PL47113B1 - - Google Patents

Description

Wynalazek dotyczy przyrzadu do mierzenia dawek o duzej mocy promieniowania, pracu¬ jacego na zasadzie liczenia impulsów lub na podstawie pomiaru czestotliwosci.Jezeli do licznika, pracujacego w znanym ukladzie, wykona sie wykres ilosci impulsów wzglednie czestosci powtarzania impulsów w funkcji mocy dawki, przy stalym napieciu pracy, to otrzyma sie krzywa, która poczat¬ kowo wzrasta stromo, a nastepnie jednostaj¬ nie, przy czym w punkcie „zwrotnym1* mocy dawki DLmax przechodzi przez maksimum.W poblizu tej wartosci maksymalnej, duzym zmianom mocy dawki odpowiadaja male zmia¬ ny ilosci liczonych impulsów wzglednie cze¬ stosci powtarzania impulsów. Dlatego tez po- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Wolfram Frey i Karl Heinz Gertel. miar w (poblizu tego punktu „zwrotnego" mocy dawki jest bardzo niedokladny.Znane uklady liczace w elektronowych przy¬ rzadach do pomiaru promieniowania posiadaja na ogól te wlasciwosc, ze moga liczyc bez strat tylko impulsy nie przekraczajace okre¬ slonej wartosci amplitudy, wzglednie mierzyc ich czestosc powtarzania, o ile nie istnieja inne jeszeze przyczyny do spowodowania strat przy liczeniu wzglednie rejestrowaniu impul¬ sów.Jezeli amplituda impulsów wzrasta, to przy niezmiernajacej sie ich liczbie, maleje liczba Liczonych impulsów, wzglednie wynik pomiaru czestosci powtarzania impulsów.Ta wlasnosc efeiktronowych ukladów wska¬ zujacych okreslona jest dalej jako „przestero- wanie".Celem wynalazku jest wykonanie urzadzenia, które umozliwialoby nadanie wyzej opisanejcharakterystyce przyrzadu do pomiaru promie¬ niowania, zaopatrzonego w licznik bardziej ko¬ rzystnego przebiegu w poblizu punktu zwrot¬ nego mocy dawki, celem osiagniecia wiekszej dokladnosci pomiaru równiez przy mierzeniu dawek o duzej mocy. W szczególnos?! celem wynalazku jest utrzymanie nawet az do zakresu dawek o duzej mocy, liniowej zaleznosci po¬ miedzy iloscia liczonych impulsów wzgiednie czestoscia powtarzania impulsów, a moca dawki.Zadanie to zostalo rozwiazane w ten sposób, ze przyrzad wedlug wynalazku zawiera opor¬ nik roboczy jako dzielnik napiecia, skladajacy sie z oporów, z którego pobiera sie nastawnie, proporcjonalne do amplitudy impulsów licznika jonizacyjnego czesciowe napiecie, które jest doprowadzane do przesterowanego przyrzadu sluzacego do pomiaru czestotliwosci impulsów albo do urzadzenia sluzacego do liczenia im¬ pulsów.Wedlug wynalazku w przyrzadzie do pomiaru promieniowania z licznikiem wykorzystuje sie fakt, ze w wielu detektorach promieniowania amplituda impulsu zalezy od mocy dawki i wskazujace uklady elektronowe moglyby byc przesterowane przez istniejace impulsy, pobie¬ rane przy dzielniku napiecia. Zestrojenie wskazujacych ukladów elektronowych z istnie¬ jaca amplituda impulsu, która jak wiadomo moze byc regulowana w szerokich granicach róznymi sposobami, umozliwia zmiane charak¬ terystyki przyrzadu tak, ze mozliwy jest do¬ kladniejszy pomiar równiez w poblizu punktu „zwrotnego" mocy dawki oraz mozliwe jest