki temu, ze liczba satelitów i liczby zebów kola srodkowego i wienca zebatego sa dobrane bez wzgledu na uklad satelitów, a wszystkie satelity spelniajac warunki monta¬ zowe sa umieszczone z uwzglednieniem malych odchylen, w równomiernym odstepie katowym, przy czym czesci jarzma laczone z elementem sprzeglowym sa lokalnie oddzielone od czopów lozyskowych satelitów.Zgodnie ze szczególna postacia wykonania element sprzeglowy ma uzebienie zewnetrzne w postaci kola zebatego do polaczenia sie z wiencem zebatym i jarzmem; w tym celu istnieja odpowiednie uzebienia wewnetrzne w jarzmie i wiencu zebatym.Elementem sprzeglowym moze byc tuleja, w tym. przypadku na obydwóch koncach tulei jest wykonane uzebienie zewnetrzne; te uzebie¬ nia moga byc wykonane wspólnie przez walco¬ wanie.W jednej postaci wykonania przekladni pla¬ netarnej wedlug wynalazku, element sprzeglowy laczy czesc napedzajaca wedlug wyboru z wien¬ cem zebatym lub jarzmem. W innej postaci wy¬ konania czesc napedzajaca dianowi równoczes¬ nie jarzmo. W tym przypadku element sprzeglo¬ wy stwarza wedlug wyboru polaczenie miedzy jarzmem lub wiencem zebatym, a czescia na¬ pedzana; ta czescia napedzana moze byc mecha¬ nizm zapadkowy.Wynalazek jest uwidoczniony w przyklado¬ wym wykonaniu na rysunku, na którym lig: 1 przedstawia w przekroju podluznym pierwszy przyklad wykonania piasty z przekladnia pla¬ netarna wedlug wynalazku, fig. 2 — przekrój wzdluz linii II—II na fig. 1, fig. 3 — przekrój w tym samym miejscu co przekrój II—II na fig. 1 jednak przy zastosowaniu odmiennej przekladni planetarnej, fig. 4 — przekrój po¬ dluzny przez piaste wielobiegowa w innym wy¬ konaniu z przekladnia planetarna wedlug wy¬ nalazku.Na fig. 1 jest uwidoczniona oska 16 piasty, na tej osce 16 sa osadzone pierscienie lozysko¬ we 30,32. Na pierscieniu lozyskowym 30 jest osadzona za posrednictwem lozyska kulkowego 33 czesc napedzajaca 2. Tuleja 15 piasty jest osadzona na czesci napedzajacej • 2 z jednej strony poprzez pierscien lozyskowy 32, a z dru¬ giej strony poprzez lozysko 35. We wnetrzu tulei piasty jest umieszczona przekladnia planetarna, która sklada sie z kola srodkowego 9 osadzo¬ nego na osce 16, jarzma 11 ulozyskowanego obrotowo na osce 16, czopów lozyskowych 13 na jarzmie 11, satelitów 12 na czopach lozysko¬ wych i wienca zebatego 10, który otacza sate¬ lity 12. Na wiencu zebatym 10 jest osadzona osiowo przesuwnie obsada zapadek 14 z zapad¬ kami Zapadki (nie pokazane na rysunku) pod¬ czas napedu sa zazebione z pierscieniem zabiera- kowym 36, który jest polaczony za pomoca sprzegla klowego 37 z panewka 38 tulei 15 piasty.Tuleja sprzeglowa jest polaczona swym uze¬ bieniem zewnetrznym 5 z uzebieniem wewnetrz- — i ~njm 4 pzescjl napedzajacej 2, Drugie uzebienie le^metrzne 6 przy drugiem koncu tulei sprzeg¬ lowej 2 jest polaczone (jak widac na rysunku) •i uzebieniem wewnetrznym jarzma 11.Na rysunku, piasta przekladniowa znajduje sie w stanie przelozenia nadbiegu. Naped jest przenoszony z kola lancuchowego 1 przez czesc napedzajaca 2, tuleje sprzeglowa 3, jarzmo 11 satelity 12* wieniec zebaty 10, pierscien zabie- % rakowy 86, sprzeglo 87, panewke 88 na tuleje 15 piasty.O tuleje sprzeglowa 8 zaczepia przesuwfca 17, która jest przestawna za pomoca ciagla lan¬ cuchowego 89 w.kierunku przeciwnym *Jo dzia¬ lania sprezyny srubowej 40, W przypadku przesuniecia tulei sprzeglowej 3 w prawo, wyzebia sie uzebienie 4 z uzebienia 7 jarmta 11 i zazebia sie z uzebieniem * wienca zebatego $0. To polozenie przekladniowe odpo¬ wiada biegowi bezposredniemu. Naped naste¬ puje % kola lancuchowego przec czesc napedza¬ jaca % tuleje sprzeglowa 8, wieniec zebaty 10, pierscien zabierakowy W, * sprzeglo kl#we 17 i panewke $8 na tuleje 18 piasty.Jesli fuleje sprzeglowa 2 przesunie sie za po¬ moca ciegla lancuchowego « jeszcze bafdziej na prawo; prawy koniec uzebienia 6 zabiera ze soba obsade 14 zapadek poprzez tarcze zabiera- kowa 46, Nie uwidocznione na Tysunku zapadki na obsadzie zaczepiaja z kolei o powierzchnie sterujaca 41 pierscienia zabrerakowego 86 i wy- zebiaja sie z uzebienia pierscienia zabierakó- wego 86. Na jarzmie 11 Jest wkrecony element hamulcowy 42. Ten element hamulcowy jest wyposazony równiez w mechanizm zapadkowy 18, który przejmuje naped tulei 1* wówczas gdy mechanizm zapadkowy '—¦ Jak juz podano — zostaje wylaczony na obsadzie. Piasta znajduje sie w polozeniu przekladniowym biegu zredu¬ kowanego. Naped nastepuje z kola lancucho¬ wego 1 poprzez czesc napedzajaca 2, tuleje 3, wieniec zebaty tt, satelity tt, jarzmo 11, ele¬ ment hamulcowy 42, mechanizm zapadkowy 19 na tuleje 15 piasty.Hamuje sie przez nacisk pedalów do tylu.W tym przypadku element hamulcowy 42 wkreca sie w lewo {na fig. i). Stozkowa po¬ wierzchnia hamulcowa 48 elementu 42 wsuwa sie. zatem w odpowiedni stozek wydrazony 44 dzielonego plaszcza hamulcowego 48, który wspólpracuje z wewnetrzna scianka tulei 15 piasty.Istotny zgodnie z wynalazkiem uklad sateli- tto jest prz#ditawiony oddzielnie na iIg, 3 i 3.Na fig. 2 widac trzy satelisty 12 na czopach lozyskowych 13. Czopy lozyskowe sa nasadzone miedzy dwiema osiowo przeciwleglymi czescia¬ mi jarzma lh zlaczonymi za pomoca nitów 19.Zastosowanie trzech satelitów daloby równo¬ mierny podzial na calym obwodzie co 120° mie¬ dzy satelitami. Mozna jednak przyjac z fig. 2, ze ten równy odstep nie jest zachowany* a mia¬ nowicie odstep dwóch sasiadujacych ze soba satelitów winien róznic sie od 120° o wielkosc kata a. Odpowiednio róznia sie równiez od sie^ bie odstepy katowe pozostalych satelitów. Od¬ chylki te wiaza sie z warunkami montazowymi.W wyniku asymetrycznego ukladu satelitów nie musi byc zachowany przepis wedlug któ¬ rego, suma liczby zebów kola srodkowego i wienca zebatego jest podzielona bez reszty przez liczbe satelitów.Poniewaz jak widac z fig. 1 tuleja sprzeglo¬ wa 8 nie zaczepia bezposrednio o czopy lozy¬ skowe 13, a tylko o pierscien polaczony z jarz¬ mem, przeto asymetryczny uklad satelitów nie stwarza trudnosci przy wkonaniu elementu sprzeglowego.Na fig. ,3 jest pokazana postac wykonania, w której zostaly zastosowane tylko dwa sate¬ lity. Równiez i tutaj mozna zauwazyc, ze od¬ step katowy obydwóch satelitów z uwagi na wymagania montazowe rózni sie od równo¬ miernego podzialu o odchylke a\ Na fig. 4 jest przedstawiona postac wykona¬ nia dWubiegowej piasty, w której pzrekladania planetarna jest wykonana równiez zgodnie z wynalazkiem.Dwubiegowa piasta przekladniowa wedlug fig. 4 posiada oske 101, na której znajduja sie