PL46416B1 - - Google Patents

Description

RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46416 KI. 12 p, 10 KI. internat. C 07 d Instytut Przemyslu Organicznego*) Warszawa, Polska Sposób wytwarzania pochodnych heksahydro-1, 3, 5-triazyny jako utrwalaczy do barwników anionowych Patent trwa od dnia 17 lutego 1961 r.Znane dotychczas sposoby wytwarzania utrwa¬ laczy d barwników anionowych z cyjanogua- nidyny (dwucyjanodwuamidu) i aldehydu mrów¬ kowego polegaja na prowadzeniu reakcji przez caly czas w temperaturze wyzszej od 60 °C, w srodowisku kwasnym zawierajacym kwasy nieorganiczne lub organiczne albo ich sole amo¬ nowe. Produktów reakcji dotad nie definiowano nazywano je ogólnie „produktami kondensacji cyjanoguanidyny i aldehydu mrówkowego".Wada dotychczas znanych sposobów jest to, ze prowadza one do wytworzenia równoczesnie wielu polaczen majacych rozmaite, czesto bar¬ dzo slabe wlasnosci utrwalajace.Wiadomo na przyklad, ze w temperaturze po- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest Kazimierz Muszkat. wyzej 60°C w srodowisku silnie kwasnym pew¬ na, nieraz bardzo znaczna czesc cyjanoguanidy¬ ny moze ulegac hydrolizie do amidynomocznika lub nawet do guanidyny.Zarówno amidynomocznik jak i guanidyna reagujac z aldehydem mrówkowym, daja pola¬ czenia majace slaba zdolnosc utrwalania barw¬ ników anionowych. Obecnosc tych polaczen w produkcie reakcji jest oczywiscie niepozada¬ na, gdyz obniza jego wartosc jako utrwalacza i stanowi strate surowców wyjsciowych. Pro¬ dukt tak otrzymany ma postac gestego syropu, sprawiajacego trudnosci przy dozowaniu ponad¬ to nie daje sie dlugo przechowywac, poniewaz stopniowo gestnieje i wreszcie staje sie galare¬ towaty i nierozpuszczalny w wodzie, co unie¬ mozliwia jego uzytkowanie. Suszenie takiego syropowatego produktu jest operacja trudnai l^ztowna oraz nie usuwa jawnej wady, to jest strat surowców i niskiej skutecznosci utrwa¬ lacza, W sposobie wedlug wynalazku, mieszanine cy- janoguanidyny lub jej pochodnej z aldehydem mrówkowym w stosunku molowym 1; 1 ogrze¬ wa sie najwyzej do temperatury 59°C i przy chlodzeniu doprowadza stopniowo 0,3—0,5 rów¬ nowaznika kwasu organicznego lub nieorganicz¬ nego lub jego soli amonowej tak, aby tempera¬ tura nie przekroczyla 60°C, a nastepnie mase reakcyjna ogrzewa sie do temperatury 60—100 °C tak dlugo, az uzysjca ae prodfikt dajacy sie ijwyr salac. W sposobie wedlug wynalazku warunki temperatury reakcji sa talf ustajppe, ze wyklu¬ cza to praktycznie mozliwosc hydrolizy cyjanom guanidyny a reakcja prowadzi z wysoka wydaj¬ noscia do pochodnej heksahydro-1, 3, 5-triazyny 0 wzorze 2, której sole oniowe rozpuszczalne w wodzie sa jak wykazaly badania wybitnie sjgutecznymi utrwalaczami barwników aniono¬ wych.Przebieg reakcji mozna wyrazic schematem przedstawionym na rysunku. W pierwszym stadium w temperaturze nie przekraczajacej 60 °C, z cyjanoguanidyny i aldehydu mrówkowe¬ go powstaje N-metylenocyjanoguanidyna o wzo¬ rze 1. W stadium drugim w temperaturze 60°— 100°C nastepuje trimeryzacja zwiazku o wzorze 1 prowadzaca do 1? 3, 5ftris-ClJ2-cyjan&amidy? no)-heksanydro-l, 3, 5-triazyny o wzorze 2, któ¬ ra jest zwiazkiem trudno rozpuszczalnym w wo¬ dzie i rozpuszczalnikach organicznych, nfe top- liwym, rozkladajacym sie w temperaturze 280°C.Zwiazek o wzorze 2 daje latwo rozpuszczalne w wodzie spla onipwe $ C\, B?