PL46942B1 - - Google Patents

Description

TJ2J8K & s ^Z\ maja IMS #.EKAM £ * y££tó23ffi2S3lJis& POtSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46942 AX*} tytó Ki. m^crrm KI. internat C 21 d Huta Batory*) Chorzów, Polska Sposób obróbki cieplnej blach elektrotechnicznych Patent trwa od dnia 1 czerwca 1962 t.Blachy elektrotechniczne sa to blachy stoso¬ wane do wszelkiego rodzaju rdzeni elektromag¬ netycznych. Od blach tych wymaga sie jak najwiekszej przenikalnosci magnetycznej i jak najmniejszej stratnosci. Normy róznych krajów uprzemyslowionych stawiaja tym blachom mniej wiecej jednakowe warunki. Np. stratnosc P10 max. 5,8 W/kg (dla blach 1 mm), przenikal- nosc nie okreslona w normach.Istnieje obszerna literatura na temat sposo¬ bu wytwarzania tych blach, która jest zgodna tylko pod wzgledem rodzaju stali stosowanej do ich wyrobu, a mianowicie rózne zródla poda¬ ja 2—5 lub 2—4% Si w mozliwie czystym ze¬ lazie. Z literatury tej wynika ponadto, ze dla wlasciwosci blachy decydujaca jest obróbka cieplna, jednakze warunki tej obróbki podawa- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. Aleksander Mie¬ rzyjewski, inz. Zdzislaw Zawadzki, inz. Antoni Lesniowski, inz. Kazimierz Maziarski i inz. An¬ toni -Chojkowski. ne sa nader rozmaicie. Wedlug jednych zródel nalezy blache walcowac na zimno parokrotnie, nagrzewajac ja miedzy walcowaniem do powy¬ zej 700°. Wedlug innych gotowa blache juz od- walcowana nalezy wyzarzyc do 9X)0—1000*, ozie¬ bic i ponownie wyzarzyc do 700—800° oraz stu¬ dzic powoli. Inne zródlo zaleca wykonywanie koncowego zarzenia w gazie ochronnym przy temperaturze 750—950°. Znane sa równiez -spo¬ soby termiczne, zwiazane z chemicznymi, np. przed nadaniem ostatecznej grubosci wyzarza¬ nie w temperaturze 400° w gazie zawierajacym zwiazki azotu, tak aby do stali wniknelo 0,01% azotu, zas po ostatecznym walcowaniu wyzarze¬ nie w gazie zawierajacym wodór bez azotu.Osobna grupe sposobów opisywanych w litera¬ turze patentowej stanowia sposoby termomagne- tyczne, w których obróbka cieplna polaczona jest z dzialaniem pola magnetycznego.Wobec istnienia tak rozmaitych sposobów, równiez i teoretyczne wyjasnienia tych sposo¬ bów nie sa jednolite. Istnieja poglady, ze w .ce¬ lu uzyskania blach o najlepszych wlasciwosciachmagnetycznych nalezy dazyc do scisle jednolitej orientacji molekul zelaza. Stad pochodza wy¬ silki w kierunku uzyskania jednolitej orientacji krystalograficznej w tak zwanych blachach teksturowanych. Srodkami do osiagniecia tej struktury sa dzialania nie rózniace sie wiele od wyzej wspomnianych. Np. walcowanie na zim¬ no z duzym stopniem zgniotu (powyzej 20%) i koncowa obróbka cieplna przy U50°. Inne po¬ glady przywiazuja glówna wage zanieczyszcze¬ niom, które dzialaja szkodliwie, gdy osiada na granicy krysztalów, a pozostaja nieszkodliwe w stanie dyspersji.lub roztworu w masie krysz¬ talów. Do rozproszenia zanieczyszczenia w kry¬ sztalach sluza te same srodki o jakich byla mowa, np. wyzarzanie do wysokiej temperatury, szybkie chlodzenie itp.Jest rzecza ogólnie znana, ze latwiejsze jest otrzymanie cienszych blach elektrotechnicznych o dobrych wlasciwosciach niz grubych. Z tego wzgledu normy niektórych krajów stawiaja wyzsze wymagania wzgledem blach cienszych, np. o grubosci 0,2 mm, a mniejsze wzgledem blach grubszych, np. 0,5 mm i calkowicie nie przewiduja blach o grubosci 1 mm i powyzej.Przeprowadzono dlugotrwale prace doswiad¬ czalne polegajace na systematycznej zmianie warunków walcowania i obróbki termicznej przy bardzo scislym zachowaniu nie tylko tem¬ peratur ale i parametru czasowego, aby uzys¬ kac reproduktywnosc kazdorazowych wyników.Okazalo sie przy tym, ze dla uzyskania okreslo¬ nych wyników scisle zachowanie czasu niektó¬ rych sposród poszczególnych elementarnych operacji jest znacznie wazniejsze niz scislosc za¬ chowania temperatury. Ponadto okazalo sie nie¬ spodziewanie, ze w okreslonych warunkach we¬ dlug wynalazku, podanych ponizej, osiaga sie ze stali krzemowej o zawartosci 2—4% Si blachy elektrotechniczne, których wlasciwosci znacznie przewyzszaja wymagania norm wszelkich kra¬ jów * uprzemyslowionych. I to nawet blachy o grubosci 1 mm, otrzymane w sposób wedlug wynalazku, przewyzszaja wymagania stawiane blachom cienszym. Wobec tego blachami grubos¬ ci 1 mm mozna z powodzeniem zastapic np. trzykrotna