tafiblUtfwano dnia 3 kwietnia 1963 r. |mBLIOT6K [Urzedu Patentowem POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46601 KI. 2re7^y^2^ KI. internat. GJ)1 r Zaklady Budowy Sieci Elektrycznych *) Przedsiebiorstwo Panstwowe Kraków, Polska Ostrzegawczy sygnalizator akustyczny niebezpiecznego zblizenia do urzadzen pod napieciem elektrycznym Paitenit trwa od dnia 117 czerwca 1931 r.Technika bezpieczenstwa i higieny pracy zna dotychczas wiele urzadzen do swiadomego i celowego stwierdzania obecnosci napiecia elek¬ trycznego na urzadzeniach elektrycznych, mie¬ dzy innymi woltomierze, neonowe wskazniki napiecia i akustyczny wskaznik napiecia — (patent pol. nr 44860). Natomiast nie znane do¬ tychczas sa urzadzenia stanowiace osobista ochrane czlowieka, pracujacego w sasiedztwie urzadzen znajdujacych sie pod napieciem elek¬ trycznym, któreby dostatecznie wczesnie syg¬ nalizowaly czlowiekowi, jego nieswiadome, przy¬ padkowe zblizenie sie do tych urzadzen, gro¬ zace porazeniem.*) Wlasciciel paltentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Józef Jankósz i Jerzy Grymewicz.Przedmiotem wynalazku jest ostrzegawczy sygnalizator akustyczny niebezpiecznego zblize- zenia do urzadzen pod napieciem elektrycznym, czyli urzadzenie stanowiace nowy srodek ochro¬ ny osobistej ludzi zatrudnionych przy obsludze, remontach i rozbudowie urzadzen w pomiesz¬ czeniach rudnu elektrycznego, przed niezairme- r/zonym, nieswiadomym, przypadkowym zblize¬ niem sie do urzadzen znajdujacych sie pod wy¬ sokim napieciem. Sygnalizator jest przeznaczony do stalego noszenia przez personel zatrudniony przy urzadzeniach elektrycznych, w czasie ich przebywania w pomieszczeniach ruchu elek¬ trycznego.Istota wynalazku polega bardzo slabego natezenia pola elektrycznego, znajdujacego sie wokól urzadzen pod napie-ciem /przemyslowym do pobudzenia urzadzenia sygnalowego, ostrzegajacego czlowieka, z bez¬ piecznie duzej o$Jeglosci o obecnosci groznego napiecia na tych urzadzeniach. Urzadzeniem tym jest uklad elektryczny, zapewniajacy wy^ soka i stabilna czulosc sygnalizatora mia bar¬ dzo slabe natezenia pola elektrycznego z do¬ statecznie duzych odleglosci.Nowoscia ukladai jest lacznia tranzystorowa, zapewniajaca' wysoki rózniczkowy opór wejs¬ ciowy w celu dopasowania wzmacniacza tran¬ zystorowego do zródla wymuszen, przy wyso¬ kiej impedancji posredniczacej w przekazy- wainiiu wymuszen pradowych do wzmacniacza.Zasada dzialania ostrzegawczego sygnalizato¬ ra napiecia elektrycznego polega na wykorzy¬ staniu minimalnego pradu elektrycznego, w ob¬ wodzie utworzonym przez urzadzenie pod na¬ pieciem, pojemnosc jaka tworzy urzadzenie pod napieciem z sygnalizatorem, obwód wejs- * ciowy wzmacniacza tranzystorowego, czlowiek i ziemia." 'Rrad ten, przeplywajac przez obwód wejsciowy wzmacniacza tranzystorowego po¬ woduje wzmocnienie pradu, plynacego w dal¬ szych stopniach wamacndacza a odpowiednia wartosc pradu w ostatnim stopniu tego wzmac¬ niacza oiruchamia przekaznik pomocniczy po¬ dajacy napiecie z baterii zasilajacej do urza¬ dzenia, uruchamiajacego sygnal akustyczny.Sygnalizator wedlug wynalazku jest dostoso¬ wany do zamocowania na kasku ochronnym, uzywanym do ochrony glowy przed urazami mechanicznymi. Usytuowanie sygnalizatora na kasku zbliza go do glowy czlowieka, najczes¬ ciej narazonej na 'zblizenie do urzadzen pod napieciem, a ponadto ulatwia dobra slyszalnosc sygnalu dzieki malej odleglosci od ucha oraz kostnej przewodnosci dzwieku.Sygnalizator moze byc noszony przez czlo¬ wieka w innym dowolnym miejscu np. w kie¬ szeni ubrania.Odleglosc, po której przekroczeniu sygnali¬ zator ostrzega dzwiekiem,, jest funkcja wyso¬ kosci napiecia na urzadzeniach elektrycznych i dla ukladu sygnalizatora, wedlug wynalazku, odleglosc ta wynosi przykladowo*) —¦ od urzadzen trójfazowych wnetrzowych wy¬ kazanych wedlug Przepisów Budowy Urza¬ dzen Elektrycznych — 11930 r. napiecie w kV 6 odleglosc w cm 100^110 ' ] 15 iio^Hiao 30 1!20—135 — od urzadzen trójfazowych napowietrznych wykonanych wedlug Przepisów Budowy Urza¬ dzen Elekrycznych — 1960 r. napiecie w kV odleglosc w