Wynalazek dotyczy urzadzenia do kontroli przeplywu osrodków, które przechodza przez klape umieszczona w obudowie przeplywajace¬ go strumienia, przy czym polozenie klapy sto¬ sownie do kazdorazowej predkosci przeplywu, sluzy jako miara odchylenia cisnienia lub do uruchomienia styków i elementów wlaczaja¬ cych, które uruchamiaja urzadzenia nastawia¬ jace zadana predkosc przeplywu, takie jak na przyklad pompy, zawory i tym podobne.Dotychczas znane urzadzenia tego rodzaju posiadaly przewaznie prosta klape umieszczo¬ na obrotowo, która umocowana jest z jedrnej strony na osi obrotowej, prostopadle do kie¬ runku przeplywu. Przy ruchu klapy i osi obro- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze Wspól¬ twórcami wynalazku sA: Bodo Wagner i Erich Just. towej uwarunkowanym zmiana predkosci prze¬ plywu danego osrodka, ruch osi obrotowej w celu unikniecia nieszczelnosci, przenoszony jest przy pomocy sprzezenia magnetycznego na zestyki skladajace sie np. z rteciowych wy¬ laczników lampowych, umieszczone poza prze¬ plywajacym osrodkiem. Przy zmniejszajacej sie predkosci przeplywu dla cofniecia klapy wstecz stosuje sie najczesciej spiralne sprezyny umiesz¬ czone na zewnatrz obudowy przeplywajacego strumienia. Krzywe wychylenia przyrzadów z te¬ go rodzaju klapami i spiralnymi sprezynami nadaja im w pewnym sensie charakter przy¬ rzadu pomiarowego, co mozna poznac równiez po tym, ze przyrzady te wyposazone sa czesto w skali dla istniejacej predkosci przeplywu.Wynika stad, ze pomiedzy predkoscia, przy której nastepuje wlaczenie i predkoscia, przy której nastepuje odlaczenie, których stosunekdo siebie powinien wynosic w praktyce mniej niz 2, stoja do dyspozycji tylko male katy obrotu do uruchomienia przelacznika za pomo¬ ca klapy, dopuszczajace tylko male ograniczo¬ ne drogi wlaczenia o pelzajacym charakterze, to jest o charakterze wystepujacym zazwyczaj w przypadkach pomiarowych. W tego rodzaju urzadzeniach do kontroli przeplywu, posiada¬ jacych zwykle stosowany uklad klap, kat wy¬ chylenia zalezny jest wiec od predkosci prze¬ plywu. W ten sposób mozna uzyskac tylko ograniczona droge wlaczenia.* Zadaniem wynalazku jest usuniecie tych wad i stworzenie taniego przyrzadu do kontroli przebiegów roboczych, pracujacego niezawod¬ nie i posiadajacego proste czarno-biale wska¬ zania oraz zapewnienie wlasciwego uruchamia¬ nia styków i elementów wlaczajacych przez powiekszenie sily wlaczajacej.Opisane powyzej wady prostej klapy zostaja usuniete wedlug wynalazku przez to, ze jest ona zastapiona przez klape w ksztalcie litery „U" z rozwartymi ramionami, której moment obrotowy stale wzrasta wraz z katem wychy¬ lenia.Przyklad wedlug wynalazku objasniony zo¬ stanie blizej na podstawie rysunku.Fig. 1 przedstawia urzadzenie wedlug wy¬ nalazku, a fig. 2 — wykres drogi wlaczenia.Klapa 1 (fig. 1) wykonana jest wedlug wy¬ nalazku w ksztalcie litery „U" i umocowana jest na osi obrotu 2 nie jednostronnie, jak to robiono dotychczas, lecz swoja podstawa, przy czym oba ramiona a, b zakrzywione sa z obu stron w ten sposób, ze linia laczaca ich kra¬ wedzie zewnetrzne nie przebiega przez os obrotu 2. Dzieki takiej konstrukcji przy pred¬ kosci przeplywu nizszej od pewnej okreslonej predkosci VI (fig. 2) klapa 1 przylega swym jednym ramieniem a do punktu P, znajduja¬ cego sie wewnatrz obudowy F, przez która przeplywa strumien. Punkt ten mozna dowol¬ nie nastawiac. Dopiero po osiagnieciu tej pred¬ kosci VI klapa obraca sie, przy czym przeply¬ wajacy osrodek oddzialywuje nie tylko na ra¬ mie a klapy 1, lecz takze po przekroczeniu pewnego kata obrotu, równiez na jej ramie b, na skutek czego przyspiesza sie obrót klapy az do zetkniecia sie ramienia b klapy 1 z punktem P. Przy zmniejszaniu sie predkosci przeplywu ramie b klapy 1 pozostaje przy punkcie P tak dlugo, az po osiagnieciu predkosci przeplywu V2 na skutek dzialania ramienia obciazajace¬ go L klapa zostanie obrócona z powrotem do. polozenia poczatkowego. Ramie L jest zamoco¬ wane do osi obrotu 2 i jest wyposazone w prze¬ suwany na nim ciezar G. W ten sposób klapa steruje elementami regulujacymi, utrzymuja¬ cymi zadana predkosc przeplywu.Przez to, ze w omawianym przykladzie stoso¬ wane zwykle w urzadzeniach do kontroli prze¬ plywu spiralne sprezyny powodujace ruch po¬ wrotny, zastapione zostaly przez ramie obcia¬ zajace L z ciezarem G, dajace sie regulowac i umieszczone na zewnetrznej osi obrotu 2, mozna nastawiac czulosc zadzialania urzadze¬ nia przez zmiane ramienia dzwigni, co prowa¬ dzi do jednej, konstrukcji dla wszystkich kie¬ runków przeplywu; gdzie ciezar klapy móglby okazac sie niekorzystny dla czulosci zadzia¬ lania.Przy strumieniach nie przeplywajacych w przyblizeniu jednostajnie, co ma miejsce np. przy stosowaniu pomp tlokowych, w ce¬ lu unikniecia niepotrzebnie czesto wystepu¬ jacych wlaczen i wylaczen urzadzenie do kon¬ troli przeplywu nadzorujace predkosc prze¬ plywu, nie powinno posiadac zbyt malego za¬ kresu wlaczania. Szczególnie niekorzystny jest ksztalt szpilkowy tego zakresu, który moze byc spowodowany przez wlaczanie i wylaczanie spowodowane suwami pomp tlokowych. Zakres ten mozna zawsze regulowac przez zmiane ra¬ mienia obciazajacego L umieszczonego na osi obrotu 2.Jak wykazuje wykres wlaczania na fig. 2 otrzymuje sie zarówno dla wartosci wlaczania jak i wylaczania ostro wznoszace sie i opada¬ jace drogi wlaczania o duzej dlugosci, co za¬ bezpiecza najwieksza pewnosc pracy. PL