Opub) i6Jr POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr46981 KI. 23 a, 3 KI. internat. C 11 b Biuro Projektów Przemyslu Cukrowniczego „Cukroprojekt"*) Warszawa, Polska Urzadzenie do bielenia w sposób ciagly olejów i tluszczów, zwlaszcza pochodzenia roslinnego Patent trwa od dnia 19 maja 196S2 r.Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do bielenia w sposób ciagly olejów i tluszczów, zwlaszcza pochodzenia roslinnego, przeznaczo¬ nych do celów jadalnych.Bielenie jest jedna z faz rafinowania olejów i tluszczów i ma na celu usuniecie z nich nie¬ pozadanych substancji barwnych. Oleje i tlusz¬ cze przeznaczone do celów jadalnych bieli sie za pomoca adsorbentów, a przede wszystkim ziem bielacych naturalnych lub aktywowanych, niekiedy z dodatkiem wegla aktywowanego.Proces bielenia polega na mieszaniu olejów i tluszczów z ziemia bielaca w temperaturze ®0^HM)oC, rzadko powyzej HOfO0 C, pod cisnie¬ niem zmniejszonym, po czym nastepuje filtro¬ wanie dla oddzielenia ziemi bielacej i dalsza rafinacja.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspóltwórcami wynalazku sa: inz. Ryszard Polatynski, inz. Boh¬ dan Ring, inz. Ludwik Swida i inz. Tadeusz Wardak. , J Do niedawna stosowano wylacznie perio¬ dyczny proces bielenia, w którym sucha zie¬ mie bielaca zasysa sie za pomoca zmniejszonego cisnienia do zbiornika z mieszadlem i plaszczem grzejnym, a nastepnie wprowadza ogrzany olej lub tluszcz i miesza przez potrzebny f okres czasu, a nastepnie filtruje.Ostatnio opracowane zostaly dwie metody bielenia olejów i tluszczów w sposób ciagly.W pierwszej z tych metod zastosowano apa¬ rat do bielenia bez mieszadla, podzielony na dwie komory. Olej wprowadzany jest do ko¬ mory dolnej, skad po ogrzaniu i wysuszeniu kierowany jest na prase filtracyjna, w której znajduje sie ziemia bielaca wykorzystana wste¬ pnie w poprzedniej fazie procesu. Wybielony w ten sposób wstepnie olej kierowany jest ponownie do aparatu, lecz do komory górnej, do której dodaje sie swieza ziemie bielaca w ilosci okolo 26% ogólnie potrzebnej ilosci ziemi w procesie. W komorze tej nastepuje wybielenie ostateczne, po czym mieszanineoleju z ziemia bielaca kieruje sie na druga prase filtracyjna dla odsaczenia. Proces ten jest skomplikowany, wymaga wielu przyrzadów do automatycznej regulacji, a zuzycie ziemi bielacej nie jest tu mniejsze, niz przy systemie periodycznym, poniewaz mieszanie oleju z zie¬ mia bielaca, wywolywane za pomoca zywej pa¬ ry jest niedostateczne.Drugi ze znanych sposobów bielenia ciaglego polega na tym, ze aparat do bielenia jest rów¬ niez podzielony na dwie komory, lecz zamiast mieszania para, stosuje sie mieszadlo wolno¬ obrotowe, o i90—l"dO obrotach na minute. Sucha ziemie bielaca i czesc oleju wprowadza sie do górnej komory, skad mieszanina splywa do ko¬ mory dolnej, do której doplywa wlasciwy la¬ dunek oleju i w której zachodzi proces bie¬ lenia. Przecietnej wielkosci aparat ma wyso¬ kosc okolo .5 metrów, zas mieszadlo przechodzi przez caly aparat i jest ulozyskowane tylko w górnej jego pokrywie, poniewaz ulozysko- wanie w dnie natrafia na powazne trudnosci ze wzgledu na szybkie wycieranie lozyska przez ziemie bielaca. Takie rozwiazanie powo^ duje czeste wyginanie sie walu mieszadla i nie pozwala stosowac duzej liczby obrotów, co z kolei powoduje niedostateczne wymieszanie ziemi bielacej z olejem i niezadowalajacy sku¬ tek bielenia.Urzadzenie wedlug wynalazku usuwa wy¬ mienione wady dzieki zastosowaniu dwóch krót¬ kich mieszadel smiglowych o duzej liczbie obrotów w aparacie nie podzielonym na komo¬ ry, przy czym do aparatu tego ziemie bielaca wprowadza sie w postaci mieszaniny z czescia oleju przeznaczonego do bielenia, przygotowana w oddzielnym mieszalniku, wyposazonym rów¬ niez w mieszadlo szybkoobrotowe.Przyklad wykonania urzadzenia wedlug wy¬ nalazku przedstawiony jest na rysunku sche¬ matycznie w widoku z boku, czesciowo w prze¬ kroju dla uwidocznienia niektórych szczegó¬ lów.Urzadzenie to sklada sie z wlasciwego biel- nika 10 w postaci wydluzonego zbiornika sta¬ lowego, majacego w górnej czesci pochyla prze¬ grode 11, przechodzaca ku dolowi w otwarte zwezenie 12. W pokrywie bielnika 10 ulozyskowa¬ ne jest mieszadlo smiglowe 13, napedzane bez¬ posrednio silnikiem 14 o TI5I0—fX10lCN0 obrotach na minute. Smiglo tego mieszadla znajduje sie w