Wynalazek dotyczy napedu elektromotorycz¬ nego do elektrycznych laczników, zwlaszcza wylaczników samoczynnych. Napedy tego ro¬ dzaju posiadaja przekladnie slimakowe, aby mozna bylo stosowac silniki napedowe o ma¬ lym momencie napedowym. Pomiedzy slimacz¬ nica i wylacznikiem potrzebne jest urzadzenie sprzegajace, które przenosi tylko tak dlugo ruch napedzajacy slimacznicy na wylacznik, jak to jest konieczne dla operacji wlaczania i wyla¬ czania.Powinno sie tu zastosowac naped elektro¬ motoryczny, którego urzadzenie sprzeglowe za¬ równo przy biegu silnika wprzód jak i jego ruchu powrotnym jest w stanie przenosic mo¬ ment obrotowy na wylacznik. Jest to np. wy- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wyna¬ lazku jest Herbert Boxleidner. magane przy urzadzeniach lacznikowych z wla¬ czeniem skokowym, w których ruch wlaczajacy i wylaczajacy uzalezniony jest od sprezyny pra¬ cujacej przy jej przestawieniu poza punkt martwy.Przy jednym ze znanych napedów elektro¬ motorycznych przytoczone wymagania zostaja spelnione przez to, ze osadzony w slimacznicy napedu, silnikowego czop korbowy zachodzi w widelkowe wydrazenie drazka sterujacego polaczonego z dzwignia przelaczajaca, zabiera ja w zakresie okreslonego kata i w polozeniach krancowych utrzymuje w gotowosci do sprze¬ gniecia przy przeciwnym kierunku ruchu. Za pomoca dzwigni rolkowej bedacej pod dziala¬ niem sprezyny, która to dzwignia dociska dra¬ zek sterujacy do czopu korbowego, utrzymy¬ wane jest prawidlowe zazebienie.Ta dzwignia rolkowa pozwala równiez, aby drazek sterujacy, po osiagnieciu polozenia kran¬ cowego dzwigni przelaczajacej, dal sie prze¬ sunac przez czop korbowy w polozenie odchy¬ lone przy wiecej niz jednym obrocie slimacz¬ nicy.,. Zawieszona sprezynujaco dzwignia rolkowa wymaga jednak dodatkowego miejsca w kie¬ runku wysokosci, co moze doprowadzic do tego, ze wysokosc napedu silnikowego stanie sie wieksza niz wysokosc wylacznika i wskutek tego wymiary brane pod uwage przy instalo¬ waniu lacznika zostaja niekorzystnie zmienione przy wbudowaniu napedu silnikowego.Jezeli maja byc przenoszone wieksza momen¬ ty obrotowe drazek sterujacy musi byc skon¬ struowany silniej. Staje sie on wtedy ciezki i wymaga wskutek tego silnie usprezynowanej dzwigni rolkowej, a tym samym równiez wiek¬ szej przestrzeni dla niej.Na obwodzie slimacznicy moze byc poza tym umieszczony tylko jeden czop korbowy tak, iz zaleznie od polozenia tego czopu korbowego, czasy wlaczania moga sie znacznie róznic po¬ miedzy soba. Przy niekorzystnym polozeniu czopu korbowego drazek sterujacy zostaje za¬ brany dopiero po obróceniu sie slimacznicy co najmniej o 1W. Wskutek tego trudnym staje sie równolegle laczenie generatorów, poniewaz, przy takim dlugim czasie wlaczania nie moze byc otrzymany prawidlowy synchronizm.Wady te zostaja wedlug wynalazku wyelimi¬ nowane przez to, ze na kazdym boku slimacz¬ nicy osadzone sa liczne czopy korbowe, a po¬ miedzy nimi i dzwignia napedowa polaczona przegubowo z drazkiem napedowym znajduje sie czlon