Wynalazek dotyczy ukladu uzwojen transfor¬ matorów wysokonapieciowych z uzwojeniem wysokiego napiecia, wykonanym jako uzwo¬ jenie warstwowe, które od strony punktu gwia¬ zdowego jest sztywno uziemione, i za pomoca izolacji o duzej stalej dieelektrycznej jest po¬ dzielone na uzwojenie podstawowe i stopnio¬ we.Znane jest wykonywanie uzwojen transfor¬ matorów z przelacznikami zaczepów w ten spo¬ sób, ze uzwojenie podstawowe wysokiego napie- piecia jest umieszczone wspólsrodkowo i naj¬ blizej uzwojenia niskonapieciowego umieszczo¬ nego posrednio na rdzeniu. W szereg z uzwo¬ jeniem podstawowym wysokiego napiecia jest *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Werner Hórcher, Wolf¬ gang Zurich, Rudolf Dietrich, Jorg Roske i Kla¬ us Wfcigelt. polaczone znajdujace sie na zewnatrz uzwoje¬ nie stopniowe, które jest oddzielone od uzwo¬ jenia podstawowego materialem izolacyjnym o duzej stalej dieelektryczne). Niezaleznie od pozostalych szczególów konstrukcyjnych po¬ szczególnych uzwojen, uzwojenie wysokiego napiecia moze byc wykonane jako uzwojenie o cewkach krazkowych lub jako uzwojenie warstwowe. Wykonanie warstw moze byc te¬ go rodzaju, ze poszczególne warstwy sa na¬ wijane w sposób ciagly, tak iz poczatek i ko¬ niec sasiednich cewek jest polaczony bezpo¬ srednio ze soba. Wskutek takiego wykonania warstw lub polaczenia koncówT warstw istnieje miedzy sasiednimi warstwami na jednym kon¬ cu uzwojenia róznica potencjalów, odpowiada¬ jaca podwójnemu napieciu jednej warstwy, na¬ tomiast na drugim koncu róznica potencja¬ lów jest równa zeru. Poniewaz miedzy warst¬ wami powinna byc umieszczona izolacja, obli-czona na podwójne napiecie warstwowe, wyni¬ ka stad nieekonomiczne wykorzystanie izola¬ cji, pociagajacej za soba zwiekszenie przestrze¬ ni jaka zajmuje uzwojenie. Dla skutecznego unikniecia tych niedogodnosci stosuje sie w znany sposób uzwojenie warstwowe, w którym koniec jednej warstwy uzwojenia - jest pola¬ czony z polozonym po drugiej stronie koncem warstwy sasiedniej, znajdujacej sie na wierz- V chu lub pod spodem. Konce warstw uzwoje¬ nia moga byc przy tym tak poprowadzone, ze sa one badz to wyprowadzone z. cewki.i pola¬ czone na zewnatrz, badz tez polaczenie znaj¬ duje sie na wewnatrz kanalów miedzy poszczegól¬ nymi warstwami. W przypadku prowadzenia przewodów polaczeniowych wewnatrz kanalów miedzy poszczególnymi warstwami istnieje wprawdzie" wzdluz calego uzwojenia stala róz¬ nica potencjalów, odpowiadajaca napieciu po¬ jedynczej warstwy, jednak wówczas szerokosc kanalu jest okreslona przez wymiary przewo¬ dów laczacych, zaopatrzonych w wymagana warstwe izolacyjna, co w wielu przypadkach powoduje trudnosci konstrukcyjne, wyrazajace sie równiez w zwiekszeniu przestrzeni zajmo¬ wanej przez cewki. W przypadku prowadzenia i laczenia przewodów polaczeniowych poza cew¬ ke wykonanie ukladu jest trudne, gdyz prze¬ wody polaczeniowe ?w przypadku liczby warstw wiekszej niz <$wie musza byc izolowane w spo¬ sób niezawodny tak wzgledem siebie jak i wzgledem uzwojenia.Wedlug wynalazku unika sie wymienionych wad dzieki temu, ze przewody laczace poszcze¬ gólne warstwy uzwojenia podstawowego sa ulozone w izolacji miedzy uzwojeniem podsta¬ wowym i nalozonym na nim uzwojeniem sto¬ pniowym, zgodnie z przebiegiem w tym miej¬ scu linii ekwipotencjalnych pola elektryczne¬ go tak, iz przewód polaczeniowy zewnetrznej warstwy uzwojenia podstawowego znajduje sie wewnatrz poosiowej przerwy w ekranie ota¬ czajacym uzwojenie podstawowe, który pod¬ trzymuje wyprowadzenie wysokiego napiecia zewnetrznej warstwy uzwojenia podstawowego i przeprowadza go na zewnatrz w osi symetrii cewki przez przedzial znajdujacy sie wewnatrz uzwojenia stopniowego. Uzwojenie stopniowe jest przy tym polaczone z uzwojeniem podsta¬ wowym tak, iz jeden koniec uzwojenia' stop¬ niowego, uziemionego sztywno od strony pun¬ ktu gwiazdowego, jest polaczony ze znajdu¬ jaca sie przy glównym kanale rozproszeniowym warstwa uzwojenia podstawowego. ; y\by przy takim oszczedzajacym miejsce roz¬ mieszczeniu przewodów polaczeniowych we¬ wnatrz izolacji znajdujacej sie miedzy