Hamulce pojazdów szynowych sa z reguly zaopatrzone w odluzniacz, uruchamiany recz¬ nie, z pomoca którego moze byc usuniete nie¬ zamierzone, zwiekszone cisnienie powietrza w komorach hamulca, lub komory te moga byc opróznione zupelnie z powietrza.Wada tego rodzaju odluzniaczy jest to, ze podczas oprózniania komór hamulca trzeba ciagnac dzwignie odluzniacza przez stosunkowo dlugi czas, przez co czas potrzebny do od¬ powietrzania hamulca wiekszej liczby wago¬ nów, jak np. podczas sortowania, zostaje wy¬ dluzony.Wspomniane odluzniacze maja poza tym te wade, ze podczas odhamowania odrecznego od¬ powietrzone zostaja w zupelnosci nie tylko *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest Józef Danek. " cylinder hamulcowy, lecz takze zbiorniki po¬ mocniczy i sterujacy, a wiec ilosc zapotrzebo¬ wanego powietrza sprezonego przy napelnianiu z powrotem hamulca jest nastepnie wielka, przez co czas napelniania hamulca wydluza sie.Znane sa odluzniacze, które przy odpowietrzo¬ nym przewodzie hamulcowym zostaja przez po¬ ciagniecie dzwigni ustawione w polozeniu, w którym oprózniaja one samoczynnie cylin¬ der hamulcowy, przy czyim powietrze sjprezone w innych komorach hamulca pozostaje. Za po¬ moca tych odluzniaczy nie moga byc jednak opróznione z powietrza wszystkie komory ha¬ mulca, jak to jest np. potrzebne przy wymon¬ towaniu hamulca.Wzystkie wspomniane wady zostaja usuniete przez urzadzenie wedlug wynalazku. „Odluz¬ niacz, zwalniajacy do hamulców na sprezone powietrze pojazdów szynowych". Zasada urza-dzenia wedlug wynalazku polega na tym, ze do przewodu, za pomoca którego, powietrze sprezone z zaworu sterujacego jest doprowa¬ dzone do cylindra hamulcowego, wbudowane zostaja podwójny zawór i tloczek wylotowy, które sa wprawiane w ruch przez odluzniacz, uruchamiany recznie, przy czym zawór podwój¬ ny umozliwia albo polaczenie zaworu steruja¬ cego z cylindrem hamulcowym albo polaczenie cylindra hamulcowego z atmosfera. Nastepnie uruchamiany recznie odluzniacz posiada urza¬ dzenie do zatrzymywania, które przy opróznio¬ nym z powietrza przewodzie hamulcowym za¬ trzymuje, po pociagnieciu dzwigni odluzniacza, tloczek w polozeniu, w którym cylinder hamul¬ cowy zostaje polaczony przez zawór podwójny z atmosfera. Nastepnie w odluzniaczu wbudo¬ wane sa dwa zawory, za pomoca których zbior¬ nik pomocniczy i zbiornik sterujacy moga byc opróznione z powietrza.Urzadzenie wedlug wynalazku pokazane jest na dwu rysunkach, na których fig. 1 pokazuje odluzniacz, zawór sterujacy i inne elementy hamulca, przy czym duze litery oznaczaja: A = odluzniacz uruchamiany odrecznie,, B = zawór sterujacy, C = cylinder hamulcowy, D = zbiornik pomocniczy, £ — zbiornik sterujacy, F = przewód glówny.Na fig. 2 i 3 pokazane jest inne wykonanie odluzniacza.Gdiluzniaoz uruchamialny recznie sklada sie z nastepujacych czesci: w oprawie 1 wykonany jest tloczek 36, który na jednej stronie po¬ siada wyzlobienie 38, w danym przypadku przy¬ sloniete, a na drugiej stronie wyzlobienie 2 ze scieta powierzchnia 37. Pod tloczkiem 36 znaj¬ duje sie dzwignia reczna 34, zawieszona na czopach 35. Z jednej strony tloczka 36 znajduje sie komora 29, w której przesuwa sie tlok 31 z trzpieniem 30. Tlok 31 pozostaje pod nacis¬ kiem sprezyny 32 a trzpien 30 dotyka tloczka 36.Komora 29 jest polaczona przez przewód 28 z przewodem glównym F, a komora sprezyny 32 z atmosfera przez otwór 33. Po drugiej stro¬ nie tloczka 36 w obudowie 1 prowadzony jest na jednym koncu tloczek 26 z wydrazeniem 42, który przechodzi przez komore 24 i drugim koncem wysiega do komory 23.Na tym drugim koncu wykonane jest gniazd¬ ko 21, na którym osiada podwójny zawór 19, który dociskany jest sprezyna 20 do