RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 47043 KI. 42 g, 1/01 KI. internat, G Dl h Lódzkie Zaklady Radiowe T-4*) L6dz, Polska Sposób badania wlasciwosci gramofonowego przetwornika mono- lub stereofonicznego oraz urzadzenie ,do stosowania tego sposobu Patent trwa od dnia 22 marca 1962 roku Przedmiotem wynalazku jest sposób badania wlasciwosci gramofonowego przetwornika mo¬ no-lub stereofonicznego oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu.Przetworniki gramofonowe, zarówno mo¬ no- jak i stereofoniczne po ich wykonaniu po¬ winny byc zbadane, czy odpowiadaja one sta¬ wianym im wymaganiom technicznym pod wzgledem ich parametrów kierunkowych. Pa¬ rametrami tymi sa: charakterystyka przenosze¬ nia, skutecznosc i znieksztalcenia nieliniowe przy danym wektorze drgan. Wlasciwosci prze¬ tworników mono- lub stereofonicznych bada sie za pomoca pomiarowych plyt frekwencyjnych lub za pomoca przetworników elektromecha¬ nicznych w ukladzie z generatorami drgan elektrycznych, lecz badania te dotycza tylko drgan o wektorach podstawowych. Przy bada- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest Bogdan Ciesielski. niu przetworników za pomoca plyt frekwencyj- nych nastepuje pogorszenie scislosci pomiarów w miare mechanicznego niszczenia sie rowków przez igle odtwarzajaca, a poza tym plyty te sa drogie i zuzywaja sie w stosunkowo krótkim czasie. Za pomoca plyt frekwencyjnych bada sie zwykle skutecznosc przetwornika gramofo¬ nowego na drgania wylacznie o podstawowych wektorach, natomiast niemozliwe jest badanie drgan o innych wektorach, a wplywajacych na wrazliwosc badanego przetwornika na sziimy oraz na sklonnosc do sprzezen powodujacych tak zwane mikrofonowanie.Badanie przetworników monofonicznych za pomoca przetworników elektromechanicznych w ukladzie z generatorami drgan elektrycznych o jednym kanale wykazuje skutecznosc bada¬ nego przetwornika monofonicznego w odniesie¬ niu do drgan o wektorze prostopadlym do osi igly tego przetwornika, natomiast za pomoca tego ukladu nie ma mozliwosci Ustalania wra-zliwósci badanego przetwornika na niepozadane drgania o wektorach nieprostopadlych do osi igly tego przetwornika, a tym samym zbada¬ nia wrazliwosci na poziom szumów oraz na sklonnosc do sprzezen powodujacych tak zwane kikrofonowanie.Przy badaniu przetworników stereofonicz¬ nych za pomoca przetworników elektromecha¬ nicznych w ukladzie z generatorami drgan elektrycznych o dwóch kanalach, tj. o dwóch stopniach swobody, bada sie osobno kazdy ka¬ nal ukladu stereofonicznego. Przy badaniu jed¬ nego kanalu pomiar jest obciazony nieuniknio¬ nym bledem powstajacym z mechanicznego albo elektrycznego powiazania tego kanalu z drugim kanalem przetwornika elektromecha¬ nicznego, wskutek czego pomiary sa niedosta¬ tecznie precyzyjne. Stosowane w tym ukladzie generatory drgan elektrycznych o dwóch kana¬ lach wymagaja bardzo precyzyjnego zestrojenia obydwóch kanalów, a poza tym sa bardzo kosztowne.Istota wynalazku jest umozliwienie badania przetworników gramofonowych zarówno mo¬ no-, jak i stereofonicznych na drgania nie tyl¬ ko o podstawowych wektorach, lecz takze na drgania o dowolnie wybranych wektorach przy uzyciu generatora drgan elektrycznych o jed¬ nym tylko kanale, co bylo dotychczas w ogóle rzecza niemozliwa.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze przetwornik elektromechaniczny, w ukladzie z generatorem drgan elektrycznych, ustawia sie pod katem wzgledem osi igly badanego prze¬ twornika, tak iz przy danym katowym ustawie¬ niu przetwornika elektromechanicznego ustala sie czulosc przetwornika gramofonowego wy¬ lacznie na przenoszenie drgan o badanym wek¬ torze.W celu lepszego zrozumienia istoty wyna¬ lazku, w dalszym ciagu opisu zostanie on omó¬ wiony.Na rysunku fig. 1 przedstawia schematycz¬ nie urzadzenie do badania wlasciwosci gramo¬ fonowego przetwornika mono- lub stereofonicz¬ nego, a fig. 2a, 2b i 2c przedstawiaja rózne ka¬ towe ustawienia przetwornika elektromecha¬ nicznego wzgledem osi igly badanego przetwor¬ nika gramofonowego.Przetwornik elektromechaniczny 1 jest osa¬ dzony obrotowo w lozysku 2 i jest zaopatrzony w tarcze 3 z podzialka katowa. Przetwornik elektromechaniczny 1 pracuje w ukladzie z ge¬ neratorem drgan elektrycznych 4 o jednym ka¬ nale. Generator 4, o czestotliwosci regulowanej, w granicach pasma akustycznego od 20 — 20.000 Hz wytwarza napiecie o zadanej czestotliwosci * przekazuje je do przetwornika elektromechanicznego 1, który przetwarza do¬ starczone do niego napiecia sinusoidalne na drgania stopki cylindrycznej 5. Na cylindrycz¬ nej powierzchni stopki 5 ustawiona jest igla 6 badanego przetwornika gramofonowego 7, taki iz jej os stanowi przedluzenie promienia cy¬ lindra stopki 5. Badany przetwornik 7 jest umieszczony na koncu ramienia 8 umocowane¬ go odchylnie w lozyskach 9. Na drugim koncu ramienia 8 umieszczona jest przesuwnie prze¬ ciwwaga 10, zapewniajaca wywieranie wyma¬ ganego nacisku igly 6 na stopke 5. Przetwornik 7 jest polaczony-z oscylografem 12, który wy¬ kazuje przebieg zmiany napiecia na badanym przetworniku, oraz z woltomierzem lampowym 11, wykazujacym wartosc napiecia, powstajace¬ go w badanym przetworniku gramofonowym.Na urzadzeniu wedlug wynalazku moga byc poddawane badaniu wszelkiego rodzaju prze¬ tworniki gramofonowe, np. piezoelektryczne, magnetyczne lub dynamiczne.Przy nastawieniu osadzonego obrotowo prze¬ twornika ' elektromechanicznego 1 pod katem odpowiadajacym katowi wektora drgan prze¬ noszonych przez ten przetwornik otrzymuje sie wyniki wlasciwosci badanego przetwornika wy¬ lacznie na drgania o danym wektorze. W ten sposób mozna zbadac wlasciwosci badanego przetwornika zarówno na drgania o wektorach podstawowych jak i innych powodujacych^szum lub sprzezenie wywolujace tak zwane mlkrcf- fonowanie. j PL