Wynalazek niniejszy dotyczy, w charak¬ terze nowego przetworu technicznego, pew¬ nego zwiazku chemicznego, skladajacego sie zasadniczo z wegla i wodoru, i ewen¬ tualnie z przypadkowa domieszka tlenu, oraz sladów siarki.Chodzi w danym wypadku o nowy ma- terjal plynny, latwo palny, chociaz stosun¬ kowo nie bardzo lekki, który mozna otrzy¬ mywac przemyslowo w ilosciach dosc znacz¬ nych z ropy naftowej, lupków, odpadków (mazutu) i materjalów im pokrewnych na¬ tury naftowej luib lupkowej.Podane ponizej glówne cechy znamien¬ ne wybitnie wyrózniaja nowy zwiazek we¬ glowodorowy, latwo palny, od calego sze¬ regu innych zwiazków tej samej kategorji, znanych w przemysle i handlu pod nazwa benzyny, gazoliiny i rozmaitych innych we¬ glowodorów; tudziez wyjasnia sie na przy¬ kladzie sposób wyrobu omawianego prze¬ tworu.PieT/wisza cecha charakterystyczna no¬ wego materjalu jest natury fizykalnej i wy¬ raza .sie w anormalnem wispóllistnieiniiu obok siebie nastepujacych wlasnosci.Nowy przetwór posiada punkt zaplonu troche niz&zy od punktu zaplonu zwyklej benzyny (samochodowej), jednoczesnie wieksza od niej gestosc, a zarazem taka sama energje cieplna i termodynamiczna.Cecha charakterystyczna natury czysto chemicznej jest to, z»e nowy przetwór po¬ siada zawartosc procentowa wodoru i we¬ gla taka sama, jak i materjaly (oleje) nie- zapalne, mniej lub wiecej ciezkie, a nawetwisne, z jakich zostal otrzymany, a które, o ile nie uwzglednic siarki i tlenu, zawiera¬ ja zazwyczaj okolo 88, 89 czesci wagowych wegla i 12 — 11 czesci wodoru, wówczas gdy w zwyklej benzynie na 86 czesci wegla przypada 15 — 14 czesci wodoru, a to za¬ leznie od pochodzenia i skladu procento¬ wego ropy naftowej, z jakiej ja otrzymano.Ostatecznie lekkie weglowodory, wcho¬ dzace w sklad nowego produktu, sa izome¬ rami grupy weglowodorów ciezkich, pod¬ czas gdy weglowodory, wchodzace w sklad zwyklej benzyny, otrzymywanej przez roz¬ szczepianie albo na drodze zwyklej desty¬ lacji, sa, jak wiadomo, naogól homologami ich skladników weglowodorowych, wskutek powiekszenia zawartosci procentowej wodo¬ ru lub zmnieijszenia zawartosci wegla w tychze.Oprócz tego skladnikami nowego prze¬ tworu sa przewaznie weglowodory nienasy¬ cone, podczas gdy wiekszosc homologów, wystepujacych w charakterze skladników benzyn, stanowia weglowodory nasycone.Wynika stad bezposrednio, ze nowy prze¬ twór jest znacznie wrazliwszy na dzialanie pewnych odczynników chemicznych, niz benzyny zwykle. Takwiec naprzyklad kwas siarkowy czesciowo zamienia nowy produkt na pochodne sulfonowe lub zwiazki z siar¬ ka zwiazane o zabarwieniu od jaskrawo - czerwonego do bronzowo - zielonawego o o- strym zapachu, zdradzajacym obecnosc po¬ chodnych acetonów, jak menton, eukalip¬ tol i t. p.Przeciwnie, chlorek wapniowy straca slaby tylko osad, latwo oddzielajacy sie od cieczy niezabarwionej o osobliwym zapachu eterycznym.Zreszta nowy przetwór mozna z latwo¬ scia wykryc wsize wystepujacej, jako specyficzny za¬ pach, niezaleznie cd tego, czy zwiazek znaj¬ duje isie w stanie pierwotnym, t. j. bezpo¬ srednio po wyjsciu z aparatu depclimery- zacyjnego, czy