f Oiulblikowane tfnia 25 marca 1961 r, |aiBLWrEK^ •4 Urzedu Poter.tov»«l« POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46727 KI. 42 d, a'50 KI. internat GOI id Politechnika Warszawska (Zaklad Konstrukcji Telekomunikacyjnych i Radiofonii) *) Warszawa, Polska Sposób rejestracji zadanej podzialki na sciezce magnetycznej obracajacego sie walca lub tarczy Patent trwa od dnia 28 lipca 1962 r.W sklad elektronicznych urzadzen i maszyn cyfrowych wchodza czesto uklady pamieci na bebnach (walcach) lub tarczach magnetycznych.Jednym z podstawowych warunków wspólpra¬ cy tych elementów z innymi ukladami elektro¬ nicznymi Jest synchronizacja za pomoca impul¬ sów wyznaczajacych takt pracy. Zródlem tych impulsów najczesciej bywa odczyt magnetyczny z tzw. sciezki zegarowej na bebnie podzielonej na okreslona liczbe czesci. Proces nagrania znacznej ilosci zageszczonych impulsów (kilka do kilkunastu na mm) jest czasochlonny i wy¬ maga udzialu wykwalifikowanego pracownika.Ponizej opisany sposób znakomicie upraszcza te operacje.*J Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twór¬ ca wynalazku jest mgr inz. Wincenty Balasin- ski.Zasada automatycznego nagrania sciezki ze garowej przedstawia sie nastepujaco.Na wybrana sciezke obracajacego sie ze stala predkoscia bebna nagrywane sa nieprzerwanie impulsy z generatora zewnetrznego o czestotli¬ wosci zblizonej do gdzie r — czas trwania podstawowego cyklu zegarowego równy ilorazowi czasu obrotu beb¬ na, 6, przez wymagana liczbe impulsów, N. Po¬ niewaz zapis dokonywany jest przez szybko na przemian zmieniajace sie p^Haryzacje, ai do sta¬ nu nasycenia magnetycznej sciezki, zawsze pozostaje aktualne nagra*!* pochodzace z ostat¬ niego obrotu bebna.Powolne przestrajanie generatora wokól cze¬ stotliwosci f powoduje, ze stosunkowo czestopowstawac beda na sciezce chwilowe stany na¬ grania N impulsów ze zgodnymi w fazie sla¬ dami magnetycznymi z ostatniego i poprzed¬ niego obrotu. Realizacja techniczna automatycz¬ nego nagrania okreslonej liczby impulsów i ich zgodnosci fazowej wymaga, by zliczanie N im¬ pulsów wykonywane przez licznik wazne bylo tylko wtedy, gdy zostalo rozpoczete i ukonczone w precyzyjnie wyznaczonym punkcie odniesie¬ nia na obwodzie bebna. Spelnienie tych wa¬ runków powoduje natychmiastowe wstrzymanie zapisu pozostawiajac na sciezce slad magne¬ tyczny podzialki zegarowej o praktycznie do¬ statecznej równomiernosci.Opisana wyzej zasada automatycznego nagry¬ wania podzialki zegarowej moze byc zrealizo¬ wana przez uklad przedstawiony na rysunku.Nieprzerwany zapis sciezki zegarowej Z im¬ pulsami Jg z generatora zewnetrznego GZ kon¬ trolowany jest przez uklad blokady zapisu, w którym recznie zapalany przerzutnik PBZ moze natychmiast przerwac proces nagrywania.Zapisu na sciezce dokonuje bezposrednio wzmac¬ niacz zapisu WZ przy pomocy typowej glowicy zapisujaco-odczytujacej.Te same impulsy Jg z generatora GZ kiero¬ wane sa do licznika impulsów, LI, w którym sa stale liczone modulo okreslonej ilosci pozycji dwójkowych n. Wybranie stanu licznika odpo¬ wiadajacego liczbie wymaganej podzialki na sciezce nastepuje za pomoca recznych przelacz¬ ników tak, ze na wyjsciu licznika pojawic sie moze impuls Jn w chwili dowolnego jego stanu i powtarzac w odstepach 2n okresów r. Licznik ten moze byc w dowolnej chwili przerzucony ze swego biezacego stanu do stanu poczatko¬ wego dowolnego, np. zerowego, nie przerywa¬ jac pracy zliczania.Na pomocniczej sciezce P zaznaczony