uzyskanie liniowego przebiegu charakterystyki przyrzadu w bardzo duzym zakresie. Najlepsze nastawienie amplitudy impulsu mozna osiag¬ nac przez odpowiednie dobranie opornika ro¬ boczego licznika lub odpowiednie dobranie dzielnika napiecia powstalego przez podzial oporu roboczego licznika, albo tez przez odpo¬ wiedni dobór napiecia dla licznika cylindrycz¬ nego.Przyklad wedlug wynalazku zostal przed¬ stawiony na rysunku.Fig. 1 przedstawia zwykly uklad cylindrycz¬ nego licznika, a fig. 2 — otrzymana wedlug wynalazku krzywa b, pirzy czyni a przedstawia krzywa uzyskana przy ukladzie wedlug fig. 1 bez zastosowania zasady wynalazku.•Licznik cylindryczny 1 (fig. 1) dostarcza . w znanym ukladzie impulsów o amplitudzie 17Z, która zalezy równiez od mocy dawki.Opór roboczy 2 skladajacy sie z oporów R' i R" jest podzielony w ten sposób, ze na powstalym dzielniku napiecia (R' do R"), (R' + R" =R) odgaleziane sa impulsy o tak malej amplitudzie UN, iz w calym zakresie pomiarowym przyrzadu nie wystepuje zadne »,przesterowanie" ukladów elektronowych, lub jest ono tak male, ze spowodowane przez to straty na liczeniu nie przekraczaja np. 1%.Wystepowanie impulsów o wiekszych cimpli- tudach, które moga spowodowac zaklócajace cofanie sie wskazan, jest wiec niemozliwe.Jezeli za pomoca tego urzadzenia zmierzymy liczbe liczonych impulsów wzglednie rzestosc powtarzania impulsów n licznika jonizacyjnego, w zaleznosci od dawki DL to otrzymamy prze¬ bieg przedstawiony na fig. 2a. Wraz ze wzro¬ stem mocy dawki wzrost krzywej jest coraz mniejszy, a w koncu przechodzi ona przez maksimum. Tego rodzaju przebieg i wystepujacy po tym maksimum spadek krzywej ma swe zródlo w znanym martwym punkcie. W czasie mar¬ twym licznik cylindryczny jest calkowicie nie¬ czuly, a w czasie regeneracji dostarcza impul¬ sów o mniejszych lub bardzo malych ampli¬ tudach Uz. Przy duzych mocach dawki wieksza ilosc impulsów przypada na ten punkt martwy tak, ze sa one rejestrowane tylko czesciowo.Jezeli do ukladów elektronowych dostarczone zostana impulsy o amplitudach UN (mniejszych niz czulosc wejsciowa tych ukladów, to nie otrzymamy zadnego wskazania. Krzywa 2a wykazuje wyraznie nieliniowa zaleznosc po¬ miedzy iloscia liczonych impulsów wzglednie czestoscia powtarzania impulsów n, a moca dawki DL, przy czym widac, ze w duzym zakresie po obu stronach punktu „zwrotnego" mocy dawki DLmax wystepuja male zmiany.DLa normalnych liczników promieni gamma rzad wielkosci dawki DLmalc wynosi np. mniej wiecej 1 r/h, zas dla liczników duzej dawki — 10 do kilkuset r/h.Wedlug wynalazku zachowanie sie wskazuja¬ cych okladów elektronowych w wypadku ich przesterowania, zestrojone jest z amplitudami dostarczanych impulsów w ten sposób, ze przesterowanie wystepuje przy mocach dawki lezacych daleko ponizej punktu „zwrotnego" mocy dawki DLmax. Nastawienie moze nasta¬ pic przez odpowiednie dobranie amplitudy impulsów dostarczanych do wskazujacych ukla¬ dów elektronowych, a mianowicie przez zmniej¬ szenie stosun/ku dzielników napiecia R'IR", - 2 -zwiekszenie napiecia