tez izostal potraktowany tym lub innym odczynnikiem.Okolicznosc ta jeist tern charakterystycz¬ niej siza, ze zapach pozostaje niezmiennym i niezaleznym cd pochodzenia i gatunku ro¬ py naftowej lub lupków smolistych, uzytych za materjal wyjsciowy produkcji.Istnieje jeszcze jedna róznica miedzy nowym zwiazkiem, a benzynami zwyMemi.Te ostatnie sa, jak wiadomo, nierozpu¬ szczalne w alkoholach etylowym, metylo¬ wym lub amylowym, o ile tylko nie izostaly uprzednio potraktowane odczynnikiem po¬ mocniczym i rozpuszczalnikiem w rodzaju np. eteru. Nowy zwiazek rozpuszcza sie, przeciwnie, bardzo latwo we wszystkich tych alkoholach we wszelkich stosunkach, o ile sa one absolutne, i do 80—85 czesci na 100 czesci weglowodorów w alkoholach tech¬ nicznych. Oprócz tego powyzsze rozitwory w alkoholach 93° — 95° sa zupelnie trwale i pozostaja w stanie plynnym nawet w tem¬ peraturze 35°C nizej zera.Cechy wiskazane powyzeij odrózniaja bardlzo wyraznie nowy zwiazek od innych znanych weglowodorów latwo zapalnych, otrzymywanych z ropy naftowej lub lupków smolistych. Ponizej podaje sie najwazniej¬ sze cechy nowego przetworu, odrózniajace¬ go od mieszaniny weglowodorów równie lekkiej i latwo zapalnej, a otrzymywanej ze smoly pogazowej wegla kamiennego, tor¬ fu lub wegla brunatnego, znanej w handlu francuskim pod nazwa bentzolu, 1) Destylaty nowego produktu, otrzy¬ mywane w temperaturze 80° — 90°C po¬ traktowane kwasem azotowym nie daja ni¬ tro - benzolu, wówczas gdy z destylatów benzolu w warunkach analogicznych uzy¬ skuje sie wielkie ilosci nitrobenzolu. 2) Produkt ten w stanie surowym po¬ siada ciezar wlasciwy wahajacy sie od 0,735 do 0,780, zaleznie od materjalów wyjscio¬ wych, z jakich go wytworzono, wówczas gdy benzol oczyszczony posiada gestosc 0,870 — 0,890. — 2 —3) Ochlodzenie nowego produktu do temperatury 30° dc 35°C ponizej zera, nie wywiera nan zadnego wplywu, wówczas gdy benzol zestala sie juz w 4°C ponizej zera* 4) Pomijajac drobna zawartosc tlenu i siarki, zasadmidzy sklad wagowy nowego produktu wyraza sie, jak o tern juz Wspo- ntóniano, w ilosci 88 — 89 czesci we^la i 12— 11 czesci wodoru, podczas gdy benzol prze¬ cietnie zawiera 92 czesci wegla i 8 Czesci Wodoru.Wyjasniwszy cechy charakterysitycztne nowego przetworu, odrózniajace go od ca¬ lego szeregu materjjalów latwo zapalnych, dotychczas znanych w przemysle i handlu, jako gazioliny, benzyny i t. p. produkty, przedstawia sie tytulem przykladu jeden z ptraktydznie wykonalnych sposobów fabry¬ kacji produktu.Zalaczony rysunek przedstawia sche¬ mat urzadzenia do urzeczywistnienia wy¬ nalazku. Fig. 1 wyobraza widok qgóhiy in¬ stalacji, a fig. 2 — szczegól w skali wiek¬ szej.W charakterze surowca mozna sie po¬ slugiwac jakimkolwiek z materjalów powy¬ zej Wskazanych. Dla ulstalenia pojec poda¬ je sie tutaj fabrykacje z odbenzynoWanej ropy naftowej o ciezarze wlasciwym W 15°C wynoszacym 0,897, a punkcie zaplonu w o- twartem nacizyniu 80°C. Pirzy destylacji od¬ parowuja sie nastepujaca ilostci tego pro¬ duktu: do 140°C — riic, do 200°C — 5%, do 300PC — 33%, do 350^C — 85%, a re- szlte 15% stanowi