jest, np. magnetycznie, jeden punkt w taki sposób, by po wzmocnieniu przez wzmacniacz odczytu WO mozna bylo uzyskac w formerze impulsów od¬ czytu FIO pojedynczy impuls cyfrowy Jo. Im¬ puls ten, powtarzajacy sie w kazdym obrocie bebna, sprowadza stan licznika LI do stanu po¬ czatkowego, rozpoczynajac nowy cykl liczenia impulsów Jg. Ten sam impuls Jo zeruje rów¬ niez zapalony ewentualnie przerzutnik poczatku liczenia PPL omówiony nizej.Dokladnosc z jaka nagrywana jest sciezka ze¬ garowa zalezy od dwóch ukladów formowania impulsów strobujacyeh FISI i FIS 2. Zadaniem ukladów tych jest dostarczenie bramce koincy¬ dencji KI impulsów Js mozliwie waskich w sto¬ sunku do szerokosci sterujacych tymi ukladami impulsów (w praktyce wystarczajace jest ich zawezenie do 5a/o, a nawet 10°/o). Uklad FIS 1 mogacy dzialac na zasadzie blokingu pobudzany jest do zadzialania powtarzanym co obrót im¬ pulsem Jo, a FIS 2 impulsami z generatora zew¬ netrznego. Przypadkowo pojawiajaca sie, co któ¬ rys obrót bebna, koincydencja obu impulsów strobujacych — wykrywana przez bramke KI i po sformowaniu normalnej szerokosci impulsu w FIK — zapali przerzutnik poczatku liczenia PPL. Przerzutnik ten utrzymuje swój stan czyn¬ ny przez caly obrót bebna, po czyni zostaje wy¬ zerowany impulsem Jo. Dzialanie tego przerzut- nika (skonstruowanego np. z typowej linii opóz¬ niajacej o opóznieniu rzedu t) winno byc tego rodzaju, ze jednoczesne pojawienie sie na obu wejsciach impulsu zapalajacego Jk i gaszacego Jo ustawi go w stan „1" oraz, ze jego wyjscie bedzie opóznione w stosunku do wejscia o okres rzedu r. Dla obserwacji czestosci pojawiania sie koincydencji moze sluzyc lampka sygnalizacyj¬ na nawyjsciu tego przerzutnika.Dla przerwania zapisu na sciezce przez uklad blokady konieczne jest jednoczesne spelnienie trzech warunków osiaganych w dwóch etapach.W pierwszym etapie — koincydencja impulsów strobujacych urucha- miajaca wazne liczenie przez licznik i zapa¬ mietanie tego faktu przez przerzutnik PPL, w drugim etapie, tj. przy zapalonym przerzut- niku PPL, — pojawienie sie impulsu Jn z licznika, to zna¬ czy osiagniecie przez niego stanu odpowia¬ dajacego nagraniu wymaganej liczby impul¬ sów, oraz — ponowna koincydencja impulsów strobuja¬ cych oznaczajaca fazowa zgodnosc sladów magnetycznych poczatku i konca nagrania.Przerwanie zapisu realizuje uklad blokady skladajacy sie z bramki koincydencji K2t prze¬ rzutnika blokady zapisu PBZ oraz bramki blo¬ kujacej zapis BZ. Koincydencja trzech impul¬ sów wyrazajacych spelnienie wyzej wymienio¬ nych trzech warunków gasi przerzutnik, ten zas wstrzymuje zapis nastepnego i dalszych impul¬ sów. Zakonczenie nagrywania sygnalizowane jest zgaszeniem lampki na przerzutniku PBZ.Przy nagrywaniu sciezek zegarowych w typo¬ wych bebnach pamieciowych, tj. rzedu kilku ty¬ siecy impulsów i czestotliwosci okolo IGO kHz,mozna w ukladzie zapisu wprowadzic szereg uproszczen. Zakladajac np., ze odchylenie cze¬ stotliwosci generatora GZ od wymaganej nie bedzie zbyt duze mozna ograniczyc ilosc pozy¬ cji dwójkowych licznika. Przy osmiu ogniwach licznika maksymalne odchylenie liczby impul¬ sów generatora w czasie jednego obrotu bebna winno byc mniejsze od 256, gdyz w przeciwnym przypadku moze zostac nagrana nie liczba N impulsów lecz N—256, lub N+256. Równiez mo¬ ze okazac sie zbedne stosowanie ukladu formu¬ jacego FIK gdyz do zapalenia przerzutnika PPL lub zgaszenia PBZ moze wystarczyc waski im¬ puls strobujacy. PL