dnia 2L czerwca 1963 r ?r«y, POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 47034 5d A±Ha iaoc, l/pl KI. internat. E 21 d Biuro Projektów Kopalnictwa Rud Zelaza „Biprorud"*) Czestochowa, Polska Uklad chodników do odwadniania kopaln rud i surowców mineralnych Patent trwa od dnia 26 lipca 1962 r.Przedmiotem wynalazku jest uklad chodników do odwadniania kopaln rud i surowców mine¬ ralnych nie stosujacych podsadzki plynnej, za pomoca odpowiednio poprowadzonych chodni¬ ków wentylacyjnych spelniajacych równocze¬ snie funkcje chodników wodnych. Ten uklad pozwala na calkowite wyeliminowanie specjal¬ nie dotychczas budowanych osobnych chodników wodnych.W wiekszosci podziemnych kopaln rud i in¬ nych surowców mineralnych istnieja niekorzy¬ stne warunki hydrogeologiczne, które utrudnia¬ ja w wysokim stopniu normalna eksploatacje.Te okolicznosci powoduja znaczne oslabienie wytrzymalosci takich skal slabych jak ily, ilo- lupki, piaskowce koscieliskie i inne, co z kolei wplywa na pogorszenie warunków zdrowotnych zalogi oraz wywoluje wiele innych ujemnych skutków w zakresie eksploatacji.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa mgr inz. Wladyslaw Kozuch i inz. Wladyslaw Jagielski.Dotychczasowy sposób odwadniania kopaln rud wymaga duzych i skomplikowanych sieci specjalnych chodników wodnych, a w szczegól¬ nosci wymaga budowy przy komorze glównego odwadniania dwóch niezaleznych od siebie zbior¬ ników na wode kopalniana. Kazdy ze zbiorni¬ ków winien pomiescic osmiogodzinny doplyw wody kopalnianej. Do zbiorników woda kopal¬ niana splywa kanalami, zalozonymi w chodni¬ kach przewozowych i wentylacyjnych prowa¬ dzonych na tym samym poziomie, wskutek cze¬ go nie osiaga sie osuszania warstw spagowych.Same zbiorniki wodne mimo, ze sa usytuowane ponizej poziomu podszybia, osuszaja warstwy spagowe tylko w nieznacznym zasiegu od szybu.Wynika to z faktu zgrupowania tych chodników w bezposrednim sasiedztwie szybu wodnego Hkutkiem czego wytworzony przez nie lej. depre- t{XJny ma stosunkowo nie duzy zasieg osuszania po rozciaglosci zloza.Wady dotychczasowych sposobów odwadnia¬ nia kopaln rud calkowicie usuwa sposób wedlug wynalazku, który calkowicie eliminuje budoweosobnej sieci specjalnych chodników wodnych.Odwadnianie kopaln a tym samym osuszanie warstw osiaga sie sposobem wedlug wynalazku przez odpowiednio niskie usytuowanie chodni¬ ków wentylacyjnych z równoczesnym wykorzy¬ staniem ich do odprowadzania wody, splywaja¬ cej z kopalni do kolektora wodnego. W ten spo¬ sób chodnik wentylacyjny spelnia równoczesnie funkcje drogi dla powietrza, kanalu odprowa¬ dzajacego wode z kopalni i osuszajacego war¬ stwy spagowe oraz w razie awarii pracy pomp, na przyklad w przypadku przerwy w dostawie pradu elektrycznego, moze spelniac funkcje zbiornika awaryjnego, zabezpieczajac kopalnie przed zatopieniem. . ? Na rysunku fig. 1 przedstawia system odwa¬ dniania sposobem wedlug wynalazku, a fig. 2 — schematyczny przekrój poprzeczny przez szyb wodno-wentylacyjny i chodniki wentylacyjne wykonane sposobem wedlug wynalazku.Chodniki wentylacyjne 1 prowadzi sie równo¬ legle do chodników glównych przewozowych 2 z tym jednak, ze nadaje sie im obnizenie wyno¬ szace minimum 2—3 m w stosunku do chodni¬ ków 2. Najnizszym praktycznie osiagalnym po¬ ziomem dla zalozenia wyrobisk jest w zasadzie glebokosc ssania pomp, wynoszaca praktycznie okolo 6 metrów ponizej spagu komory pomp 3.Osobny krótki chodnik 4 zwany kolektorem jest usytuowany o 4—5 m nizej od spagu komo¬ ry pomp 3. Chodnik 4 czyli kolektor jest pola¬ czony przecinkami (upadowymi) 5 z chodni¬ kiem 1, stanowiac w ten sposób zbiornik wodny w czasie normalnej pracy pomp. Natomiast spag chodników wentylacyjnych 1 zaklada sie sposo¬ bem