sprzegajacy w postaci nozyc sklada¬ jacy sie z dwóch dwuramiennych dzwigni obej¬ mujacych slimacznice na ksztalt widelek, który posiada wspólna os obrotu z dzwignia napedo¬ wa i którego krótsze ramiona dzwigniowe obej¬ muja na ksztalt kleszczy sworzen zderzakowy, osadzony trwale na dzwigni napedowej, z po¬ moca sprezyny obracajacej, otaczajacej piasty dzwigni dwuramienych, a którego dluzsze ra¬ miona dzwigniowe podczas jednego obrotu cze¬ sciowego slimacznicy sa kazdorazowo naprze- mianstronnie w zazebieniu z jednym z czo¬ pów korbowych. Wskutek tego jedna z dzwi¬ gni jest zabierana przez jeden z czopów kor¬ bowych w jednym kierunku obrotu, a druga z dzwigni zabierana jest w drugim kierunku obrotu i przenosi wskutek tego moment obro¬ towy na dzwignie napedowa, poniewaz jej krótsze ramie dzwigniowe opiera sie na sworz¬ niu zderzakowym dzialajacym jako podpora.Po dokonanym przelaczeniu, przy dalszym obrocie kola slimakowego w tym samym kie¬ runku, mastepne czopy korbowe odchylaja kaz¬ dorazowo uruchamiana dzwignie do polozenia odchylonego w kierunku przeciwnym dzialaniu sprezyny obracajacej. Liczbe umieszczonych po kazdej stronie slimacznicy czopów korbowych dobiera sie zaleznie od zastosowanej w danym przypadku srednicy slimacznicy.Na rysunku przedstawiony jest przyklad wy¬ konania wynalazku.Fig. 1 rysunku uwidacznia przekrój podluzny przez naped w stanie wlaczonym, fig. 12 — widok z góry na naped w przekroju, fig. 3 — przekrój podluzny napedu w stanie wylaczo¬ nym, a fig. 4 — urzadzenie ustalajace polozenie wlaczenia lub wylaczenia przy dzwigni napedo¬ wej.Na osi obrotowej 2 podtrzymywanej przez scia¬ ny boczne obudowy przekladniowej 1 jest osadzo¬ na przechylnie dzwignia napedowa 3 skladajaca sie z trzech pojedynczych dzwigni 3a, 3b, 3c.Do dzwigni 3a i 3b dolaczony jest przegubowo drazek napedowy 4, uruchamiajacy dzwignie przelaczajaca 5. Pojedyncze dzwignie 3b i 3c dzwigni napedowej 3 polaczone sa przez swo¬ rzen zderzakowy 6. Krótkie ramiona V i 8* czlonu sprzegajacego utworzonego z dwóch dwuramiennych dzwigni 7 i 8, który osadzony jest pomiedzy dzwigniami pojedynczymi 3b i 3c na osi obrotowej 2, obejmuja na ksztalt kleszczy trzpien zderzakowy 6 pod dzialaniem sprezyny obracajacej 9, która otacza piasty dzwigni 7 i 8.Dlugie ramiona 7" i 8" czlonu sprzegajacego obejmuja widelkowo slimacznice i znajduja sie w zazebieniu naprzemianstronie kazdorazowo z jednym z czopów korbowych 11 i 12 osadzo¬ nych na powierzchniach bocznych slimacznicy 10. W przykladzie wykonania, na kazdej stro¬ nie slimacznicy znajduje sie piec czopów kor¬ bowych. Liczba czopów korbowych nie ogra¬ nicza sie jednak do liczby takiej jak w przy¬ kladzie wykonania, lecz jest zalezna kazdorazo¬ wo od srednicy slimacznicy. Wedlug fig. 1 przy obrocie slimacznicy 10 w kierunku ruchu wskazó¬ wek zegara, ramie dzwigniowe 7" jest tak dlugo zabierane przez zahaczajacy akurat o nie czop korbowy 11 i odchylane w kierunku przeciw¬ nym ruchowi wskazówek zegara, az czop kor¬ bowy zsunie sie ponownie z tego