PL46260B1 - - Google Patents

Description

Opublikowane dnia 30 pazdziernika 1962 r. ?*£l% L a 'Ibibliothka ^&@ POLSKIE RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46260 Ufa KI. 22 a, # KI. internat. C 09 b Instytut Przemyslu Organicznego *) Warszawa, Polska Sposób otrzymywania barwników reaktywnych, zdolnych do trwalego chemicznego wiazania sie z wlóknem Patent 'trwa od dnia 19 lutego 1960 r.Barwniki reaktywne, przeznaczone da bar¬ wienia wlókna, zawieraja atom, atomy lub gra¬ pe atomów reaktywnych ma tak zwanym nos¬ niku, którym jest grupa atomów, nadajaca ato¬ mom reaktywnym pozadana ruchliwosc i zdol¬ nosc wymiennego reagowania z elementami wlókna celulozowego, proteinowego lufo tinnego.W znanych dotychczas barwnikach reaktyw¬ nych -atomy lut) grupy neakaysme zwiazane sa z nosnikiem alifatycznym lub heterocyklicznym.W barwnikach reaktywnych otrzymanych sposobem wedlag wynalazku atomami reaktyw¬ nymi sa wymienne stany chlorowca, padcfame jak w smraych barwn&ach zawierajacych uklad tr4*zyny ale ncsaiinefli jes* acomatfony: *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól- twófiofinai wynalazku sa doe. dr Marian Rus¬ iecki, zagr kuz. OtobIiw Wa«ryn i Barbara Tarczynska. cien izocykliczny zawierajacy ponadto odpowied¬ nio dobrane 1 usytuowane podstawniki aktywu¬ jace np. grupy N02 i CN. Ncfeik moze byc zwiafeany z czasteczka barwnika mostkiem albo moze stanowic integralna czesc czasteczki barw¬ nika dowolnej klasy. Nosnikiem moga byc za¬ równo zwiazki jedno, jak 1 wielopierscieniowe np. pochodne benzenu, naftalenu, antracenu iip.Zgodnie z wynalazkiem mostek laczacy nos¬ nik z czasteczka barwnika powstaje z grupy cbloroaeylowej, reagujacej z -aktywna grupa czasteczki barwnika np. grupa aminowa, iwo- dorotlenowa, merkaptanowa itp.Ze wzgledu na szybkosc i wydajjnosc procesu 'barwienia pozadane sa mozliwie male rozmiary czasteczki barwnika, z tych wzgledów nosni¬ kiem powinien byc w zasadzie jeden pieatclen benzenowy.Budowe barwników otrzymanych sposobem wedlug wynalazku przedstawia wzór 1, jadzieB —» oznacza reszte barwnika rozpuszczalnego w wodzie, a wiec zawierajaca grupy solotwdr- cze, N — izocykliczny pierscien nosnika, X — mostek powstaly z aktywnej grupy w czastecz¬ ce barwnika, polaczonej ^ grupa acylowa nos¬ nika, Y — atom chlorowca, wodór, lub grupe potegujaca zdolnosc wiazania sie barwnika z ce¬ luloza, np. grupe hydroksylowa, przy czym co najmniej jeden Y oznacza atom chlorowca, a Z — oznacza negatywne grupy aktywujace (np. N02, CN itp.) lub wodór, przy czym co najmniej jedno Z oznacza grupe aktywujaca.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze gotowy barwnik dowolnego typu lub pól¬ produkt przeznaczony do jego syntezy, zawie¬ rajacy aktywna grupe zdolna do acylowania, acyluje sie pochodna aryfloacylowa, zawierajaca izocykliczny pierscien aromatyczny, w którym w polozeniach orto i para do grupy aeylowej znajduje sde jeden, dwa lub trzy atomy chlo¬ rowca, a w polozeniu meta jeden lub dwa nie¬ nasycone podstawniki, aktywujace chlorowiec.Reakcje prowadzi sie w srodowisku wodnym w obecnosci srodków wiazacych kwasy, jak we¬ glan lub dwuweglan alkaliczny, octan sodowy itp., w temperaturze O0—80° C, stosujac za¬ wiesine czynnika acyhijacego. Reakcje nalezy prowadzic talk, aby co najmniej jeden wymien¬ ny atom chlorowca w pierscieniu nosnika zo¬ stal nienaruszony. W szczególnosci niewskazane jest prowadzenie reakcji w srodowisku zbyt mocno alkalicznym i w zbyt wysokiej tempe¬ raturze.Barwniki reaktywne otrzymane sposobem wedlug wynalazku barwia celuloze i wlókna proteinowe z kapieli slabo alkalicznej, obojet¬ nej lub slabo kwasnej, wytwarzajac trwale wiazanie chemiczne, dzieki czemu wybarwienia maja doskonala trwalosc na mokro.Przyklad I. 35 g soli sodowej kwasu 8nhy- drotey-2-natftyloaminoazo - (4'-amino-2,-sulfo- benzeno)-€-sulfonowego i 9 g octanu sodowego rozpuszcza sie w 300 ml cieplej wody i w tem¬ peraturze 40—45° C wprowadza sie porcjami w ciagu kilku godzin,.okolo 16 g chlorku 4-chlo- ro-3-nitrobenzoilu, az zniknie barwnik wyjscio¬ wy, co sprawdza sie przez dwuazowanie jego grupy aminowej. Wykrystalizowany