Opublikowano dnia 29 maja 1963 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46872 KI. 23 e, 1 KI. internat. C 11 d, Wroclawska Fabryka Mydla*) Wroclaw, Polska Ciqgly sposób zmydlania tluszczów Patent trwa od dnia 10 maja 1962 r.Przedmiotem wynalazku jest ciagly sposób zmydlania tluszczów za pomoca roztworu wo¬ dorotlenku metalu alkalicznego.Wiadomo, ze szybkosc procesu zmydlania tlu¬ szczów zalezy przede wszystkim od tempera¬ tury reakcji, stezenia substratów reagujacych i powierzchni ich zetkniecia. Poniewaz zas pro¬ wadzenie reakcji zmydlania w podwyzszonej temperaturze wymaga stosowania zwiekszonego cisnienia, a co za tym idzie i ciezkiej, skom¬ plikowanej aparatury, przeto dazy sie do osiag¬ niecia duzej szybkosci procesu zmydlania przez zwiekszenie powierzchni zetkniecia tluszczu z czynnikiem zmydlajacym i stosunkowo wy¬ sokie stezenie substratów reagujacych. Zwiek- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Fryderyk Ciezki, Bo¬ rys Czykieta, Tadeusz Korobacz, Stanislaw Lan- dau i Jan Profic. szanie powierzchni reakcji osiaga sie przez sto¬ sowanie roztworów, ale zwiekszanie stezenia czynnika zmydlajacego, zwlaszcza roztworu wo¬ dorotlenku sodowego lub potasowego, powyzej stezenia granicznego, prowadzi w znanych spo¬ sobach zmydlania zawsze do rozsolenia, a wiec ograniczenia powierzchni reakcji zmydlania.Obecnie stwierdzono, ze wykorzystujac zna¬ na zdolnosc rozpuszczania sie tluszczu i wod¬ nych roztworów wodorotlenków metali alka¬ licznych, zwlaszcza wodorotlenku sodowego lub potasowego, w mydle, mozna stosowac stezenie czynnika zmydlajacego wyzsze od stezenia gra¬ nicznego, nie powodujac przy tym zjawiska roz¬ solenia.Sposób wedlug wynalazku polega na rozpu¬ szczaniu tluszczu i wodorotlenku metalu alka¬ licznego w mydle i prowadzeniu procesu zmy¬ dlania w temperaturze okolo 100° C droga in¬ tensywnego mieszania w sposób ciagly powsta-jacych roztworów mydlanych w pompie odsrod¬ kowej. Do zmydlania moga byc, zgodnie z wy¬ nalazkiem, uzywane tluszcze obojetne, kwasy tluszczowe otrzymane przez rozszczepienie tlu¬ szczów obojetnych lub syntetyczne kwasy tlu¬ szczowe o dowolnym skladzie i liczbie zmydle¬ nia. Jako czynnik zmydlaja.cy stosuje sie wolne alkalia, zwlaszcza wodorotlenek sodowy lub wodorotlenek potasowy w roztworze wodnym o stezeniu 10—35°/o wagowych, przy czym w za¬ leznosci od wyjsciowego stezenia alkaliów otrzy¬ mane mydlo zawiera od 40 do 67,5% kwasów tluszczowych w stosunku wagowym. W przypad¬ ku zmydlania kwasów tluszczowych, uzyskanych przez okolo 90°/o-we rozszczepienie bardzo sta¬ rannie przerafinowanych tluszczów, mydlo otrzy¬ mane sposobem wedlug wynalazku nadaje sie do bezposredniego przerobu na produkt handlo¬ wy.: Schemat urzadzenia do stosowania sposobu Wedlug wynalazku przedstawiony jest na ry¬ sunku.Reaktor kolumnowy sklada sie z trzech ko¬ mór A, B, C, wykonanych np. ze stali kwaso- odpornej. Komora A jest polaczona z komora C rurociagiem, w którym wlaczona jest pom¬ pa 1, np. pompa zebata, pracujaca w kierunku komory dolnej A. Z górnej czesci komory A i z dolnej czesci srodkowej komory B wypro¬ wadzone sa dwa rurociagi, laczace sie w jeden przewód, na którym zainstalowana jest pompa odsrodkowa 2, tloczaca do górnej czesci komo¬ ry H Wydajnosc pompy 2 jest kilkakrotnie