PL46882B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano dnia £0 maja 1963 r ?*"£*< POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46882 KI. 42 k, 36/01-02 KI. internat. G 01 1 Instytut Metalurgii Zelaza im. Stanislawa Staszica*) Gliwice, Polska Sposób okreslania harlownoici slali Patent trwa od dnia 2 lipca 1962 r.Wynalazek dotyczy sposobu okreslania har- townosci stali, wzgledem których stosowana do¬ tad metoda hartowania od czola (PN-57/H— —04402) wykazuje zbyt mala zdolnosc rozbiór- cza.Hartownosc nalezy do tych wlasnosci, któ¬ rych wielkosc nie jest stala dla danego gatunku stali, lecz ulega znacznym wahaniom od wy¬ topu do wytopu. Próba hartowania od czola sluzy wlasnie do badania hartownosci pojedyn¬ czych wytopów, a posrednio — do sprawdzenia, czy dany wytop wykazuje hartownosc zgodna na przyklad z wymaganiami warunków tech¬ nicznych, badz tez czy zapewni wykonanemu z niej przedmiotowi prawidlowe wlasnosci.Na podstawie wyników próby metoda har¬ towania od czola mozna jednak przewidywac *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa: prof. Stanislaw Orze¬ chowski i mgr inz. Mieczyslaw Bialecki. tylko zachowanie sie przedmiotów, których srednica nie przekracza — jesli chodzi o har¬ towanie w oleju — okolo 130 mm. Tymczasem w praktyce hartuje sie przedmioty o przekro¬ jach znacznie wiekszych i, jak wykazuje do¬ swiadczenie, zdarzaja sie trudnosci przy ich ob¬ róbce cieplnej, spowodowane zbyt mala, a z gó¬ ry nie znana hartownoscia danego wytopu.Proponowana metoda pozwala przewidywac, jak przy hartowaniu w oleju zachowywac sie beda wyroby o srednicy dochodzacej do ok. 600 mm. W razie potrzeby zas mozna jej zasieg odpowiednio jeszcze zwiekszyc.Metoda polega na tym, ze z badanej stali wykonuje sie, za pomoca kucia lub obróbki mechanicznej, próbki 0 lub kw. 20 do 100 mm o dlugosci nie mniejszej niz 3 grubosci wzgled¬ nie srednice. Próbki te wygrzewa sie przy tem¬ peraturze austenityzacj i zaleznej od gatunku stali (np. ustalonej w odnosnej normie) przez czas niezbedny dla wyrównania sie temperaturyw calym przekroju, a nastepnie Chlodzi w spo¬ kojnym powietrzu. Po ostygnieciu usuwa sie za pomoca szlifowania zgorzeline i warstwe odweglona w polowie dlugosci kazdej, próbki i mierzy w odczyszczonym miejscu twardosc jedna ze znanych metod (na przyklad Brinella albo Vickersa). Otrzymane wyniki nanosi sie na wykres, na którego osi poziomej odcina sie wymiar srednicy (lub boku kwadratu) przekro¬ ju, badz pole tego przekroju, badz tez przyjeta w odnosnej literaturze technicznej wielkosc (czas ostygania od 800 do 500°C).Sposób i jego mozliwosci ilustruja zalaczone wykresy fig. 1 do 4.Na fig. 1 podane sa krzywe hartownosci trzech stali stopowych uzyskane metoda harto¬ wania od czola. Krzywe nie wykazuja zadnych róznic w hartowaniu tych stali.Fig. 2 podaje dla tychze samych 3 stali wyni¬ ki badania przeprowadzonego opisana wyzej metoda; krzywe podaja zmiany twardosci w za¬ leznosci od wymiaru