uzwo¬ jeniem podstawowym i stopniowym uniknac odchylenia sie linii ekwipotencjalnych, przy przedziale znajdujacym sie w osi symetrii cew¬ ki wewnatrz uzwojenia stopniowego, przez co równiez uniknelo by sie przeciazenia izolacji, w przedziale wewnetrznej warstwy uzwojenia stopniowego jest umieszczony metalowy pas ekranowy, który w miejscu wprowadzenia wyso¬ kiego napiecia posiada przerwe kolowa. We¬ wnatrz, tej przerwy, kolowej jest umieszczony izo¬ lowany pierscien, który dzieki odpowiedniemu ksztaltowi przekroju steruje pole elektryczne do¬ kola przewodu wyjsciowego wysokiego napiecia tak, iz za pomoca cylindrów izolacyjnych nasu¬ nietych wspólsrodkowo na prowadzone na zew¬ natrz wyprowadzenie wysokiego napiecia^ przy czym cylindry sa utrzymywane w odstepie od sie¬ bie za pomoca pierscieni katownikowych, osiaga sie wymagana wytrzymalosc napieciowa. Polacze¬ nie konców czesci uzwojen warstwy wewnetrz¬ nej uzwojenia stopniowego jest wyko"nane we¬ wnatrz przedzialu zastosowanego metalowego pasa ekranowego, który posiada potencjal srod¬ ka warstwy.W przedzialach innych warstw uzwojenia stopniowego jest badz to przewidziany pier¬ scien wsporczy wykonany z materialu izola¬ cyjnego, badz tez izolowany pierscien metalo¬ wy posiadajacy potencjal srodka warstwy. Dla ulozenia polaczenia konców warstw, pierscie¬ nie wsporcze sa przerwane w kierunku poosio¬ wym.Przyklad wykonania wynalazku jest uwi¬ doczniony na rysunku przedstawiajacym prze¬ krój ukladu uzwojen wedlug wynalazku.Cyfra 1 oznaczone jest uzwojenie niskona¬ pieciowe polozone najblizej rdzenia 2, a cyfra 3 — uzwojenie wysokonapieciowe, skladajace sie z uzwojenia podstawowego 4 i uzwojenia stopniowego 5. O ile przewody polaczeniowe 6 uzwojenia stopniowego 5 w znany skadinad sposób sa polaczone na koncach warstw tak, iz zawsze poczatki i konce sasiednich warstw maja polaczenie galwaniczne, to przewody po¬ laczeniowe 7 uzwojenia podstawowego 4 sa umieszczone w izolacji 8, skladajacej sie z cy¬ lindrów, miedzy uzwojeniem podstawowym i stopniowym odpowiednio do przebiegajacych w tym miejscu linii ekwipotencjalnych, przy czym przewód polaczeniowy zewnetrznej warst¬ wy 9 ulozony jest w poosiowym przedziale ekranu 10 do rozkladu napiecia udarowego. Ko¬ niec 11 zewnetrznej warstwy 9, który stanowi — 2 —jednoczesnie odprowadzenie wysokiego napie¬ cia jest polaczony z ekranem 10 i w osi sy¬ metrii cewki jest poprowadzony na zewnatrz jako przewód wyjsciowy wysokiego napiecia 12 poprzez przedzial znajdujacy sie w poszczegól¬ nych warstwach uzwojenia stopniowego 5. Li¬ czba 13 oznacza pas ekranowy umieszczony w przedziale wewnetrznej warstwy 14, który jest zaopatrzony w kolowa przerwe dla prowa¬ dzacego na zewnatrz przewodu wysokonapie¬ ciowego i zaopatrzony w inny przedzial dla umieszczenia polaczenia konców uzwojen war¬ stwy wewnatrz tej warstwy, przy czym polacze¬ nie to jest zagiete w pasie ekranowym 13. Inne warstwy 15 i 16 uzwojenia stopniowego sa za¬ opatrzone w pierscien wsporczy 17 wykonany z preszpanu, który równiez posiada odpowiednie przeciecie, zarówno dla ulozenia polaczenia kon¬ ców uzwojen warstwy wewnatrz danej warstwy, jak i dla przewodu wyjsciowego 12 wysokiego na¬ piecia. Przewód wyjsciowy 12 wysokiego na¬ piecia wewnatrz pierscieni wsporczych 171 pa¬ sa ekranowego 13 oraz izolacji 8 jest otoczony przez cylindry preszpanowe 18, które sa utrzy¬ mywane we wzajemnym odstepie za pomoca pierscieni katowych 19 i razem z umieszczon nym wewnatrz pasa ekranowego 13 pierscie¬ niem 20 wplywaja na pole elektryczne dokola przewodu wysokonapieciowego 12 tak, iz zo¬ staje osiagnieta wymagana wytrzymalosc na¬ pieciowa. Przy tej konstrukcji zarówno uzwo-'-. jenia podstawowego 4 jak i w uzwojeniu stopr niowym 5, koniec zewnetrznej warstwy 16 uzwojenia stopniowego jest uziemiony w pun¬ kcie gwiazdowym, a wewnetrzna warstwa 14 uzwojenia stopniowego jest polaczona z warst¬ wa 22 uzwojenia podstawowego 4, polozona najblizej glównego kanalu rozproszeniowego.Liczba 23 oznacza pierscienie ekranowe, które steruja pole elektryczne dokola przewodu wyj¬ sciowego wysokiego napiecia. PL