ramienia.Podczas tego ruchu nastepuje przestawienie dzwigni napedowej 3, a wskutek tego i drazka — '2 —napedowego 4 wraz z dzwignia przelaczajaca 5 z polozenia wlaczenia w polozenie wylaczenia (patrz fig. 3), poniewaz w tym kierunku trzpien •zdertakowy 6 osadzony na dzwigni napedowej 3 sluzy jako podpora dla krótkiego ramienia dzwigniowego V i wskutek tego powstaje sztyw¬ ne sprzezenie pomiedzy czopem korbowym U i dzwignia napedowa 5. Bo tego nowego polo¬ zenia, przedstawionego na fig. 8 podaza równiez dzwignia 8 czlonu sprzegajacego, poniewaz jest ona dociskana do trzpienia zderzakowego £ przez sprezyne obracajaca 9. Dzwignia ta znaj¬ duje sie wskutek tego w polozeniu przygoto¬ wania do sprzegniecia dla przeciwnego kierun¬ ku ruchu slimacznicy. Wskutek istnienia mo¬ mentu zamachowego silnika, obrót slimacznicy w kierunku ruchu wskazówek zegara trwa na¬ dal. Czopy korbowe 12 uderzaja przy tym je¬ den po drugim o grzbiet dzwigni 8 i odchylaja ja przeciw dzialaniu sprezyny obracajacej 9 w polozenie odchylone, z którego dzwignia po¬ wraca natychmiast po zeslizgnieciu sie z czopa korbowego do polozenia wyjsciowego tj. goto¬ wosci do wlaczenia i pozostaje w tym poloze¬ niu, gdy silnik napedowy sie zatrzyma.Przy' zmianie kierunku obrotów silnika opi¬ sany przebieg powtarza sie w odwrotnym kie¬ runku, przy czym zabierany zostaje czop kor¬ bowy 12, dzwignia 8 i trzpien zderzakowy 6 odpowiednio do fig. 3. Wskutek tego dzwignia napedowa 3, drazek napedowy 4 i dzwignia przelaczajaca 5 wprowadzone zostaja w stan wlaczania uwidoczniony na fig. 1.Przy opisywaniu napedu silnikowego, w celu uproszczenia objasnienia przebiegów kinema¬ tycznych zostalo zalozone, ze polozenie wlacze¬ nia i wylaczenia dzwigni przelaczajacej 5 usta¬ laja sie samoistnie. Gdy nie zachodzi ten przy¬ padek, konieczne jest zastosowanie odpowied¬ nich srodków przy samym napedzie silniko¬ wym.Fig. 14 przedstawia przyklad wykonania ta¬ kiego urzadzenia. Dzwignia napedowa 3 jest ustalana w polozeniu wlaczenia i wylaczenia przez trzpien ograniczajacy 13 przymocowany do obudowy przekladniowej 1 i wystepy 16 i 17 i jest przytrzymywana w tych polozeniach przez sprezyne 14 przechylana poprzez punkt martwy.Sprezyna ta opiera sie o punkt staly 15 i dzia¬ la na trzpien zderzakowy 6, a tym samym na dzwignie napedowa 3 oraz na czlon sprzegajacy.Opisane rozwiazanie pozwala osiagnac mala wysokosc konstrukcyjna wylacznika korzystna ze wzgledu na wymiary instalacyjne, poniewaz rozstrzyga tu jedynie srednica slimacznicy. Na¬ ped pracuje lagodnie wskutek korzystnych wa¬ runków zazebiania sie czopów karbowych i czlo¬ nu sprzegajacego.Ramiona dzwigniowe przechodzace w poloze¬ nie odchylone maja niewielki ciezar tak, iz wy¬ starcza sprezyna obracajaca stosunkowo slaba, która nie jest brana pod Uwage przy rozpa¬ trywaniu zapotrzebowania miejsca. Przez za¬ stosowanie licznych czopów korbowych na kaz¬ dej stronie slimacznicy czas wlaczania zostaje obnizony i jest praktycznie niezalezny od po¬ lozenia poszczególnych czopów korbowych. PL