Pierwszenstwo: 27 wrzesnia 1960 r. (Stany Zjednoczone Ameryki Pólnocnej).Wynalazek dotyczy sposobów oraz urzadzen do zapobiegania skraplaniu i (lub) oblodzeniu, a scislej mówiac sposobów i urzadzen do kon¬ trolowania i zapobiegania skraplaniu i oblo¬ dzeniu na takich powierzchniach, jak po¬ wierzchnie wewnatrz gazników i innych po¬ mieszczen.Jednym z celów wynalazku jest ostrzeganie pilota samolotu o sklonnosci do pojawiania sie warunków oblodzania w gazniku, a zwla¬ szcza w zwezce Venturiego, gaznika silnika spalinowego tego rodzaju maszyny.W przekroju krytycznym zwezki Venturiego tego rodzaju gaznika panuje zmniejszone cis¬ nienie wywolane przeplywem przez niego po¬ wietrza, a to moze zasadniczo (powodowac zjar- wisko ochladzania, na przyklad spadek tempera¬ tury w granicach od +4 do —4PC. Równiez ssanie, wywolywane (próznia wytwarzana przez tlok, moze obnizac cisnienie ponizej 711 mm Hg, Poza tym ponizej przeplywu od tego ro¬ dzaju przekroju krytycznego gaznika, moze zachodzic dalsze ochladzanie, spowodowane parowaniem paliwa podczas tworzenia sie mieszanki paliwowej i to ochladzanie lub ten spadek temperatury chlodzi metal lub mate¬ rial zwezki Venturiego i mechanizm prze- pustnicy, a w pewnych okolicznosciach moze w ten sposób ochladzac metal ponizej tem¬ peratury otaczajacego powietrza, tzn. ponizej sredniej temperatury powietrza, które wply¬ wa do zwezki Venturiego. Jezeli temperatura rosienia powietrza wchodzacego do zwezki jest wystarczajaco wysoka, tak ze jego druga temperatura rosienia, przy zmniejszonym cis¬ nieniu (jakie zachodzi przy/lub ponizej, lubtez w sasiedztwie przekroju krytycznego), jest wyzsza niz temperatura powierzchni samego pierscieniowego, przekroju krytycznego zwezki lub przepustnicy umieszczonej wewnatrz nie¬ go, to wilgoc skrapla sie na tej powierzchni, a czesto wystepuje oszronienie i ewentualnie tworzy sie pierscien z lodu wewnatrz lub dokola tego przekroju krytycznego zwezki lub przepustnicy, a to zmniejsza pole efek¬ tywnego przekroju poprzecznego tych elemen¬ tów. Dlawi to przeplyw powietrza i zmniej¬ sza w istotny sposób moc silnika spalinowego.Dlawienie to moze nawet unieruchomic silnik, zwlasizcza jezeli siflinik biegnie jalowo lub inie daje pelnej mocy, jak to zachodzi przy planowaniu samolotu, lub przy wznoszeniu sie przy pelnej mocy silnika i gdy napotka sie warstwe wil¬ gotnego powietrza o wysokim punkcie rosienia.Nie istnieje równiez zadawalajace urzadze¬ nie dawnego rodzaju do porównywania tych dwóch zasadniczych warunków i do ostrzega¬ nia pilota duzo wczesniej nim powstana te warunki; obecnie pilot samolotu jest ostrzega¬ ny jedynie za pomoca stwierdzenia takiego spadku mocy, jaki zachodzi przy zmniejszaniu obrotów silnika, co pozwala mu domyslac sie, ze juz zaszlo oblodzenie i nadal istnieje. W tych warunkach pilot moze uruchomic odpo¬ wiednie urzadzenie skierowujace ciefplo do gaznika, na przyklad za pomoca obslugiwane¬ go recznie mechanizmu przeslaniajacego, któ¬ ry kieruje gorace powietrze z przewodów wy¬ dechowych silnika, poprzez odpowiedni prze¬ wód do odgalezienia prowadzacego do gaznika lub tez za pomoca ogrzewania elektrycznego, w celu zwiekszenia temperatury przekroju krytycznego zwezki gaznika