smola sucha.Do przyrzadu do odparowywania, kotla v, odpowiednio ogrzewanego jakiemkolwiek paliWm, doprolwadza sie w sposób ciafgly rope naftowa, mniej lub wiecej ciezka, u- przednio podgrizana do 200°C w sposób wy¬ jasniony ponizej. Rope, naftowa doprowa¬ dza sie do temperatury calkowitego wypa¬ rowania, i pary weglowodorowe, otrzymane tym sposobem, poddaje obróbce w apara¬ tach opisanych w zgloszeniu P 11 714. Opary doplywaja pr^ewodpm a do czesci dolnej retorty w postad wezownicy A, kraza zdolu do góry w czesci cylin¬ drycznej b retorty podzielonej przegroda¬ mi c (fig/1 i 2), pfzedlzierajac sie przytem przez wansttwy wiórów metalowych, ulozo¬ nych na pomienionych prizegrodach c.Krazenie podobne pozwala doprowadzic pary oleju i weglowodorów ciezkich do pewnej okreslonej temperatury, latWo miar¬ kowanej bez obawy raptownego rozkladu, jak to ma miejisee w aparatach rozszczepia¬ jacych; wióry, jakie napotykaja pary lotne w swym ruchu w przestrzeni 6 retorty, miar¬ kuja z jednej stirony temperature i doplyw diepla, kanalem t, a z drugiej depolimery- zuja powyzsze Weglowodory w stanie lot¬ nym, dzialajac katalitycznie.W charakterze wiórów metalowych uzy¬ wa sie odpadkókw zelaznych, niklowych, mosieznych lub innych, ulozonych na prze¬ grodach c retorty w ten sposób, by przeje¬ te przez nie od gazów cieplo zapewnialo temperature, potwzeibna do Wywolania na¬ lezytego skutku katalitycznego.Dla powiekszenia wspóldizialania ciepla i katalizy i zapewnienia zupelnego przemie¬ szania sie czasteczek weglowodorowi, kie¬ runek krazenia mozna zmienic tak, jak wskazano na fig. 2.W ten spoisób pary weglowodorowe, o- siagaija temperature 520° — 530°C, po do- kladnem polaczeniu sie Czasteczek dzieki wspólnemu oddzialywaniu katalizatorów, posiadajacych, jak wiadomo, wieksze lub mniejsze powinowactwo chemiczne dó we¬ gla lub wodoru i przez to samo pirzy od¬ powiednich temperaturach, powodujacych przesuniecia atomowe jednego i drugiego z dwu tych pierwiastków, dajac w rezultacie mieszanine zlozona, posiadajaca wlasnosci fizyczne (wisnosc, punkt zaplonu, ciezar wlasciwy i t. d.), znacznie juz rózniace sie od wlasnosci weglowodorów jako produk¬ tów wyjsciowych. Jednem slowem jefet to skutek rozszczepienia czafctefclzek, zmierLa- — 3 —jacego do utwofizenia weglowodorów 6 co¬ raz to prostszej budowie atomowej.Opary wychodzace z retorty plyna do rozprezacza B, utworzonego z dwóch stoz¬ ków ucietych z blachy zelaznej d i d1, two¬ rzacych powloke podwójna zbiornika, oraz czesci walcowej Welwnetrznej e, polaczonej kanalami f i /' z przestrzenia walcowa mie¬ dzy sciankami c? i cf.' Opary weglowodorowe wchodza z la¬ twoscia do wewnetrznej czesci stozkowej d.Woda* ogtizana dzieki czesciowemu skrapla¬ niu tych lotnych weglowodorów, a znajdu¬ jaca sie w przestrzeni miedzy pbwlokami di d', wrze, wytwarzajac cishienie 10—12 atm w ptizestrzeni miedzypowlokowej oraz walcowej e, uJtrzymuljac tern samem tempe¬ rature stala w owej przestrzeni od 200° do 220°C.W tym rozprezaczu dzialaja jednocze¬ snie dwa' czynniki w kierumkachwrecz prze¬ ciwnych! z jednej strony wlskulek zmiany