RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46831 KI. 21 c, 68/70 KI. internat. H 02 d Józef Jankosz Kraków, Polska Jerzy Grynieimcz Kraków, Polska Wylacznik ochronny niskiego napiecia dla instalacji domowych i przemyslowych, trójfazowych Patent dodakowy do patentu Nr 45865 Patent trwa od dnia 30 stycznia 1962 r.Przedmiotem patentu dodatkowego jest wy¬ lacznik ochronny niskiego napiecia dla elek¬ trycznych instalacji domowych i przemyslo¬ wych, trójfazowych z przewodem zerowym.Istota patentu dodatkowego jest rozszerzenie ukladu elektrycznego z patentu Nr 45865 o ele¬ menty umozliwiajace zastosowanie go dla sieci trójfazowych z przewodem zerowym.Zasadniczymi elementami tego ukladu sa: transformator róznicowy 3-fazowy z przewo¬ dem zerowym 1 i prostowniki 6.Zasada dzialania wylacznika w ukladzie ob¬ jetym patentem dodatkowym jest identyczna z zasada dzialania wylacznika jednofazowego objetego patentem glównym nr 45865. Polega ona na tym, ze w przypadku róznicy w wiel¬ kosci pradów przeplywajacych przez uzwojenia pradowe transformatora — pradu doziemnego w instalacji, na uzwojeniu napieciowym tego transformatora indukuje sie napiecie, powodu¬ jace zaplon w szczelinie startowej lampy jarze¬ niowej, a w nastepstwie tego powstaje zaplon w szczelinie glównej tej lampy, zamykajac tym samym obwód cewki wybijakowej wylacznika.Wskutek zamkniecia tego obwodu, zasilanego poprzez uklad prostownikowy napieciem siecio¬ wym, wylacznik zostaje otwarty i instalacja jest odlaczona spod napiecia. Róznica istnieje tylko w sposobie zasilania cewki wybijakowej, która w wylaczniku trójfazowym zasilana jestz prostownika trójfazowego jedriopolówkowego w ukladzie gwiazdy. Prostownik ten umozliwia zastosowanie w wylaczniku tylko jednej lampy jarzeniowej i jednej cewki wybijakowej dla ochrony przeciwporazeniowej od wszystkich trzech faz. Zastosowany uklad prostownikowy w obwodzie szczeliny glównej lampy jarze¬ niowej i cewki wybijakowej zapewnia selekty¬ wne dzialanie wylacznika tzn. zaplon skutecz¬ ny w lampie powstaje tylko od fazy obcia¬ zonej pradem doziemienia, niezaleznie od tego czy pozostale fazy beda lub nie beda w danej chwili pod napieciem. Przyklad wykonania wy¬ lacznika ochronnego wedlug wynalazku jest uwidoczniony na rysunku przedstawiajacym je¬ go schemat elektryczny.Wylacznik ochronny niskiego napiecia dla in¬ stalacji domowych i przemyslowych, trójfazo¬ wych, mieszczacy sie we wspólnej obudowie 14, dostosowany jest do zainstalowania na de¬ sce lub w skrzynce bezpiecznikowej 3-fazowej z przewodem zerowym typowej instalacji elek¬ trycznej o napieciu 380/220 V, pradu zmienne¬ go o czestotliwosci 50 okr./sek. Przewody 13 zasilajace instalacje podlaczone sa do zacisków wylacznika 3-biegunowego 7, posiadajacego trzy uzwojenia ochrony nadpradowej oraz jed¬ na cewke wybijakowa 11. Przewody od instala¬ cji 12 podlaczone sa do zacisków transformatora róznicowego 1, posiadajacego trzy uzwojenia pradowe fazowe 2, jedno uzwojenie pradowe zerowe 3 i jedno uzwojenie napieciowe 5.Rdzen transformatora 1 wykonany jest z blach permalojowych. Uzwojenia pradowe 2 i 3 wy¬ konane sa jako cztery niezalezne cewki, przy czym uzwojenie zerowe 3 nawiniete jest w kie¬ runku przeciwnym niz uzwojenia fazowe 2.Uzwojenie napieciowe 5 sklada sie z trzech szeregowo polaczonych cewek. Uzwojenia pra¬ dowe 2 i 3 wlaczone sa szeregowo w przewody instalacji 12 i zasilania 13, przy czym polacze¬ nia od przewodów zasilania 13 do uzwojen pra¬ dowych 2 (fazowych) prowadzone sa przez styki wylacznika 7. Uzwojenie napieciowe 5 wlaczo¬ ne jest w obwód szczeliny startowej (siatka 10 — katoda 8) lampy jarzeniowej 4. Szczelina glówna (katoda 8 — anoda 9) lampy jarzenio¬ wej 4 jest wlaczona w szereg z cewka wybija- kowa 11 wylacznika 7. Obwód ten jest zasilany z sieci napieciem wyprostowanym przez uklad prostowników 6. Ze wzgledu na minimalny po¬ bór mocy przez szczeline startowa lampy jarze¬ niowej, zastosowany transformator róznicowy ma bardzo male wymiary.Wylacznik dziala przy minimalnym przeply¬ wie pradu doziemnego lOmA, co odpowiada opornosci doziemienia 22 kfi. Czas wylaczenia instalacji spod napiecia, przy przeplywie pradu doziemienia lOmA, przez wylacznik ochronny o konstrukcji wedlug wynalazku, wynosi 25 ti sek.Wedlug publikacji z tego zakresu, przeplyw pradu lOmA przez cialo czlowieka, w ciagu 25 ti sek. nie powoduje porazenia. PL