cm 6 1:110—iliao 16 30 iaoh-440 |. uja»—11:50 | 110 »1«M210 — od urzadzen pod napoectan 1-fazowym nadecie w kV f 3 | 6 1 10 Odleglosc w cm | 210 2815 3710 15 ao | w 400 | 5I0O | 5O0 | lil€ 2ao | 650 | 760 Odleglosci minimalne i maksymalne przy ukladadh trójfazowych wynikaja z nierówno- miernosci pola elektrycznego wokól plaskiego ukladu przewodów fazowych pod napieciem.Odleglosc minimalna wystepoje przy untawie- Ttiu sygnaMzaitara proatapiadde do piafiuczrany przewodów fazowych —adteglosc maksymalna *) Inne odle^osci, -zatezMe od: potrzeb uzys¬ kac mozna przez zmiane, parametrów wzmac¬ niacza tranzystorowego imajacych wplyw na wielkosc wzmocnienia. przy wstawieniu sygnalizatora w plaszczyznie przewodów fazowych.Na rysunku fig. i uwidacznia sygnalizator wedlug wynalazku; (mieszczacy sie w otyurio- wie 2 (linia przerywana)* dostosowanej do no¬ szenia go na kasku ochronnym lub w kieszeni przez Hudzi zatrudnionych w pdbfllzu urzadzen elektrycznych pod napieciem T. ^Teiwnatrz dbu- dowy 2 znajduje sie specjalny wzmacniacz tranzystorowy 4, przekaznik pomeeftiezy 5, zródlo pradu zasilajacego 4 i bczeczyk sygna¬ lowy 7. Wamacnimcz tBaozyatorowy 4 oatomiajty jest ekranem 3, który tworzy razem z ooiek- - 2-twn pod napieciem 1 fotoresiona pojemnosc.Wzmacniacz tranzystorowy 4 tworzy sprzezenie 10 z cialem czlowieka, który przedstawia w sto¬ sunku do ziemi opornosc czynna 8 i bierna 9.Sprzezenie 10 moze byc bezposrednie (linia ciagla), wykonane w formie paska metalizowa¬ nego, sluzacego równoczesnie óo zapiecia kas¬ ku jesli sygnalizator noszony jest na kasku, lufo pojemnosciowe (linia przerywana), jesli sygnalizator j Fig. i2 przedstawia schemiat teoretyczny syg¬ nalizatora. Ekran 3 wzmacniacza tranzystoro¬ wego i sprzezenie 10 z cialem czlowieka stano¬ wia obwód wejsciowy wzmacniacza 4. Tranzy¬ story Tl i T2 pracuja w -ukladzie laczni róz^ niczkowej z wysokim oporem wejsciowym za¬ pewniajacym korzystne dopasowanie wzmac¬ niacza 4 do zródla wymuszen io (wysokosci ftim- pedaincji posredniczacej. Tranzystory T3, T4 i T5 stanowia dalsze stopnie wzmacniacza pra¬ du zmiennego. Dla uniezaleznienia/pracy wzmac¬ niacza od wplywów temperatury zastosowany jest transformator sprzegajacy 17 i termistor 18.W obwodzie „kolektor-emiter" tranzystora Ts, wlaczony jest szybkodzialaijacy przekaznik 5 typu SM-1, który przy odpowiednio duzej wartosci pradu w tym obwodzie zamyka ze¬ styk 13, uruchamiajacy brzeczyk sygnalowy 6.Ponadto na schemacie oznaczone sa oporniki 15 i kondensator 16, stanowiace fiiWar przeciw¬ zaklóceniowy, zródlo pradu zasalajacego 6, lacz¬ nik zasilania 14t przycisk kontrolny U i prze*- lacznik zakresów dzialania 12. Sygnalizator ma mozliwosc sprawdzenia „samego stLebtie" przyciskiem U, przez podanie pradu stalego (funkcji typu skoku Heavlside'a) o wartosci nizszej od zewnetrznego zródla wymuszen pra¬ dowych wzmacniacza!.Przelacznik zakresów 12 w pozycji otwartej przystosowuje sygnalizator do pracy w typo¬ wych stacjach wnetrzowych, natomiast w pozy- cj zamknietej zmniejsza czulosc sygnalizatora, przystosowujac go do pracy w typowych stacjach i liniach napowietrznych wietrznych przewody fazowe maja wieksze od¬ stepy n'iz w stacjach wnetrzowych i w odle¬ glosci', przy której sygnalizator ma ostrzegac, pole elektryczne jest silniejsze niz w przy¬ padku stacji wnetrzowej —stad czulosc apara¬ tu musi byc mniejsza).Ostrzegawczy sygnalizator napiecia elektrycz¬ nego poddany zostal wszechstronnym próbom dzialania dla sprawdzenia jego zdartnosci w róznych warunkach. Wyniki tych prób prze¬ prowadzonych w warunkach laboratoryjnych oraz w stacjach napowietrznych i wnetrzo¬ wych (potwierdzily jego zalozenia teoretyczne i wykazaly mozliwosc wykorzystania go we wszystkich przyjetych w kraju ukladach stacji napowietrznych i wnetrzowych oraz przy liniach napowietrznych.Stwierdzono równiez praktycznie, ze sposób ustawienia powierzchni sygnalizatora wzgle¬ dem urzadzen pod napieciem oraz brak bez¬ posredniego polaczenia czlowieka z ziemia (fig. 1, opór 8), ma znikomy wplyw na odleglosc dzialania sygnalizatora i wplyw ten mozna pominac. PL