ilosc blach grubosci 0,33—0,35 mm, odpowiadajacych wymaganiom norm, co powo¬ duje oszczednosc i uproszczenie przy produkcji rdzeni. Ponadto rdzenie zbudowane z tych blach o lepszych wlasciwosciach elektromagnetycznych przewyzszaja wlasciwosciami rdzenie z blach znanych. Wobec tego mozliwe jest wykonywanie nowych, znacznie bardziej oszczednych kon¬ strukcji urzadzen elektrycznych w oparciu o te blachy.Sposób obróbki cieplnej wedlug wynalazku blachy stalowej o zawartosci krzemu 2—4% Si polega na uzyskaniu blachy np. o grubosci 1 mm, odwalcowanej na goraco, a nastepnie poddawa¬ niu jej koncowej obróbce cieplnej, skladajacej sie z dwóch zabiegów. Pierwszy z nich polega na wyzarzaniu, które ma na celu rozprowadze¬ nie zanieczyszczen równomiernie w calej masie a drugi na ponownym wyzarzeniu majacym na celu korzystne uformowanie krysztalów z nie¬ dopuszczeniem do wydzielania sie zanieczyszczen na ich powierzchniach. Kazde z tjrch zarzen wy¬ maga odpowiedniej temperatury i czasu oraz po kazdym nastepuje chlodzenie w scisle okreslo¬ nych warunkach.Do pierwszego zarzenia stosuje sie pojedyncze arkusze. Ogrzewa sie je do temperatury 850—890° w ciagu 8—10 minut, utrzymuje w tej temperaturze w ciagu 5—7 minut, nastep¬ nie studzi najpierw do temperatury 580—600° w ciagu mozliwie scisle 3 minut i dalej do temperatury 520—540° mozliwie scisle w ciagu 3 minut, a w koncu pozwala na swobodne ostyg¬ niecia na powietrzu. Drugie zarzenie polega na powolnym nagrzewaniu stosów blach w szczelnej skrzyni do temperatury 700—740° w ciagu 10—12 godzin i utrzymaniu w tej temperaturze w cia¬ gu 20—24 godzin. Nastepnie studzi sie najpierw do temperatury 300—320° z szybkoscia mozliwie stala wynoszaca 20° na godzine, a nastepnie do temperatury okolo 100° z szybkoscia mozliwie stala wynoszaca 10° na godzine.Jedynie trzymanie sie dokladnie wyzej wy¬ mienionych warunków temepratury i czasu zapewnia otrzymanie blachy o wlasciwosciach elektromagnetycznych przewyzszajacych wyma¬ gania norm.Przyklad. Blache przeznaczona na stycz¬ niki odwalcowana na goraco ze stali o zawar¬ tosci 2,7% Si na grubosc 1 mm poddano nastepu¬ jacej obróbce cieplnej: nagrzewano pojedyncze arkusze blachy w ciagu 9 minut do temperatury 870°, wytrzymano je przy tej temperaturze w ciagu 6 minut, po czym studzono do tempe¬ ratury 600° w ciagu 3 minut i do temperatury 530° w ciagu 3 minut, a nastepnie pozwolono im na swobodne ostygniecie na powietrzu. Stos tych blach w szczelnej skrzyni ogrzewano w ciagu 10 godzin stopniowo do osiagniecia temperatury 720° i utrzymywano w tej temperaturze w ciagu 20 godzin. Nastepnie studzono do temperatury 300° z szybkoscia 20° na godzine i dalej do tem- - 2 —peratury 100° z szybkoscialO0 na godzine, po czym pozwolono im stygnac swobodnie na powietrzu.Otrzymane blachy wykazaly stratnosc Pio wy¬ noszaca 2,7 W/kg, przenikliwosc przy indukcji 10000 wynoszaca 4840 GS/A/cm, a przy indukcji 12000 — 3380 GS/A/cm.Przebieg obróbki termicznej podanej w przy¬ kladzie ilustruje rysunek, którego fig. 1 przed¬ stawia przebieg temperatury w czasie przy pierwszym zabiegu, wyrazony w osiach wspól¬ rzednych, z których os odcietych przedstawia czas w minutach, a os rzednych temperature, zas fig. 2 przedstawia przebieg temperatury w czasie przy drugim zabiegu. Na wykresie tym os odcietych wyraza czas w godzinach. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób obróbki cieplnej blach elektrotechnicz¬ nych polegajacy na walcowaniu blachy na go¬ raco ze stali o zawartosci 2—4% Si i jej dwu¬ krotnym wyzarzaniu, znamienny tym, ze odwaj- cowane arkusze poddaje sie pojedynczo nagrze¬ waniu do temperatury 850—890° w ciagu 8—10 minut i utrzymuje w tej temperaturze w ciagu 5—7 minut, po czym studzi, najpierw do tem¬ peratury 580—600° w ciagu 3 minut i dalej do temperatury 520—540° w ciagu 3 minut oraz po¬ zwala na swobodne ostygniecie na powietrzu, po czym blachy w stosach w zamknietej szczel¬ nej skrzyni nagrzewa sie do temperatury 700—740° w ciagu 10—12 godzin, utrzymuje w tej temperaturze w ciagu 20—24 godzin, a nastepnie studzi do temperatury 300—320° z szybkoscia 20° na godzine i dalej do okolo 100° z szybkoscia 10° na godzine. Huta Batory Zastepca: mgr inz. Witold Hennel rzecznik patentowyDo opisu patentowego nr 46942 "I 1 r f 20 J( —i r~ a to Rg.2 50 ~~%0h ZG „Ruch" W-wa, zam. 378-63, naklad 100 «gz. PL