srednicy próbki.Krzywe na fig. 3 podaja te same zmiany w zaleznosci od pola przekroju próbki, a krzywe na fig 4 — w zaleznosci od czasu ostygania od 800 do 500°C. Fig. 4 ujmujaca wyniki badan hartownosci najbardziej kompleksowo, zawiera równiez krzywe z fig. 1, a na jej osi poziomej odcieto w zwiazku z tym odleglosci od czola odnosnych próbek, oraz srednice próbek norma¬ lizowanych. W celu zwiekszenia przejrzystosci wykresu i ulatwienia korzystania z niego w praktyce, zaznaczono w górnej jego czesci sred¬ nice pretów, których czy to powierzchnia zew¬ netrzna, czy tez srodek przekroju (rdzen) wy¬ kazuja po hartowaniu w oleju twardosci wska¬ zane przez odnosne punkty krzywej.Porównanie fig. 1 z figurami 2, 3 i 4 wyka¬ zuje, ze opracowana metoda rzeczywiscie umoz¬ liwia zróznicowanie stali wedlug hartownosci, tam gdzie metoda hartowania od czola zawodzi.Zaleta proponowanej metody jest jej pro¬ stota i szybkosc. Zastosowanie jej w biezacej kontroli odnosnych gatunków stali polegac be¬ dzie na tym, ze przy rozlewaniu wytopu odle¬ wac sie bedzie maly wlewek o ciezarze okolo 70 kg.Wlewek ten przekazuje sie na prety 0 lub kw. 20, 40, 60, 80 i 100 mm, które poodcina sie na goraco, a po ostygnieciu podda norma¬ lizowaniu i nastepnie pomiarowi twardosci.Przy sprawnej organizacji wyniki próby moz¬ na bedzie miec juz po kilku godzinach i, w za¬ leznosci od przebiegu otrzymanej krzywej, utrzymac albo zmienic pierwotne przeznaczenie wlewków. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób okreslania hartownosci stali, znamien¬ ny tym, ze krótkie odcinka pretów badanej stali, o wymiarach 0 lub kw. 20 do 100 mm, norma¬ lizuje sie przy obranej temperaturze austeni- tyzacji, mierzy twardosc na powierzchni a otrzymane wyniki nanosi na wykres w funk¬ cji grubosci badanego elementu, badz pola przekroju próbki, badz tez czasu ostygania od 800 do 500°C— Instytut Metalurgii Zelaza im. Stanislawa StaszicaDo opisu patentowego nr 46882 Ark. j * 5 * 1 »? fO ' —' 1 3' ~T 8 16 2* 32 W U8 36 cf 72 Odleglosc od cioto, mm fig. 1 fr - NT-^ s: ^ s* -V _S. s; —- tO 80 Srednica próbki, mm F19 ZDo opisu patentowego nr 46882 Ark. 2 & ^JW ¦" I ii t— \ \ ' i <*^ -^ \ ^N V L^_ *""" -1 N i '* p-^L T"^ -— 4 - ,_ i < ¦¦ . __ i ~~ —. 1 ;— i —¦¦ » n 7 7 i Pole przekroju poprzecznego próbki, mm2* 4000 fy3 ' to %t «f 1 * .\» 1 5 5 , 30, OdpONLedma srednica przekroju przy chtodzeniu u oleju\ 4mm 1 i i i l .-. i 1 faMrzchnia Rdien k ' I ftj^ ]l 1 Ji 1 | 1 ] 1 i 1 1 ' 1 | [ l 1 1 i ' ~ 220 ^350 ~*J30 ~ 500 ~ 580 \ ~ 150 -* 220 -.280 ~ 320 - 170 ' 1 II ±y~ —4. •¦^f 1 ' l • . i 1 1 i i | 1 | 1 1 | ' I-I 1 i | ! |< 1 |* Mi ' 1 iii i . * i t $ 4 ' fv \ \ j -— \ J Czos oitygoi k^ V \ V \ I " "I S 6 io od 800do 2 "^^t 500 °C, sek'1O0 l l--. 1 "—' — r io 20 40 ao 80 10 H o ' Srednico poprzecznego przekroju chtodzonego pretot mm CeHactosC od ttoto Ftg.H NBLIOTb |Urzedu !T»¦;;¦' r-: • P.W.H. wzór jednoraz. zam. PL/Ke, Czst. zam. 577 18.11.63 100 egz. pism. ki. III PL