gniazda 22.Tloczek 26 posiada pierscien 3, na którym opiera sie sprezyna 27, dociskajaca tloczek 26 na jego zaokraglonym koncu 4 do tloczka 36.Powyzej togo tloczka znajduje sie komora 5 z gniazdem 6, otworem 40, który laczy komore 5 z atmosfera, i ze sprezyna 39, opierajaca sie o tloczek 36.Na gniezdzie 6 lezy pierwszy zawór wylo¬ towy 41. Powyzej tego zaworu znajduje sie komora 14 ograniczona przez gniazdo 7. Do komory 14 wsadzona jest sprezyna 8, która opiera sie o pierwszy zawór wylotowy 41.Na gniezdzie 7 osiada drugi zawór wylotowy 42, dzielacy komore 14 od komory 17, w której znajduje sie sprezyna 9. Poszczególne komory sa polaczone ze soba w nastepujacy sposób: zawór sterujacy B za pomoca przewodu 11 z przewodem glównym F, za pomoca prze¬ wodu 18 z komora 23, za pomoca zlacza 10 i przewodu 13 ze zbiornikiem pomocniczym D, za pomoca zlacza 10 i przewodu 12 z komora 14, za pomoca zlacza 44 i przewodu 16 z komo¬ ra 17. Cylinder hamulcowy C polaczony jest przez przewód 25 z komora 24.Dzialanie zaworu zwalniajacego wedlug wyna¬ lazku jest nastepujace: Jezeli w zbiorniku pomofcntiiczym D i w .zbior¬ niku sterujacym cisnienie powietrza jest wiek¬ sze niz cisnienie sluzbowe, to obnizenie cisnie¬ nia otrzymuje sie przez silne ciagnienie dzwig¬ ni recznej 34.Przez to tloczek 3€ zostaje podniesiony prze¬ ciw sile sprezyny 39, a tloczek 36 podnosi na¬ stepnie pierwszy zawór wylotowy 41, który podnosi znowu drugi zawór wylotowy 42. Po¬ wietrze sprezone ze zbiornika sterujacego E* plynie przez przewody 15, 16 do komory 17, przez podniesiony drugi zawór wylotowy 42 do komory 14 i pod podniesiony drugi zawór wylotowy 41 i przez otwór 40 do atmosfery.W podobny sposób oprózniony zostaje z po¬ wietrza zbiornik pomocniczy D przez przewód 13, 12 do komory 14 i pod podniesiony zawór wylotowy 41 i otwór 40 do atmosfery. Przy pod¬ noszeniu tloczka 36 sprezyna 27 dociska tlo¬ czek wylotowy ?6 do tloczka 36 a jego zaokra¬ glony koniec slizga sie najpierw po skosnej powierzchni 37 wyzlobienia 2 a nastepnie po poziomej powierzchni 45 wyzlobienia 2. Tloczek wylotowy 26 porusza sie w prawo i równo¬ czesnie z tloczkiem porusza sie podwójny za¬ wór 19, który osiada na stalym gniezdzie 22 a ruchome gniazdo 21, które razem z zaworem podwójnym 19 stanowi tloczek wylotowy, zo¬ staje otwarte. Przez to zostaje przerwane po¬ laczenie cylindra hamulcowego C z zaworem sterujacym B a cylinder hamulcowy C zostaje — 2 —polaczony z atmosfera przez przewód powietrz¬ ny 25, komore 24, otwarte ruchome gniazdo 21 i wydrazenie 43 w tloczku wylotowym 26. Po¬ niewaz przewód glówny F napelniony jest przez powietrze sprezone, tloczek 31 zostaje przesu¬ niety w prawo przeciw sile sprezyny 32 i nie styka sie z tloczkiem 36. Jezeli przestanie sie ciagnac dzwignie 34, wszystkie elementy odluz- niacza powracaja z powrotem do polozenia na¬ rysowanego i odpowietrzanie komór hamulca zostaje przerwane. Jezeli przewód glówny zo¬ stanie oprózniony z powietrza, jak to zdarza sie podczas przetaczania, konieczne jest, przy odhamowaniu recznym, wypuscic powietrze sprezone tylko z cylindra hamulcowego C. Rów¬ noczesnie z przewodem glównymi F odpowie¬ trzona zostaje równiez komora 29 i tloczek 31 z trzpieniem 30 zostaje docisniety do tloczka 36.Przy slabym pociagnieciu recznym dzwigni 34 tloczek 36 zostaje podniesiony a trzpien 30 tloczka 31 wpada do wyzlobienia 38. Przez to tloczek 36 zostaje zatrzymany na stale w po¬ lozeniu podniesionym, przy którym tloczek wy¬ lotowy 26 laczy cylinder hamulcowy C z atmo¬ sfera tak, ze cylinder hamulcowy C zostaje samoczynnie oprózniony z powietrza. Przy tym tloczek 36 znajdiuje sie w takim polozeniu, ze jego koniec górny nie styka sie jeszcze