\ J, CflsCQQ', do£c trudnp rozpuszczalne z NQa, SCty", SO+", Pgf, C^5V,Crp4^e(CWe''V ?raz bardzo trudno rozpuszczalne z anionami takiej barwników anionowych jak bezposrednie, kwa¬ sowe, metalokompleksowe. Rozpuszczalne w wo¬ dzie sole oniowe zwiazku o wzorze 6 mozna wy¬ dzielic z dobra wydajnoscia ze stezonych wod¬ nych roztworów przez zwykle wysolenie lub wysuszenie^ i otrzymac je w postaci proszku.Wybarwienia na wlóknach celulozowych barwnikami anionpwymi traktowane niewielka iloscia soli rozpuszczalnej zwiazku o wzorze 2, np. 3°/o w stosunku do masy wlókna, w roztwo¬ rze wodnym w ciagu 10—30 minut w tempera¬ turze 20—70°C uzyskuja znaczna poprawe od-: pornosci na pranje, pot, wode zwykla i morska, prasowanie mokre i inne rodzaje mokrej obrób¬ ki. Zwiazek o wzorze 2 i jego sole moga byc tez uzyteczne jako srodki pomocnicze do bar¬ wienia skór, w przemysle papierniczym do bar¬ wienia masy celulozowej barwnikami kwaso¬ wymi, w oczyszczaniu scieków przemyslowych dla usuwania niektórych uciazliwszych anionów do odbarwiania zabarwionych roztworów.Przykja.d I: 84 g cyjanoguanidyny (1 mol) z 30 g aldehydu mrówkowego (1 mol) w posta¬ ci 40°/o-owej formaliny ogrzewa sie do tempera¬ tury 50°C mieszajac i dodajac stopniowo 11,9 g HCl (0,33 mola) w postaci 34°/o-owego kwasu spjnego w tajcim J^npie, aby temperatura nie przekroczyla 60°C. Po dodaniu calej ilosci kwa¬ su ogrzewa sie mase reakcyjna pod chlodnica zwrotka do teragjeratury 85—95°C w ciagu kil¬ ku godzin. Po ochlodzeniu do 60°C spuszcza sie otrzymany roztwór do roztworu soli kuchennej, a wysolony osad odwirowuje i suszy. Wydaj¬ nosc suchego produktu wynosi 115 g.Przykld II: 160 g fenylocyjanoguanidyny (1 mol) z 30 g paraformaldehydu (1 mol mono¬ meru) oraz 50 g wody ogrzewa sie do tempera¬ tury 50°C mieszajac i dodaje stopniowo 16 g chlorku amonu (0,3 mola), utrzymujac tempe¬ rature w granicach 50—60°C. Po dodaniu calej ilosci chlorku amonu ogrzewa sie mase reakcyj¬ na pod chlodnica zwrotna do temperatury 90—100°C w ciagu kilku godzin. Po ochlodzeniu do temperatury 45°C spuszcza sie otrzymany roztwór do roztworu soli kuchennej, a wysolony osad odwirowuje i suszy. Wydajnosc suchego produktu wynosi 185 g. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentpwe Sposób wytwarzania pochodnych heksany: dro-1, 3, 5rtriazyny jako utrwalaczy do barw* ników anionowych z mieszaniny cyjanoguanidy¬ ny lub jej pochodnej N-alkilowej, arylowej, arai? kilowej lub acylowej i aldehydu mrówkowego w stosunku molowym 1:1, znamienny tym, ze mieszanine te ogrzewa sie do temperatury nie wyzszej od 50°(3 i przy chlodzeniu doprowadza stopniowo 0,3—0,5 równowaznika kwasu orga¬ nicznego lub nieorganicznego, lub jego soli amo¬ nowej taje, aby temperatura nie przekroczyla 60°C, a nastepnie mase reakcyjna ogrzewa sie do temperatury 60—10Q°C az dp uzyskania prodijk- tu dajacego sie wysolic. Instytut Przemyslu OrganicznegoDo opisu patentowego nr 46413 I c C=N-C=N I NH0 Ump. s 60°C i , \ N=CH2 mcrt i C=Af-C5N i rt-CW- I I L HZC-N^C-NHz CHC Ump.60-1009C r N2C-*=C-AJ i CH0 CH, i NH~ WzdrZP.W.H. wzór jednoraz. zarn. PL/Ke, Czst. zam. 2495 8.IX.62 100 egz. Al plsm. ki. III PL