zwezeniu \12, w przyblizeniu na dwóch trze¬ cich wysokosci bielnika 10.W dolnej czesci bielnik 10 wyposazony jest w drugie mieszadlo smiglowe 15, umieszczone ukosnie i napedzane równiez bezposrednio sil¬ nikiem 16 o 7i5i0—IWO obrotach na minute.Mieszadlo to siega prawie do dna bielnika 10.W górnej czesci bielnika 10 znajduje sie króciec 1 do doprowadzania oleju oraz kró- ciec 2 do doprowadzania mieszaniny ziemi bie¬ lacej z olejem. W pokrywie bielnika znajduje sie króciec 3 przewodu prowadzacego do zna¬ nego urzadzenia do wytwarzania prózni, zas w dnie bielnika umieszczony jest króciec 4 przewodu odprowadzajacego mieszanine wybie¬ lonego oleju z ziemia bielaca. Poza tym bielnik jest wyposazony w dwa pneumatyczne regula¬ tory poziomu, polaczone na króccach 5—5, jak równiez w nieuwidoczniony na rysunku termo¬ metr i manometr prózniowy. Nie stosuje sie tu wezownic do ogrzewania oleju para posred¬ nia, ani nie wprowadza sie do oleju pary ostrej, co upraszcza znacznie budowe urzadze¬ nia.Urzadzenie do przygotowywania mieszaniny ziemi bielacej z olejem sklada sie z zamknie¬ tego mieszalnika 17 z mieszadlem smiglowym 18, napedzanym bezposrednio silnikiem 19 o 730—^HQ0i0 obrotach na minute. W pokrywie mieszalnika znajduja sie otwory dla krócca 6 przewodu doprowadzajacego olej oraz krócca 7 przewodu, przez który dozowana jest ziemia bielaca. Dozowanie to odbywa sie za pomoca znanego urzadzenia dozujacego, np. sluzy obro¬ towej, z szybkoscia regulowana w zaleznosci od poziomu oleju w mieszalniku 17. Króciec 8 sluzy do odprowadzania mieszaniny oleju z ziemia bielaca do bielnika 20, przy czym pneu¬ matyczny zawór membranowy 9—9 pozwala regulowac ilosc mieszaniny w zaleznosci, od po¬ ziomu oleju w mieszalniku 17.Urzadzenie wedlug wynalazku dziala w spo¬ sób nastepujacy. W bielniku 10 wytwarza sie cisnienie, wynoszace 100^1i5iO mm Hg i przez przewód z króccem 1 wtryskuje sie olej lub tluszcz, ogrzany do temperatury 80MllOiO° C, wlasciwej dla danego surowca. Okolo \1®% ilosci oleju kieruje sie przez rotametr 20 i prze¬ wód z króccem 6 do mieszalnika 17, do któ¬ rego równoczesnie przez króciec 7 dozuje sie sucha ziemie bielaca i uruchamia sie miesza¬ dlo 18. Mieszanina ziemi bielacej z olejem za¬ sysana jest przez przewód z króccami 8 i 2 do górnej czesci bielnika 10. Krócce 1 i 2 sa tak umieszczone, ze zapewniaja dokladne odpo¬ wietrzenie i osuszenie skladników doplywaja¬ cych do bielnika. Górne mieszadlo 13, umiesz--ctóhe~tyiw^nrdL12s:p mieszanie goracego oleju z mieszanina oleju z ziemia bielaca i nadaje otrzymanej miesza¬ ninie ruch z dolu do góry, zapobiegajacy zbyt szybkiemu opadaniu czastek ziemi bielacej.Dokladnie wymieszana mieszanina oleju z zie¬ mia bielaca splywa do dolu bielnika 10, gdzie przed opuszczeniem aparatu zostaje ponownie wymieszana przez mieszadlo 15, które zapobiega opadaniu ziemi na dno bielnika. Zapewnia to równoczesnie równomierne rozproszenie ziemi bielacej w oleju bezposrednio przed podaniem mieszaniny do pompy tloczacej na prase filtra¬ cyjna, co jest korzystne dla pracy pompy i przebiegu procesu filtrowania.Za pomoca regulatorów 5—5 utrzymuje sie staly poziom mieszaniny w bielniku 10. Czas przebywania oleju wzglednie tluszczu w biel¬ niku wynosi w zaleznosci od rodzaju surowca 20-^40 minut i daje sie regulowac. Jest to po¬ wazna zaleta urzadzenia, gdyz zbyt dlugie przebywanie ogrzanego tluszczu w zetknieciu z ziemia bielaca wplywa niekorzystnie na jego jakosc. W urzadzeniach do periodyczniego bie¬ lenia tluszcz styka sie z ziemia bielaca kilka godzin, zas w znanych urzadzeniach do pracy ciaglej równiez czas ten jest dluzszy niz w urzadzeniu wedlug wynalazku, a to na skutek niedostatecznie intensywnego mieszania tluszczu z ziemia bielaca.W porównaniu do urzadzen periodycznych urzadzenie wedlug wynalazku daje poza tym te korzysc, ze jest 5—6 krotnie mniejsze, ku¬ batura pomieszczen /przy tej samej przeloto- wosci jest znacznie mniejsza, a zuzycie energii cieplnej i robocizny na jednostke przerobu po¬ waznie ograniczone. W stosunku do znanych urzadzen do pracy ciaglej urzadzenie wedlug wynalazku, poza lepszym wykorzystaniem zie¬ mi bielacej i szybszym przeprowadzeniem pro¬ cesu bielenia, cechuje znaczna prostota, brak skomplikowanych przekladni, a wszystkie urza¬ dzenia automatyczne sa na zewnatrz aparatów, latwo dostepne. PL