Ogublikcwano dnia 10 sierpnia 1962 r. .4 POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46147 KI. 42 e, 6 VEB Messgerate — und Armaturenujerk Karl — Marx*) Magdeburg, Niemiecka Republika Demokratyczna Prostka pomiarowa z wymiennymi kryzami pomiarowymi Patent trwa od dnia 13 marca 1961 r.Wynalazek dotyczy obudowy dlla wymien¬ nych kryz pomiarowych. Do korpusu obudo¬ wy przyspawane sa krócce rurowe odpowied¬ niej dlugosci, które stanowia wolny od za¬ klócen przeplywu i dokladnie zwymiarowany odcinek rurowy. Dla zakladania i wymonto- wywania kryzy pomiarowej, przewidziany jest otwór umieszczony z boku, azeby usprawnic wykonanie napraw prostki pomiarowej we¬ dlug wynalazku, poza tym szczególnie uprosz¬ czona jest obróbka koncowa obu szwów spa¬ walniczych pomiedzy korpusem obudowy i króccami rurowymi. Poniewaz w miejscu montazu rzadko kiedy mamy do dyspozycji odcinki rur nie powodujace zaklócen prze¬ plywu, wiec brak komory pierscieniowej jest szczególnie szkodliwy. Ponizej opisane jest wykonanie wedlug wynalazku, usuwajace wy¬ mienione wady i jednoczesnie posiadajace do- *j Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Fritz Besch, Walter Scholz i Wilhelm Knoble. datkowe zalety, wystepujace szczególnie w wy¬ padku zastosowan do wysokich cisnien i tem¬ peratur.Na rysunku fig. 1 przedstawia mozliwosc umieszczenia komór pierscieniowych w korpu¬ sie obudowy, fig. 2 — cala prostke pomia¬ rowa, fig. 3 — wykonanie urzadzenia zacisko¬ wego wedlug wynalazku, a fig. 4 — inny spo¬ sób wykonania urzadzenia zaciskowego.Przedstawiona na fig. 1 komora pierscienio¬ wa 1 utworzona jest w ten sposób, ze prze¬ strzen dla urzadzenia zaciskowego 2 jest wiek¬ sza. Komora pierscieniowa 1 polaczona jest z wolna przestrzenia 3 bocznego otworu. Szcze¬ liny 4 stanowiace polaczenie wnetrza rury z komora pierscieniowa utworzone sa jako spe¬ cjalne wyciecia wzglednie szczeliny w piers¬ cieniu zaciskowym 5 (fig. 3). Komora pierscie¬ niowa 6 po drugiej stronie kryzy pomiarowej moze byc utworzona w prosty sposób przez wsuniecie odcinka rurowego 7 w korpus obu¬ dowy 8. Odcinek rurowy 7 musi miec tak do¬ brana dlugosc, azeby podczas montazu moznago bylo wprowadzic przez otwór przeznaczony dla kryzy pomiarowej i dla urzadzenia za¬ ciskowego. Prowadnica 9 zabezpiecza centrycz- ne polozenie. Odcinek rurowy 7 umocowany jest szwem spawalniczym 10, który po wyko¬ naniu musi byc wyrównany przez wytoczenie.Umocowanie moze nastapic równiez za pomcca zawalcowainia. Centryczne polozenie kryzy po¬ miarowej i urzadzenia zaciskajacego nastepuje z jednej strony przy pomocy odcinka rurowego 7, a z drugiej przez odipowiednie wytoczenie w obudowie. Poniewaz dlugosc rury 7 okreslona jest przez szerokosc otworu dla kryzy pomia¬ rowej i urzadzenia zaciskajacego, wiec ko¬ nieczny przekrój komory pierscieniowej musi byc utworzony przez powiekszenie srednicy.Odpowiednio wzrasta równiez srednica kryzy pomiarowej U, przy czym nalezy uwzglednic, ze dla kryzy konieczna jest powierzchnia opo¬ rowa 12 odpowiedniej szerokosci.Fig. 2 przedstawia jeszcze korzystniejszy przyklad wykonania wedlug wynalazku. Kor¬ pus obudowy 8 