z pierw¬ szym zaworem wylotowym 41, tak, ze powie¬ trze sprezone nie zostaje wypuszczone ze zbior¬ nika pomocniczego D i ze zbiornika sterujace¬ go E. Jezeli natomiast zbiorniki pomocniczy D i sterujacy E powinny byc opróznione z po¬ wietrza sprezonego, to nalezy ciagnac silnie dzwignie 34 a przez to zostaja podniesione równiez pierwszy i drugi wylotowy zawór 41 i 42. W tym przypadku konieczne jest jednak trzymac dzwignie 34 tak dlugo przechylona, az zbiornik pomocniczy D i zbiornik sterujacy F zostana opróznione z powietrza.Jezeli po napelnieniu hamulca powietrze sprezone zostanie doprowadzone do przewodu glównego F, to tloczek 31 przesuwa sie przeciw sile sprezyny 32 na prawo i trzpien uwalnia tloczek 36. Sprezyna 39 przesuwa tloczek 36 w polozenie dolne i wszystkie elementy zaworu zwalniajacego zostaja przestawione do polo¬ zenia narysowanego na fig. 1.Odmiana wykonania zaworu zwalniajacego uruchamianego recznie pokazana jest na fig. 2.Wykonanie to rózni sie od wykonania na fig. 1 tym, ze tloczek 36 stanowi w górnej czesci rów¬ noczesnie tloczek wylotowy z ruchomym gniaz¬ dem 103 i wydrazeniem 102.Zawór podwójny 19 na fig. 1 jest zastapiony tu przez zawór podwójny 105, który wykonany jest przesuwnie w stosunku do tloczka 36 i do¬ ciskany jest przez sprezyne 106 do góry. Tlo¬ czek 36 wystaje górnym koncem do komory 5, w której umieszczony jest zawór podwójny 108 ze sprezyna 39. W narysowanym polozeniu sprezyna 39 cismiie nia wezel ptieirscieniowy 101 z&- woiru podwójnego 108 tak, ze tloczek 36dociskany jest w kierunku ku dolowi a ruchome gniaz¬ do 103 cisnie na zawór podwójny 105 w dól przeciw sile sprezyny 106. Zawór podwójny 105 nie lezy na gniezdzie 104 i cylinder hamulco¬ wy C jest polaczony z zaworem sterujacym B przez przewód 25, komore 24 otwarte gniazdo 104, komore 23 i przewód 18.Sposób pracy wymienionej odmiany wyko¬ nania y&st niaisjtejpiujacy: Tloczek 36 zostaje podniesiony na skutek ciagniecia recznej dzwigni 34.Równoczesnie sprezyna 106 podnosi zawór podwójny 105, az ten osiadzie na gniezdzie 104.Przez dalsze podnoszenie tloczka 36, podnie¬ sione zostaje ruchome gniazdo 103 i powietrze sprezone z cylindra hamulcowego C uchodzi do atmosfery przez przewód 25, komore 24y otwarte ruchome gniaado 103, wydrazenie 102 i otwór 40. Przy dalszym ciagnieciu recznej dzwigni 34, tloczek 36 i tym samym równiez zawór podwój¬ ny 108 zostaje jeszcze wyzej podniesiony, az ten osiadzie na pierwszym zaworze wylotowym 41, który w koncu podnosi sie. Przez to otwie¬ ra sie gniazdo 6 i zbiornik pomocniczy D zosta¬ je polaczony z komora 14 przez przewód 13 i 12.Powietrze sprezone ze zbiornika pomocniczego D uchodzi do atmosfery przez otwarte gniazdo 6, komore 5 i otwór 40. Przy dalszym ciagnieciu recznej dzwigni 34 zostaje podniesiony równiez drugi zawór wylotowy 42, przez co zostaje oprózniony z powietrza sprezonego równiez zbiornik sterujacy E, jak w wykonaniu na fig. 1.Sposób dzialania obu urzadzen jest w koncu taki sam.Na fig. 3 pokazany jest odluzniacz z fig. 2, umieszczony w dwu obudowach i uruchomiany przez dwie reczne raczki 34 i 34a, polaczone wspólnym drazkiem 107. W jednej obudowie umieszczone sa zawory wylotowe 41 i 42, przez które oprózniane sa zbiornik pomocniczy D i zbiornik sterujacy E a w drugiej obudowie umieszczony jest zawór podwójny 105 z tlocz¬ kiem 36, jak równiez tloczek 31 z trzpieniem 30.Sposób dzialania urzadzenia jest taki sam jak urzadzenia na fig. 2. — 3 —% Z opisu wynika, ze * pomoca urzadzenia wedlug wynalazku mose byc albo obnizone czesciowo cisnienie w komorach hamulca, albo oprózniony samoczynnie tylko cylinder hamul¬ cowy C, albo moga byc opróznione calkowicie wszystkie komory hamulca, PL