wedlug wynalazku wyzej o 0,80 m do 2,00 m od spagu kolektora 4 co jest zalezne od • pojemnosci tegoz kolektora. Równoczesnie cho- V dnikom l nadaje sie wznios wynoszacy 2—3% w obie strony od szybu wodno-wentylacyjne- go 6, skutkiem czego w miare oddalania sie od szybu 6 chodnik 1 bedzie coraz bardziej odbiegal w pionie od chodnika 2.Chodniki wentylacyjne 1 sa co pewien odci¬ nek o dlugosci wynoszacej okolo 00—150 m la¬ czone z chodnikami 2 przecinkami 7 (upadowy¬ mi) w celu odprowadzenia wody z tych chodni¬ ków. Tak poprowadzone na nizszym poziomie chodniki wentylacyjne 1 biegnac ku granicom pola kopalnianego z pewnym niewielkim wznio¬ sem drenuja gleboko warstwy skal i sprowadza¬ ja wode do kolektora 4. Pojemnosc kolektora jest uzalezniona w zasadzie od równomiernosci doplywu wód kopalnianych i pracy pomp.Praktycznie, kolektor 4 winien miec pojemnosc odpowiadajaca od pól do jednogodzinnemu do¬ plywowi wody kopalnianej, gdyz pojemnosc ta zapewnia stala i równomierna prace pomp glów¬ nego odwadniania i mozliwosc oczyszczania kolektora. Mozna jednak zaprojektowac kolek¬ tor o wiekszej pojemnosci na przyklad na 2-go- dzinny doplyw wody jezeli wymagaja tego wa¬ runki hydrogeologiczne lub górniczo-techniczne danej kopalni.Tym sposobem chodniki wentylacyjne 2, które do tej pory sluzyly wylacznie do przewietrzania kopaln staja sie równoczesnie chodnikami wod¬ nymi, zastepujac zarazem droga i skomplikowa¬ na siec osobnych zbiorników wodnych. Przy normalnej bezawaryjnej pracy pomp chodniki 1 odwadniaja i zarazem osuszaja warstwy spago¬ we z o wiele lepszym skutkiem niz czynily to dotychczas osobne chodniki wodne.Nieznaczne zanieczyszczenia wód kopalnia¬ nych osadzaja sie czesciowo w chodnikach wen¬ tylacyjnych I a czesciowo w kolektorze 4. Ko¬ lektor moze byc w miare potrzeby bez trudnosci oczyszczany z osadów znanymi sposobami.W przypadku zwiekszonej ilosci zanieczyszczen wód na przyklad przy przechodzeniu uskoków, w chodnikach wentylacyjnych 1 wykonuje sie lokalne osadniki.W wypadku awarii w pracy pomp lub nagle¬ go wdarcia sie wody do kopalni chodniki wen¬ tylacyjne 1 automatycznie przejma na siebie funkcje awaryjnego zbiornika wody jaka do¬ tychczas spelnialy specjalnie w tym celu budo¬ wane osobne zbiorniki wodne, zabezpieczajac w ten sposób kopalnie przed zatopieniem. Przy dwóch szybach blizniaczych (wdechowym i wy¬ dechowym) nastapi w czasie zatapiania chodni¬ ków wentylacyjnych 1 calkowite zamkniecie dróg dla przeplywu powietrza dopiero po uply¬ wie 3 do 5 godzin. Masa swiezego powietrza, wypelniajaca wyrobiska kopalniane zabezpie¬ cza dostateczna ilosc tlenu dla zalogi do czasu wycofania jej chodnikami przewozowymi 2 na powierzchnie. W przypadku naglego wdarcia sie wody do kopalni, chodniki 1 w wysokim stopniu zapewniaja bezpieczenstwo zalogi — gdyz nagle wdarta, woda splynie najpierw do chodników 1, pozostawiajac chodnik 2 nie zagrozony dla ru¬ chu i przejscia zalogi.Sposób odwadniania kopaln rud i surowców mineralnych wedlug wynalazku czyni zadosc warunkom bezpieczenstwa zarówno w zakresie odwadniania jak tez przewietrzania kopaln i po¬ zwala na racjonalna eksploatacje zlóz. Zaniecha* — 2 —nie budowy osobnej -sieci zbiorników wodnych, znacznie zmniejsza koszty inwestycyjne kopalni, pozwala na przyspieszenie robót inwestycyjnych oraz eliminuje koszty utrzymania zbiorników wodnych.Obnizenie chodników wentylacyjnych pozwa¬ la na lepsze osuszanie zloza i warstw spago¬ wych, ulatwia eksploatacje i konserwacje wyro¬ bisk i dróg przewozowych oraz poprawia wa¬ runki pracy zalogi. Ponadto filary ochronne szybów nie ulegaja oslabieniu wywolywanym dotychczas gesta siecia chodników, rozcinajaca filar co ma istotne znaczenie dla zabezpieczenia samych szybów. PL