wieksza od wydajnosci pompy 1.Do wypelnionej mydlem komory B dopro¬ wadza sie tluszcz za pomoca pompy dozujacej 3. Tuta) rozpuszcza sie on w mydle i razem z nim zasysany jest przez pompe 2. Czynnik zmydfajacy, zwlaszcza wodny roztwór wodoro¬ tlenku sodowego lub potasowego, doprowadzany ja»t w scisle okreslonych ilosciach pompa dozu¬ jaca 4 do rurociagu, którym czesc mydla przesy¬ lana Jest z komory C do komory A. Roztwór wo¬ dorotlenku rozpuszcza sie w mydle i poprzez ko¬ more A trafia do pompy 2r gdzie spotyka sie z tluszczem, rozpuszczonym w mydle, zasysanym przez pompe 2 z dolnej czesci komory B. Oba te roztwory mydlane miesza sie silnie w pompie 2, gdzie w temperaturze okolo 10O°C zaczyna sie proces zmydlania, konczony nastepnie w komo¬ rze B. Gotowe mydlo opuszcza reaktor przez ko¬ more C do nie uwidocznionego na rysunku od¬ bieralnika, a czesc mydla kierowana jest jak wyzej wspomniano, przewodem przez pompe 1 do komory A.W przypadku zmydlania tluszczów obojet¬ nych, otrzymane mydlo poddawane jest dalej wymyciu od glicerolu, odwirowaniu od kleju i ostatecznemu wykonczeniu w sposób znany.Ilosc doprowadzonego do reakcji roztworu wodorotlenku metalu alkalicznego regulowana jest automatycznie za pomoca znanego przyrza¬ du regulujacego 5, dzialajacego na zasadzie zmian lepkosci lub zmian pH w zaleznosci od stezenia elektrolitu w mydle.Proces zmydlania trwa 20 do 50 minut, liczac od momentu wejscia skladników do aparatury, przy czym stopien zmydlania wynosi okolo 99,9% wydajnosci teoretycznej, dzieki czemu otrzymane mydlo jest trwale i ma doskonale wlasnosci. Aparatura jest niezwykle prosta i latwa do automatycznej regulacji. Proces jest calkowicie ciagly i eliminuje zawodzaca czesto subiektywna ocene przebiegu zmydlania, sto¬ sowana w znanych sposobach, a oparta na me¬ todach organoleptycznych. Mydlo otrzymane sposobem wedlug wynalazku jest trwale i wy¬ sokiej jakosci. Dzieki zastosowaniu pelnej ciag¬ losci pracy osiaga sie znaczna oszczednosc ku¬ batury pomieszczenia, ilosci zbiorników oraz obnizenie zuzycia pary i robocizny, zas male pojemnosci aparatury i ciaglosc ruchu daja moznosc latwego rozliczenia substratów.Przyklad. Do srodkowej komory opisanej wyzej kolumny reakcyjnej wprowadzono pompa dozujaca ogrzana do 100°C mieszanine loju technicznego i oleju z ziarn palmowych w sto¬ sunku wagowym 5:1, majaca liczbe zmydlania 205. Do przewodu, prowadzacego mydlo z ko¬ mory górnej do komory dolnej,i wprowadzono pompa dozujaca potrzebny do zmydlenia wo¬ dorotlenek sodowy w postaci wodnego roztwo¬ ru o stezeniu 16^°/o wagowych, w ilosci 38,5 kg NaOH. Roztwór ten zawieral dodatek NmCt w ilosci !•/• wagowego. Ilosc doprowadzanego roz¬ tworu regulowano urzadzeniem sterujacym.Otrzymane „roztwory" tluszczu i lugu w my¬ dle^ po przejsciu przez dolna komore reaktora, mieszaly sie w pompie odsrodkowej, w której rozpoczynala sie reakcja zmydlania, konczaca sie nastepnie w srodkowej komorze. Gotowe mydlo przeplywalo z komory srodkowej do ko¬ mory górnej i nastepnie do odbieralnika,, a czesc jego kierowano przewodem do komory dolnej. Po 40 minutach proces zakonczono, Otrzymano mydlo o stopniu zmydlenia 99,9*/* Zawieralo ono w stosunku wagowym 50% kwa¬ sów tluszczowych, 0,l«/o tluszczu niezmydlone- go, 0,24V# NaOH i 0,48°/o WaCl. — 2 — PL