Wynalazek dotyczy polozeniowego urzadze¬ nia ustalajacego do elektrycznych laczników sterowniczych z przestawnymi zderzakami i ele¬ mentami mostkujacymi osadzonymi w tarczy polozeniowej, przy czym krazek ustajacy do¬ ciskany jest do (polozeniowej tarczy ustalajacej za pomoca jednoramiennej dzwigni ustalajacej, znajdujacej sie pod napieciem sprezyny.Znane urzadzenia ustalajace skladaja sie z jednej niezmiennej tarczy lanej, wzglednie z wielu znitowanych pomiedzy soba tarcz z bla¬ chy, na. których obwodzie rozmieszczone sa srod¬ ki do ustalania polozen. Poniewaz dla kazdego ukladu, musi istniec równiez odpowiednia po¬ lozeniowa tarcza ustajalaca staje sie konieczne wskutek duzej liczby elektrycznych ukladów utrzymywanie duzego zapasu tarcz. To samo *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wysalaofcu jest Artur Maurer. dotyczy równiez niezbednych do tego modeli wzglednie wykrojników.Przy montazu powstaja niedogodnosci wsku¬ tek tego, ze kazdy walec musi byc zaopatrzony w inna tarcze ustalajaca i dlatego .podzial po¬ szczególnych aparatów musi sie zaczynac juz przy wstepnym montazu, podczas gdy przy uni¬ wersalnie nastawianej tarczy ustalajacej wszystkie aparaty moga byc wytwarzane poto¬ kowo.Znane dotychczas urzadzenie krazka ustala¬ jacego dziala wadliwie, poniewaz trzpien lozys¬ kujacy zuzywa sie bardzo szybko, wskutek cze¬ go urzadzenie ustalajace staje sie z biegiem czasu niezdatne do uzytku.Powstalo wiec zagadnienie opracowania urza¬ dzenia ustalajacego, któreby umozliwialo uni¬ wersalne nastawianie polozen. Przez odpowied¬ nie zas ulozyskowanie trwalosc krazka ustala¬ jacego powinna byc podwyzszona. Dzwignia ustalajaca winna byc przy tym dottofiowana dotak zwanego montazu wtykowego, a sila spre¬ zyny przylozona do jednego jej konca powinna nie tylko dociskac krazek ustalajacy do tarczy polozeniowej, lecz jednoczesnie utrzymywac dzwignie ustalajaca w jej miejscu ulozyskowa- nia.Wedlug wynalazku wymienione na wstepie wady zostaly wyeliminowane przez to, ze tar¬ cze polozeniowe sa symetryczne i sa umocowa¬ ne na kolnierzu obsadowym w sposób odpowia¬ dajacy odbiciu lustrzanemu tak, ze pomiedzy tarczami polozeniowymi zachowana jest nie¬ zmienna szczelina powietrzna. Kazdemu stop¬ niowi polozeniowemu przyporzadkowane sa liczne otwory. Jest tu wiec mozliwe dla zadane¬ go ukladu w kazdym dowolnym miejscu po¬ miedzy tarczami, wprowadzenie i umocowanie zderzaków, przy czym sa one centrowane przez cylindryczne zgrubienia.Istnieje wiec mozliwosc mostkowania stopni polozeniowych (np. w celu uzyskania dluzszej drogi laczenia na walcu), a wiec w kazdym dowolnym miejscu wprowadzenia i umocowania pomiedzy tarczami odpowiedniej liczby elemen¬ tów mostkujacych wreby w tarczy, przy czym sa one równiez centrowane przez cylindryczne zgrubienia.W celu zwiekszenia trwalosci krazek ustala¬ jacy obraca sie na lozysku iglowym, zaopatry¬ wanym w odpowiedni srodek smarujacy, a które umieszczone jestt w dzwigni ustalajacej. Na jeden koniec dzwigni ustalajacej dziala spre¬ zyna, wskutek czego krazek ustalajacy dociska¬ ny jest do wglebien polozeniowych i jednoczes¬ nie otwarte od góry lozysko znajdujace sie na drugim koncu jednoramiennej dzwigni ustala¬ jacej jest utrzymywane w swoim miejscu ulo- zyskowania. Przynalezny do tego celu staly trzpien lozyskujacy posiada po obu stronach opaski oporowe, pomiedzy którymi jednora- mienna dzwignia ustalajaca zostaje wsparta i jest prowadzona.Wynalazek jest blizej objasniony na podsta¬ wie przykladu wykonania przedstawionego na rysunku. Fig. 1 przedstawia widok urzadzenia od przodu, fig. 2 — widok z boku z dzwignia ustalajaca w przekroju, a fig. 3 — widok iz góry na fragment miejsca ulozyskowania dzwigni ustalajacej.Jak to przedstawiono na rysunku, tarcze po¬ lozeniowe 1 sa zaopatrzone na Obwodzie we wglebienia 2, ustalajace polozenia. Do kazdego z tych wglebien 2 (stopni polozeniowych) przy¬ nalezne sa liczne otwory 3. Na kolnierzu 4, który polaczony jest stale z walem 5 lacznika sterowniczego, sa umocowane tarcze polozenio¬ we 1, w sposób odpowiadajacy odbiciu lustrza¬ nemu tak, ze pomiedzy tarczami 1 zachowana jest niezmienna szczelina powietrzna 6. W tej szczelinie 6 sa umieszczone i mocowane zde¬ rzaki 7, zaopatrzone w cylindryczne zgrubienia 8. Wedlug tego samego sposobu odbywa sie umieszczanie i mocowanie elementów mostku¬ jacych 9, które równiez wyposazone sa w cy¬ lindryczne zgrubienia 10. Krazek ustalajacy 11 jest umocowany w jednoramiennej dzwigni ustalajacej 15 na trzpieniu lozyskujacym 14 za pomoca lozyska iglowego 12, które zakryte jest tarczami 13. Na jeden koniec jednoramiennej dzwigni 15 oddzialywuje sprezyna, wskutek czego krazek 11 zostaje docisniety do tarcz po¬ lozeniowych 1 i jednoczesnie otwarte z jednej strony lozysko, znajdujace sie na drugim kon¬ cu jednoramiennej dzwigni polozeniowej 15 jest utrzymywane we wlasciwym miejscu ulozysko¬ wania. Trzpien lozyskujacy 17 posiada po oby¬ dwu stronach opaski oporowe 18 pomiedzy kltó- rymi zostaje wsparta i jest prowadzona jedno- ramienna dzwignia ustalajaca 15 tak, ze bocz¬ ne jej przesuniecie nie moze nastapic. PL