zaopatrzony jest w wylot w po¬ staci lacznika rurowego 13 (fig. 2), który jest przewodem rurowym o scislych wymiarach, po¬ zbawionym zaklócen przeplywu, oraz zapew¬ nia dostatecznie duza odleglosc od przeslo¬ ny 11, szwu spawalniczego 15 koniecznego dla polaczenia prostki pomiarowej z przewodem rurowym 14. Wylotowy lacznik rurowy 16 po¬ laczony jest z korpusem obudowy 8 szwem spawalniczym 17. Otwór boczny 3 umozliwia wkladanie i wymontowywanie kryz pomiaro¬ wych. Zamkniecie bocznego otworu nastepuje przy uzyciu srodków znanych w technice.Przedstawione jest zamkniecie bezsrubowe przy uzyciu pokrywy, tak jak sie to stosuje w armaturach dla wysokich cisnien. Korpus obudowy 8 posiada prowadnice 18 z opora 19, która sluzy do wprowadzenia rury wlotowej 16. Rura wlotowa wykonana jest w ten spo¬ sób, ze przy wprowadzeniu jej w obudowe 8, az do oporu 19, powstaje miejsce na szew spa¬ walniczy 17, który mozna wykonac bez trud¬ nosci. Podtoczenie 20 wytwarza jednakowe przekroje spawane oraz pozwala na bezbledne wykonanie spawania. Szew spawalniczy znaj¬ duje sie przy tym, pozaprzeplywowym kalibro¬ wanym otworem krócca wlotowego. Unika sie przez to roboty wykonczeniowej, która wy¬ magalaby ponownego zakleszczenia calego spa¬ wanego korpusu. Szew spawalniczy 17 odda¬ lony jest od powierzchni oporowej 12 kryzy pomiarowej tak daleko, ze zapobiega to od¬ ksztalceniom powierzchni oporowej, jakie mo¬ globy powstac wskutek naprezen termicznych powstajacych przy spawaniu. Rura wlotowa 16 odsadzona jest tak, ze w przestrzeni miedzy korpusem obudowy i rura wlotowa powstaje komora pierscieniowa 6 o wystarczajacym przekroju. Zaleta takiego wykonania korpusu obudowy 8 oraz odpowiedniego polaczenia go z rura wlotowa 16 polega na wytworzeniu komory pierscieniowej 6 oraz na przesunie¬ ciu szwu spawalniczego 17 na dostateczna od¬ leglosc od powierzchni oporowej 12 kryzy po¬ miarowej, a ponadto na uniknieciu koncowej obróbki po spawaniu. Nie ma wiec potrzeby powtórnego obrabiania na tokarce zespawanego juz urzadzenia pomiarowego. Jednoczesnie ta¬ kie wykonanie posiada jeszcze te zalete, ze ulatwiona jest obróbka czesci korpusu obudo¬ wy 8, w której osadzona jest kryza pomiaro¬ wa 11 i urzadzenie zaciskajace 2, gdyz czesc ta jest latwo dostepna. Obróbka rury wylo¬ towej 13 w postaci gladkiego, cylindrycznego, wywierconego otworu nde nastrecza zadnych trudnosci nawet przy wiekszych dlugosciach rury wylotowej. Wykonanie rury wlOltowej 16 mozliwe jest równiez przy uwzglednieniu po¬ wyzszego rozumowania.Fig. 2 uwidacznia, ze przez podzial prostki pomiarowej na korpus obudowy 8 i rure wlo¬ towa 16 powstaja dwie czesci o dlugosciach korzystniejszych od obróbki. Pomimo tego, po¬ zbawiony zaklócen przeplywu odcinek wloto¬ wy o scislych wymiarach jest dluzszy od od¬ cinka wylotowego.Przy wykonaniu prostki pomiarowej przed¬ stawionym na fig. 2 sila wywolana cisnieniem dzialajacym na kryze 11 dziala przeciwnie do sily przeciskajacej wywolanej przez urzadze¬ nie zaciskajace 2. Jest to szczególnie korzyst¬ ne, gdy w przewodach rurowych moga wy¬ stepowac uderzenia hydrauliczne. Wywolane tym sily dzialajace na kryze