produkt re¬ akcji odsacza sie, przemywa roztworem soli i suszy. Otrzymuje sie barwnik o budowie przed¬ stawionej wzorem 2, który w kapieli zalkalizo- wanej soda w temperaturze 80° barwi bawelne, a z kapieli obojetnej lub slabo kwasnej welne na kolor rózowy do karminowego.Przyklad II. 35 g soli sodowej kwasu 8-hydroksy - 2 - naftyloammoazo^-ammo^** -suMobenzeno-6-sulfonowego i 9 g octanu sodo¬ wego rozpuszcza sie w 300 ml cieplej wody i w temperaturze 60—65° C wprowadza sie por¬ cjami w ciagu kilku godzin, okolo 16 g chlorku 2,4,6-trójchloro-3,5Hdwunitrobenzoilu, az zniknie barwnik wyjsciowy. Produkt reakcji wyodreb¬ nia sie i suszy jak w przykladzie I. Otrzymuje sie barwnik o budowie przedstawionej wzorem 3, podobny do barwnika w przykladzie I.Przyklad III. 53 g soli dwusodowej kwa6U l^amino-3'-ammo-4'-sulfofenyh) - 4 - aminoan- trachmono-2-sulfonowego i 14 g krystalicznego octanu sodowego rozpuszcza sie w 500 ml wody i w temperaturze 45—50° C wprowadza sie mie¬ szajac w ciagu kilku godzin, okolo 35 g chlorku 2—4 dwucMoTO-3,5^dwunitrobezoi!lu, do momen¬ tu az w roztworze znajdzie sie 0,1 mola wydzie¬ lonego jowu O. Otrzymany barwnik wysala odsacza i suszy. Otrzymuje sie blekitny barw-. nik o budowie przedstawionej wzorem 4, który barwi celuloze z kapieli zalkalizowanej soda \ w temperaturze 60—80° C, a welne z kapieli obojetne} lub slabo zakwaszonej kwasem octo¬ wym na kolor zielonkawo-blekitny.Przyklad IV. 24,0 g soli jednosodowej kwasu l,4-fenylenodwuamino-2,6-dwusulifono- wego i 13,6 g krystalicznego octanu sodowego rozpuszcza sie w 100 ml wody i dodaje sie 30,0 g sprostowanego chlorku 2,6-dwuchloro-3,5-dwu- nitrobenzoilu. Miesza sie 6 godzin w tempera¬ turze 40—50° G. Po oziebieniu odsacza sie pro¬ dukt i przemywa zimna woda. 5,4 otrzymanego wyzej kwasu Nt — 2',4'ndwu- chloro'- 3\ 5' - dwundtrobenzoilo-l,4-dwuamino- -3,5-dwusulfonowego w postaci pasty rozrabia sie w 32 ml wody, zobojetnia sie soda i dodaje 7 g azotynu sodowego. Nastepnie, mocno mie¬ szajac, dodaje sie jednym rzutem 26 ml 33*/t kwasu solnego. Po wymieszaniu i stwierdzeniu zakonczenia dwuazowania wlewa sie roztwór 2,6 g 2,-cMoro 5,-sulfofenylo-3-metylo-5-pirazo- lonu i 5 g sody w 50 ml wody. Barwnik wyod¬ rebnia sie zwyklym sposobem, po zakwaszeniu i suszy. Otrzymany barwnik ma budowe przed¬ stawiona wzorem 5, który barwi bawelne i wel¬ ne w warunkach wyzej podanych na kolor zól¬ ty.Przyklad V. 25 g kwasu 5-hydroksy-2- -nartylOamino-7-sulifonowego i 6 g sody roz¬ puszcza sie w 300 ml wody, dodaje sie 17 gkrystalicznego octanu sodowego i 30 g sproszko¬ wanego chlorku 2,4-dwuchloro*3,5-dwunitro- benzoilu i miesza sie 4 godziny w temperatu¬ rze 45—50°. Roztwór ostroznie zobojetnia sie soda i przesacza, a nastepnie zakwasza kwasem solnym i odsacza wydzielony produkt reakcji. 51 g otrzymanego w ten sposób kwasu 2',4'- Hdwuchloio-3',5'-dwiniitro - 2 - benzoiloamino- -5-naftodo-7Hsul£omoweigo zawiesza sie w 140 ml wody, dodaje roztwór 6 g sody w 30 ml wody i zaraz po tym czynmy roztwór dwuazowy, przygotowany przez dwuazowanie 23 g kwasu monoacetylo - m - fenylenodwuaminosulfonowe- go w 120 ml wody z lodem i 12 g kwasu sol¬ nego. Wyodrebnia sie barwnik znanym sposo¬ bem i suszy. Otrzymuje sie barwnik o budowie przedstawionej wzorem 6, który barwi welne i bawelne na kolor pomaranczowy. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób otrzymywania barwników reaktywnych zdolnych do trwalego chemicznego wiazania z wlóknem, znamienny tym, ze gotowy barw¬ nik dowolnej klasy lub pólprodukt przeznaczo¬ ny do jego syntezy a zawierajacy aktywna gru¬ pe zdolna do acylowania, acyluje sie pochodna aryloacylowa, zawierajaca izocykliczny piers¬ cien aromatyczny, w którym w polozeniach orto i para do grupy acylowej znajduje sie jeden, dwa lub trzy atomy chlorowca, a w po¬ lozeniach meta jeden lub dwa nienasycone pod¬ stawniki, aktywujace chlorowce. Instytut Przemyslu Organicznego 0 -#* \Nz*r \ iO,Wa W** 2 JM* o—p- $0t*a NtdriDo opisu patentowego nr 46260 SPilt* o mi. lfe»4 a wo* 4 Wi* Anfiu U*,?. Wtór 6. [BIBLIOTEKA ZG „RuclJ' w-wa zam. 907-62 i Urzedu Patentowego iWmtttottginiWUfcWt 100 egz. PL