ponad tempera¬ ture rosienia mieszanki przechodzacej przez te zwezke.Takie prymitywne dzialanie ostrzegajace i zaradcze wykonywane przez pilota okazalo sie oallkowicie niezadowalajace, gdyz ostrze¬ ganie przez zmniejszanie sie obrotów i (lub) spadek mocy silnika moze przyjsc zbyt pózno, spowodowac zatrzymanie sie silnika i nawet doprowadzic do katastrofy. Czas poprzedzaja¬ cy takie dzialanie zaradcze powinien byc krótszy niz 30 sek.Urzadzenie bedace przykladem wykonania wynalazku jest przeznaczone do przezwycieze¬ nia wspomnianych wyzej trudnosci oraz do niezawodnego wykrywania i to duzo wczes¬ niejszego, ze zblizaja sie warunki oblodzenia, azeby przestrzec pilota za pomoca wizualnego i (lub) akustycznego elementu, ze trzeba przedsiewziac jakas akcje. Jedna postac urza¬ dzenia bedacego realizacja wynalazku umozli¬ wia równiez samoczynne rozpoczecie koniecz¬ nej akcji, polegajacej na skierowaniu ciepla do gaznika. Zamiast zastosowania elementu do skierowywania ciepla do gaznika lub tez zamiast zabiegu doprowadzania do niego cie¬ pla, mozna zastosowac w zamian dowolny od¬ powiedni element do kontrolowania warun¬ ków skraplania i (lub) oblodzenia w wydzie¬ lonym obszarze, niekoniecznie ograniczajacym sie do rurowego obszaru wydzielonego, za¬ wierajacego wspomniana wyzej zwezke, takie¬ go jak pomieszczenie skladowe. Na przyklad moze byc zastosowany kazdy element odpo¬ wiedni do obnizenia temperatury rosienia po¬ wietrza, który wchodzi do takiego wydzielo¬ nego obszaru, i które moze ponadto powodo¬ wac skraplanie i (lub) oblodzenie.Wynalazek w jednej swej postaci jest zrea¬ lizowany za pomoca urzadzenia do wyczuwa¬ nia temperatury suchego termometru, wybra¬ nej czesci wydzielonego obszaru, takiego jak powierzchnia gardzieli zwezki gaznika, do kontrolowania przeznaczonego do tego celu wizualnego wskaznika, zawierajacego na przy¬ klad ruchomy wskaznik, który przemieszcza sie katowo ponad podzialka, odpowiednio wy- cecbowama dla przedstawienia kazdego wyma¬ ganego ukladu wartosci, najkorzystniej przed¬ stawiania liniowego, wyposazonego w podzial- ke, wycechowama za pomoca równego dzielenia.Wewnatrz zwezki lub w góre przeplywu od zwezki, ale nie koniecznie wewnatrz lub w poblizu gaznika, stosuje sie urzadzenie wy¬ czuwajace temperature rosienia, które moze byc typu „Dewcell", podane na fig. 3 patentu Stanów Zjednoczonych Ameryki Pólnocnej nr 23591278 i które indukuje sygnaly 'elektryczne, stosowane do sterowania drugim wskaznikiem ruchomym, który przemieszcza sie katowo po¬ nad ta sama, wspomniana wyzej podzialka wycechowana. Odpowiednie robocze polaczenie istnieje pomiedzy takim urzadzeniem wyczu¬ wajacym punkt rosienia, a ostatnio wymie¬ nionym sterowanym przez niego wskaznikiem ruchomym, przy czym istnieje wlaczony do tego polaczenia element, przetwarzajacy syg¬ naly przedstawiajace temperature rosienia na taki sam uklad wartosci wymienionej wyzej podzialki, nad która przesuwa sie wskaznik temperatury suchego termometru. Tego ro¬ dzaju sygnal wyjsciowy, wytwarzany przez czujnik punktu rosienia, na przyklad przy- — 2rzad „Dewcell", w braku tego rodzaju prze¬ twarzajacego elementu krzywa wskaznikowa przeksztalcalby na typ wskaznika wyjsciowego typu liniowego przez