pomiarowa 11 przewyzszaja znacznie normalne sily pocho¬ dzace od dzialajacego cisnienia, skierowane sa one jednak najczesciej przeciwnie do kie¬ runku strumienia. Powierzchnia oporowa 12 przeslony pomiarowej przyjmuje wtedy te sily na siebie.Podczas gdy wytworzenie komory pierscie¬ niowej 6 umozliwione jest przez odpowied¬ nie uksztaltowanie korpusu obudowy i rury wlotowej, to druga komora pierscieniowa 1 - 2 -utworzona jest w sposób objasniony i poka¬ zany na fig 1. Dla wykonania urzadzenia za¬ ciskowego 2 konieczny jest uklad licznych, kli¬ nowych plaszczyzn naciskajacych, azeby za¬ pewnic równomierne dociskanie kryzy 11 do plaszczyzny oporowej 12. Na skutek niedoklad¬ nosci przy wykonaniu niemozliwym jest jedna¬ kowe polozenie w urzadzeniu zaciskajacym wszystkich powierzchni klinowych dlatego przy montazu prostki pomiarowej konieczna jest do¬ datkowa obróbka tych powierzchni. Trzpienie dociskajace 21 przedstawione na fig. 3, które obsadzone sa w pierscieniu prowadzacym 22, oraz wykonane odpowiednio powierzchnie kli¬ nowe 23 ulatwiaja znacznie dopasowanie.Fig. 3 przedstawia szczególnie korzystne roz¬ wiazanie konstrukcyjne pierscienia prowadza¬ cego. 22. Cylindryczne przedluzenie 24 sluzy do centrowania pierscienia zaciskowego 5, a poza tym usuwa w skuteczny sposób szkodliwe wply¬ wy szczeliny, powstajacej przy zastosowaniu powierzchni klinowych.Na skutek nierównomiernego nagrzewania sie zmontowanej prostki pomiarowej wystepu¬ ja naprezenia w poszczególnych elementach konstrukcyjnych. Przy wzroscie temperatury przeplywajacego osrodka najpierw nagrzewa sie kryza pomiarowa 11, nastepnie pierscien prowadzacy 22 i pierscien zaciskowy 5. W kor¬ pusie obudowy 8 wystepuje zwyzka tempera¬ tury z pewnym opóznieniem. Odwrotnie jest przy spadku temperatuiry najpierw ochladza sie kryza 11, pierscien prowadzacy 22 i piers¬ cien zaciskowy 5, a na koncii dopiero obudowa.Przy wzroscie temperatury, na skutek róz¬ nej rozszerzalnosci cieplnej wystepuje zwiek¬ szenie sily docisku wywieranego przez urza¬ dzenie zaciskowe 2, a przy spadku temperatury sila docisku zmniejsza sie. Mozliwe jest wiec rozluznienie poszczególnych elementów kon¬ strukcji, wzgledem obudowy.Wedlug wynalazku trzpienie dociskajace 21 posiadaja kryze 25 dajaca sie elastycznie odksztalcac, która umozliwia elastyczne dosto¬ sowanie sie do zmian dlugosci. Jednoczesnie osiaga sie elastyczny docisk trzpieni 21 do po¬ wierzchni klinowych 23, co zapewnia nieprzer¬ wane przyleganie pierscienia zaciskowego 5, a tym samym pewne obsadzenie urzadzenia zaciskajacego 2, Wedlug wynalazku wymiary elastycznej kryzy 25 tak sa dobrane, aby nie przekroczyc w czasie pracy granicy plastycz¬ nosci wzglednie granicy pelzania.Inna mozliwosc elastycznego wykonania urza¬ dzenia zaciskowego przedstawia fig. 4. Przez' wyciete wyzlobienie 27 pierscien zaciskowy 5 uksztaltowany jest elastycznie tak, ze w urza¬ dzeniu zaciskajacym maga zachodzic zmiany dlugosci w sposób wyzej opisany. Dalsza moz¬ liwosc elastycznego odksztalcania istnieje wte¬ dy, gdy równiez pierscien prowadzacy 22 uksztaltowany jest elastycznie przez wycie¬ cia wyzlobienia. PL