licznika albo zmiane cza¬ su ladowania licznika lub zmiane calkowitego oporu roboczego R + R", albo tez wlaczenie pojemnosci równolegle do licznika jonizacyj¬ nego.W wykonaniu wedlug wynalazku zwykly sto¬ sunek dzielnika napiecia R' do R" jest zmniej¬ szony, a tym samym UN tak jest powiekszona, ze elektronowe uklady wskazujace sa prze- sterowane przy mocach dawki lezacych da¬ leko ponizej punktu „zwrotnego" mocy dawki DLmax.Powstajaca przez to „przesterowanie" strata w liczeniu powoduje wiec, ze przy mocach dawki, daleko ponizej punktu zwrotnego mocy dawki, wyniki pomiaru sa nizsze od wyni¬ ków, uzyskiwanych przy pracy normalnej bez przesterowania. Fig. 2a uwidocznia uzyskane wyniki pomiarów w znanym ukladzie, podczas gdy wedlug fig. 2b wyniki pomiaru zostaly naniesione z zastosowaniem urzadzenia wedlug wynalazku, ze zmienionym stosunkiem dziel¬ nika napiecia.Przy wzrastajacej mocy dawki, amplitudy impulsów Uz dostarczanych przez licznik beda oczywiscie znowu mniejsze, jak nalezalo ocze¬ kiwac. Dzieki odpowiedniemu nastawieniu sto¬ sunku dzielnika napiecia, uzyskuje sie to, ze amplitudy impulsów w zadnym wypadku nie zmniejszaja sie ponizej czulosci wejsciowej wskazujacych ukladów elektronowych, zo przy normalnymi ukladzie dzielnika napiecia czesto mialo miejsce.Wedlug wynalazku ,pirzesterowanie" wska¬ zujacych ukladów elektronowych jest zmienio¬ ne odnosnie punktu swego wystepowania oraz czesciowo lub zupelnie zniesione. W ten spo¬ sób, dzieki „przesterowaniu" ukladów elektro¬ nowych, charakterystyka przyrzadu w poblizu punktu „zwrotnego" mocy dawki DLn^x jest w kazdym wypadku bardziej stroma niz przy zwyklej pracy bez przesterowania. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Przyrzad o liniowej charakterystyce do por- miaru promieniowania, zawierajacy rie sa- mogaszacy licznik i pracujacy w poblizu punktu zwrotnego mocy dawki, znamienny tym, ze zawiera opornik roboczy jako dziel¬ nik napiecia, skladajacy sie np. z dwóch oporów (R\ R"), z którego pobiera sie na¬ stawnie, proporcjonalne do amplitudy (17Z) impulsów licznika jonizacyjnego czesciowe napiecie (UN) które jest doprowadzane do „przesterowalnego" przyrzadu sluzacego do pomiaru czestotliwosci impulsów albo do urzadzenia sluzacego do liczenia impulsów.

2. Przyrzad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zastosowany typ licznika jonizacyjnego i jego czulosc wejsciowa ustalaja laczna wartosc oporów (R\ R")t oporu roboczego (2) licznika, 3. Przyrzad wedlug zastrz. 1 lub 2, znamienny tym, ze czesciowe opory zalaczonego jako dzielnik napiecia oporu roboczego (2) licz¬ nika sa dobierane, a ich stosunek wynosi jak 1:3. 4. Przyrzad wedlug zastrz. 1, 2 lub 3, zna¬ mienny tym, ze zawiera regulowane zródlo napiecia do zasilenia licznika (2). 5. Przyrzad wedlug zastrz. 1, 2, 3 lub 4, zna¬ mienny tym, ze posiada jedna lub kilka pojemnosci równoleglych do licznika joni¬ zacyjnego oraz wylacznik do ich przyla¬ czania. VEB Vakutronik Zastepca: mgr Józef Kaminski rzecznik patentowy/ fa: u, FCg. i FSfi.2 563. RSW „Prasa" Kielce. PL