zamiane jego wartosci za pomoca odpowiedniego elementu elektrycz¬ nego lub mechanicznego, umozliwiajacego po¬ prawne i wyrazne porównywanie temperatury rosienia i temperatury suchego termometru.Wspomniane wyzej dwa wskazniki ruchome, wedlug jednej postaci wykonania wynalazku moga wykonywac katowe przemieszczenia do¬ kola wspólnej osi, a równiez moga sie wza¬ jemnie przemieszczac. Gdy te dwa wskazniki poruszaja sie w obrebie wybranej wzajemnej odleglosci katowej, na przyklad .10°, to wska¬ zuje to, ze zblizaja sie niebezpieczne warunki skraplania i (lub) oblodzenie w gazniku i od- powiedniie urzadzenie aliarmowe, takie jak widoczne swiatlo lub slyszalny brzeczyk, zos¬ taje roboczo polaczony z luchomyini wskaz¬ nikami, za pomoca których jest on urucha¬ miany, gdy znajda sie one we wspomnianej wyzej wzajemnej odleglosci katowej. Równiez zastosowany jest odpowiedni element do kie¬ rowania ciepla do gaznika i tego rodzaju ele¬ ment moze byc uruchamiany przez pilota, gdy zostal on ostrzezony, ze wzajemne polozenie wspomnianych wskazników ruchomych znaj¬ duje sie w obrebie tej niebezpiecznej odle¬ glosci lub zamiast niego stosuje sie odpowied¬ ni element do samoczynnego uruchamiania tego rodzaju urzadzen ogrzewajacych, za po¬ moca tych samych obwodów, jakie uruchamia¬ ja wspomniany element alarmujacy.Wspomniane wyzej i dalsze cele wynalazku oraz nie wymienione jeszcze jego cechy zna¬ mienne zostana bardziej szczególowo podane w dalszym ciagu opisu z powolaniem sie na rysunek, który jest podany jedynie w celu zilustrowania i który nie wyznacza granic wynalazku, zakres którego okreslaja zastrze¬ zenia patentowe.Rysunek przedstawia schematycznie jedna z postaci wykonania wynalazku.Zgodnie z rysunkiem podajacym blizsze szczególy, gaznik silnika spalinowego jest schematycznie oznaczony liczba 10, przy czym gazniik ten zawiera zwezke Venturiego 11, która z kolei zaopatrzona jest we wlot 12 powietrza, wlot 12a paliwa w przekroju krytycznym zwezki oraz wylot 13 dla mieszanki powietrza i paliwa, przy czym powietrze jest kierowane do gaznika poprzez przewód 14. Równiez prze- pustnica obrotowa 12b jest przewidziana w przekroju krytycznym zwezki.W celu wyczuwaimia temperatury w przekro¬ ju krytycznym lub w obszarze przekroju zwezki Venturiego U, przewidziane jest rea¬ gujace na temperature urzadzenie 15, które moze "zawierac termopare lub inny odpowiedni element, taki jak termistor lub czujnik tem¬ peraturowy 15a, umieszczony w strumieniu powietrza wewnatrz zwezki. Najkorzystniej jest, gdy wrazliwe na temperature urzadzenie jest typu, który indukuje sygnal elektryczny odpowiadajacy istniejacej temperaturze, azeby przy pewnym jego oddalonym umieszczeniu ulatwic wskazywanie tej temperatury, prze¬ sylajac ja poprzez przewodnik elektryczny.W przedstawionej na rysunku postaci wyko¬ nania wynalazku, reagujace na temperature urzadzenie 15 jest wlaczone do* obwodu elek^ trycznego 16, zasilanego z odpowiedniego zró¬ dla energii elektrycznej, takiego jak bateria 17, przy czyni tego rodzaju obwód 16 zawiera przewodniki 18 i 19, polaczone w sposób po¬ kazany na schemacie.Zastosowane tu okreslenie „Obszar przekro¬ ju krytycznego" oznacza tu to samo co w po¬ blizu przekroju krytycznego