objetosci, jaka zajmuje para, zachodzi po¬ wiekszenie objetosci czasteczkowej, z dru¬ giej zas istrony — kurczenie sie z powodii raprtiownego ochlodzenia, Opary weglowodorowe, wyplywajac do rozptezacza B, uchodza do przestrlzeni o srednicy 10 —15 razy wiekszej, niz siredni- ca rury doprowadzajacej, wobec tego cza¬ steczki moga gwaltownie j^owiekszac swa objetosc; -w rezultacie otrzymuje sie pewine rozprezenie czasteczek. Z drugiej znowtu strony opary powyt&szle przychodza do roziprezacza, imajac temperature 530°G i napotykaja prizestrzen o temperaturze znacznie nizszej czyli 210^ — 220°C. Skut¬ kiem takiego zas gwalltowtnegk) ochllodzenia otrzymuje sie znaczne kurczenie sie czaste¬ czek.Jednoczesne oddzialywanie obu tych ipnzeciwnych sobie czynnlikóW powodujte zmiany w ukladzie czasteczkowym pary weglowodorowej. Wióry metalowe na prze¬ grodach g ulatwiaja laczenie sie par weglo¬ wodorów ciezkich z parami weglowodorów bardzo lekkich, a nawet z gazami, które od¬ powiednio polacizlonc daja produikfe weglo¬ wodorowy lekki, analogiczny do benzyn, dopelniajac tern samem reakcje fizyko-che¬ miczne rozpoczete w retorcie A.Oprócz tego niektóre weglowodory lek¬ kie, (nietrwale, wytworzone w retorcie A, ustalaja sie ostatecznie dzieki kurczeniu i Rozprezaniu.Niemniej jednakze czesci oleiste pro¬ duktu nie depollimeryziija sie calkoWidie i pewna czesc tychze zostaje w stanie pier¬ wotnym weglowodorów ciezkich; Czesc tych olejów, destylujaca powyzej 240° i 250°C, skrapla sie i opada na dno rozprezacza B, skad zioistaje odiprowadzana rura h do ko¬ tla v, uprzednio mieszajac sie zie sWieza ro¬ pa, doprowadzana rura i. Tym sposobem nowe porcje ropy ogrzewaja] ,siie do tempe¬ ratury prawie 200°C, w celto unikniecia wfizenia zawartosci kotla v.Opary weglowtodcrowe, znajdujace sie w stanie lotnym ponizej 2S0°C i .skladajace sie po wiefcszeij czesci z produktów lekkich, przechodza do drugiego rozptezaeza C, i- dentycznego z pierw&zym, co do budowy, lecz po&iadaijacego wode wmzajca pod ci¬ snieniem 3 atm, t. j. okolo 135°C.Te same czynniki fizyczne i katalitycz¬ ne wchodza tujtaj w gre, co i ipoprzednio, lecz oddzialywaja tylko na weglowodory destylujace ponizej 250^0, z których wiek¬ sza juz czesc ulegla przeg^upowanliu cza¬ steczkowemu prawie calkowicie. Wobec te¬ go dzialanie katalityczne tego drugiego roz¬ prezacza jest mniejsze od poprzedniego, o- graniczajac sie tylko do ostatecznego usta¬ lenia sie grup atomowych lub atomów we¬ gla i wodoru wzgledem siebie.Te z weglowodorów, które destyluja w temperatufze powyzej 180°Cf skraplaja sie, opadaja na dno rozprezacza C, skad zosta¬ ja odprowadzone rura m, dla polaczenia sie z weglowodorami,w pierwszym rozpre- zaczu B.Weglowodory nieiskiroplone w rozpreza- 4czu G przechodza do zwyfclaj chlodnicy r, w której krazy zimna woda lub ochlodzone powietrze. Tutaj juz otrzymuje sie skroplo¬ ny ostateczny produkt, stanowiacy przed¬ miot niniejszego wynalazku. Ciecz te zbie¬ ra sie zapomoca kurka, lub zaworu n do odjpowiednich zbiorników, jakich uzyWa sie zazwyczaji do przechowywania i transportu materialów lotnych. PL