pierscienie lozyskowe 182 i 103. Na pierscie¬ niu lozyskowym 103 jest osadzona czesc nape¬ dzajaca 104 za posrednctwem lozyska kulko¬ wego 105. Tuleja 107 piasty jest ulozyskówana na czesci napedzajacej 104 i na pierscieniu lo¬ zyskowym 102 za pomoca lozysk kulkowych 106 i 108.We wnetrzu tulei 107 jest umieszczona prze¬ kladnia planetarna. Czesc napedzajaca 104 stanowi jarzmo przekladni planetarnej, wypo- sozone w czopy 111, na których sa ulozysko- wane satelity 112. Satelity zazebiaja sie z ko¬ lem srodkowym 113 osadzonym na osce 101 i z otaczajacym ich wiencem zebatym 114. Za¬ równo jarzmo 104 jak i wieniec zebaty jest wyposazony w wewnetrzne uzebienie 180 lub 126, Obydwa uzebienia sa przeznaczone do po¬ laczenia z zewnetrznym uzebieniem 150 tulei -r- 8-r-sprzeglowej 110. Tuleja sprzeglowa 110 ma uzebienie zewnetrzne 127, które jest zazebione stale z uzebieniem wewnetrznym 151 wew¬ netrznej czesci napedowej 109. Wewnetrzna czesc .napedowa 109 jesrt; wkrecana na gwincie 118 o duzym skoku do obsady zapadkowej 117, wyposazonej w zapadki 119, które wspólpra¬ cuja z uzebieniem ryglowym 153.Obsada zapadkowa 117 ma ponadto stozek hamulcowy 154, który wspólpracuje z wydra¬ zonym stozkiem 155 dzielonego plaszcza ha¬ mulcowego 150. Przy hamowaniu, plaszcz ha¬ mulcowy jest docisniety do wewnetrznej po¬ wierzchni tulei 107. Jest on zabezpieczony przed obrotem za pomoca klów 120, które za¬ chodza w odpowiednie szczeliny pierscienia lozyskowego 102. Sprezyna cierna 128 dziala miedzy hamulcem 155, 156, 120 i obsada zapad¬ kowa 117.O tuleje sprzeglowa zaczepnia element po¬ suwowy 116, który jest przesuwany osiowo w szczelinie prowadnicze] 157 oski 101. Ten element 116 znajduje sie na koncu drazka 115; który jest polaczony z oiaglem lancuchowym 129. Lancuch 129 jest doprowadzony do nie pokazanego na rysunku urzadzenia nastawcze- go. Sprezyna 131 naciska element posuwowy 116 i tym samym tuleje sprzeglowa 110 w lewo (na fig. 4).W polozeniu przekladniowym na fig. 1 nar stepuje przenoszenie momentu obrotowego z kola lancuchowego 125 poprzez czesc 104, dzialajaca równoczesnie jako jarzmo i element napedowy, satelity 112, wieniec zebaty 114, tuleje sprzeglowa 110, wewnetrzny element na¬ pedowy 109, obsade zapadkowa'"' 117, zapadki 119 na uzebienie zapadkowe 153 tulei 107 pia¬ sty* W celu pociagniecia ciegla lancuchowego 129 tuleja 110 przesunieta zostaje w prawo.Nastepuje przy tym zazebienie sie uzebienia zewnetrznego 150 tulW sprzeglowej 110 z uze¬ bieniem wewnetrznym 130 jarzma 101 i równo¬ czesnie uzebienie zewnetrzne 150 tulei sprze¬ glowej 110 zostaje wyzebione z uzebienia wew¬ netrznego 126 wienca zebatego 114.Moment obrotowy jest przenoszony teraz z kola lancuchowego 125 poprzez czesc 104 sta¬ nowiaca równoczesnie element napedowy i jarzmo, przez tuleje sprzeglowa 110, wew¬ netrzny element napedowy 151, obsade zapad¬ kowa 117, zapadki 119 na uzebienie zapadkowe 153 tulei 107. Istnieje zatem naped bezposred¬ ni, to znaczy tuleja 107 obraca sie z taka sama predkoscia jak kolo lancuchowe 125, 1 iMH polozeniu przekladniowym na fig. 1 przekliJP nia planetarna powoduje zwiekszenie prfif kosci.Uklad satelitów na jarzmie, stanowiac** równoczesnie element napedowy, moze bjf taki sam jak pokazano na fig. 2 13. PL