lufo przepustnicy".W celu pokazywania pilotowi samolotu tem¬ peratury suchego termometru w zwezce Ven- turiego, przewidziany jest przyrzad wskazuja¬ cy 20, zaopatrzony w wycedhowana podzialke 21, do przesuwania sie ponad która przewi¬ dziany jest przemieszczajacy sie katowo rucho¬ my wskaznik 22 temperatury suchego termo¬ metru, który to wskaznik jest osadzony obro¬ towo w celu katowego odchylania sie dokola osi 23.Ruchomy wskaznik temperatury suchego ter¬ mometru za pomoca dobrze znanych elementów elektrycznych reaguje na sygnaly wrazliwego na temperature urzadzenia 15 i jest roboczo polaczony do reagowania na sygnaly obwodu elektrycznego 16. Wskaznik 22 zaopatrzony jest w plytke 22a, zamocowana don w poblizu jego konca. Plytka 22a moze byc pomalowana, na przyklad na kolor czerwony.Pedzialka 21 jest wycechowana na przyklad dla wskazywania temperatury suchego termo¬ metru, chociaz wynalazek nie ogranicza sie do podzialki tak wycechowanej, przy czym mozliwe jest zastosowanie dowolnej odpowied¬ niej podzialki, zaopatrzonej w dowolny uklad wartosci lufo przyrostów tych wartosci.Temperatura suchego termometru w prze¬ kroju krytycznym zwezki U lub przepustnicy 15a jest (porównywana z temperatura rosienia — 3 —•wzywajacego powietrza, tzn. z punktem ro¬ sienia powietrza wplywajacego przez przewód 14, za pomoca nastepujacych elementów., Czujnik temperatury 24, który moze byc wspomnianego wyzej typu „Dewcell" w postaci pokazanej na rysunku, jest umieszczony w gó¬ rze strumienia w stosunku do zwezki 11 w przewodzie 14 i jest skonstruowany oraz przy¬ stosowany do emitowania sygnalów elektrycz¬ nych, przedstawiajacych temperature rosienia.Wynalazek nie ogranicza sie do wyczuwania temperatury rosienia powietrza w przewodzie 14 lub zwezce U, ale obejmuje równiez wy¬ czuwanie punktu rosienia gdziekolwiek Ibadz w poblizu gaznika. Tego rodzaju wyczuwajace temperature rqsienia urzadzenie emituje syg¬ naly o Charakterystyce w postaci nieregularnej lukowej krzywej wykladniczej lub funkcji i charakterystyka ta jest przeksztalcana na fun¬ kcje liniowa, w celu umozliwienia porównywa¬ nia z temperatura suchego termometru. A za¬ tem konieczne jest przeksztalcanie wartosci temperatury rosienia na taki uklad wartosci, jak wartosci temperatury suchego termometru.Jest to dokonywane za pomoca elementu 25, który w rzeczywistosci jest elementem prze¬ prowadzajacym linearyzacje wartosci tempera¬ tury rosienia.Szerzej mówiac, w tych warunkach istnieje koniecznosó rozporzadzania odpowiednim ele¬ mentem do przeksztalcania wartosci tempera¬ tury punktu rosienia na taki uklad wartosci, jaki jest stosowany do przedstawiania tem¬ peratury suchego termometru. Ewentualnie sy¬ tuacja ta moze byc odwrócona, tzn. wartosci temperatury suchego termometru moga oddzia^ lywac na odpowiedni element do zamiany ich na taki uklad wartosci, jak uklad tem¬ peratury rosienia.Reagujace na temperature rosienia urzadze^ nie 24, poprzez linearyzujacy element 25, jest roboczo polaczone z drugim ruchomym wskaz¬ nikiem 26, który równiez przemieszcza sie katowo ponad wycechowana podzialke 21 oraz równiez dokola tej samej osi 23. Jest to zrea¬ lizowane poprzez obwód elektryczny 27, skla¬ dajacy sie z przewodników "28 i 29 polaczo¬ nych w sposób pokazany schematycznie na ry¬ sunku.\W ten isposób dwa wskazniki ruchome prze¬ mieszczaja sie katowo dokola wspólnej osi, a zatem przesuwaja sie wzgledem siebie w celu pokazywania róznicy wskazywanych przez nie temperatur.Na jednym z tych ruchomych wskazników, najkorzystniej na wskazniku 26, umieszcza sie plytke 30, która przemieszcza sie wraz z nim i zaopatrzona jest w element do wskazywania, kiedy te dwa ruchome wskazniki znajda sie w niebezpiecznej wzajemnej odleglosci, tzn. do wskazywania kiedy ruchome wskazniki 22 i 26 przesunely sie wzajemnie w niebezpieczne granice wzajemnego ich zblizenia sie. A za¬ tem plytka 30 moze byc podzielona na czesc 31, która moze byc jednego koloru, na przy¬ klad zielonego oraz na czesc 32, która moze byc innego koloru, na przyklad bursztynowego, przy czym obydwie te czesci sa umieszczone po jednej stronie ruchomego wskaznika, a miano¬ wicie po stronie zwiekszajacych sie odczytów temperatury.W czasie pracy, gdy ruchomy wskaznik 22 wraz ze swa czerwona plytka 22a, przesunie sie do polozenia ponad zielona czesc plytki 31 nastepnie wskazywanie ze zbliza sie skraplanie wilgoci lub warunków Oblodzenia. Szerokosc tej zielonej czesci plytki okresla obszar os¬ trzegania, za pomoca którego pilot zostaje os¬ trzezony w wystarczajacym i bezpiecznym czasie o koniecznosci skierowania ciepla, na przyklad goracych gazów wylotowych silnika na gaznik lub do odgalezienia prowadzacego do gaznika, w celu zapobiezenia dlawieniu mieszanki paliwowej wskutek oblodzenia.Odpowiednio do tego moze byc przewidzia¬ na reczna kontrola,, na przyklad za pomoca dzwigni 33 do sterowania odpowiednim ele¬ mentem 34 ogrzewania. Element ten moze skladac sie z elementu zaporowego lub innego odpowiedniego urzadzenia dla doprowadzania goracych gazów wylotowych (lub ciepla z do¬ wolnego innego zródla) do gaznika.W razie zyczenia mioze byc zastosowany od^ powiedni uklad alarmowy, zaopatrzony w wi¬ doczny element alarmujacy, taki jak blyskowe swiatlo czerwone 35 i (lub) slyszalny ibrzeczyk 36, przy czym alarmujace urzadzenia sa ro¬ boczo polaczone za pomoca odpowiedniego ele¬ mentu z iruchcmym wskaznikiem, tak ze jest ono urachamiaine odpowiednio do ruchu wskaz¬ nika 22 i czerwonej plytki 22a ponad zielona plytka 31. Jezeli czerwona plytka pokrywa bur¬ sztynowa plytke- 32, to wtedy nastepuje wskazy¬ wanie ze zachodzi skraplanie, a jezeli ruchomy wskaznik 22 pokazuje temperature zamarzania suchego termometru, a mianowicie i(FC dla wody lub nizej, to wówczas gdy pokrywa plytke koloru bursztynowego 32, to wtedy pojawia sie oblodzenie. — 4 —Uklad alarmowy za pomoca roboczego po¬ laczenia schematycznie pokazanego w miej¬ scu oznaczonym liczba 37, moze uruchamiac element ogrzewajacy 34 i (lub) inny odpowied¬ ni element do obnizania punktu rosienia po¬ wietrza wchodzacego ilub znajdujacego sie w jakims pomieszczeniu albo przestrzeni, na przyklad w zwezce.Element ogrzewajacy moze byc skonstruo¬ wany i umieszczony do kierowania ciepla na zwezke 11 lub do zwiekszania temperatury materialu zwezki 11, tak jak to pokazuje ry¬ sunek, a równiez do kierowania ciepla na przewód 14 lub przepustnice 15 lub tez na do¬ wolna inna odpowiednia powierzchnie. PL