Wynalazek dotyczy sposobu i urzadzen do wprowadzania gazu do zbiorników wysoko¬ cisnieniowych, a zwlaszcza sposobu wprowa¬ dzania gazu wysokopreznego takiego, jak na przyklad powietrza do urzadzen odstrzalowych, z których rozladowuje sie je w czasie odstrzalu.Znane urzadzenie o nazwie „Airdox", sluzace do tego celu, zawiera cylindryczny pojemnik odstrzalowy, który laduje sie sprezonym po¬ wietrzem, az do osiagniecia cisnienia 350—840 atm. Sprezone powietrze rozladowuje sie z te¬ go zbiornika w sposób gwaltowny dla celów odstrzalowych, poslugujac sie w tym celu od¬ powiednimi srodkami, na przyklad plyta za¬ mykajaca pojemnik odstrzalowy, rozrywajaca sie z chwila, gdy cisnienie osiagnie wymagana wartosc maksymalna lub tez zaworami wylo¬ towymi.¦*)' Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest David Lincoln Dowie.Pojemniki wymienionego rodzaju byly zasi¬ lane dotychczas w sprezone powietrze za po¬ moca przewodów zasilajacych z kompresora, albo z jednego lub kilku uprzednio napelnio¬ nych zbiorników albo butli. W przypadku, gdy bylo stosowane wiecej niz jeden zbiornik albo butla, laczone byly one bezposrednio (bez za¬ worów). W zwiazku z tym za ich pomoca mozna bylo napelniac pojemniki odstrzalowe tylko wtedy, gdy cisnienie w zbiornikach bylo wyzsze niz zadane cisnienie w pojemniku od¬ strzalowym.Przedmiotem wynalazku jest stworzenie ta¬ kiego ukladu zbiorników lub butli ze sprezo¬ nym gazem oraz sposobu doprowadzania gazu z takich zbiorników lub butli do innego zbior¬ nika albo innych butli lub pojemnika odstrza¬ lowego, który umozliwilby lepsze przeniesie¬ nie i wykorzystanie w wiekszym stopniu niz to bylo mozliwe dotychczas powietrza lub in¬ nego gazu, który jest przetlaczany, a w konco-wej fazie nozladowanyprzez pojemnik lub sze¬ reg pojemników odstrzalowych. Dzieki temu mozna osiagnac powazne oszczednosci wysoko¬ preznego powietrza, jak tez zmniejszyc rozmia¬ ry potrzebnych zbiorników lub butli.W mysl wynalazku wysokoprezne powietrze albo gazy wprowadza sie do zbiornika, np. do pojemnika odstrzalowego z kilku zbiorników albo butli w ten sposób, iz kolejno otwiera sie i zamyka przewód laczacy poszczególne zbior¬ niki z pojemnikiem odstrzalowym az do osia¬ gniecia wymaganego cisnienia w pojemniku, albo jdo chwili• rozladowania pojemnika.Wynalazek dotyczy równiez sposobu, polega¬ jacego na kolejnym otwieraniu i zamykaniu tysji polaczen, rozpoczynajac od zbiornika, w ^tórym panuje najnizsze cisnienie i wla¬ czajac kolejno wedlug wzrastajacych cisnien hlb wylaczajac dalsze zbiorniki, az osiagniete zostanie cisnienie stosowane do wysadzania.Ponadto wynalazek dotyczy urzadzenia do do¬ prowadzania wysokosprezonego powietrza, albo innego gazu, do pojemników odstrzalowych, wyposazonego w wiele zbiorników, oddzielne polaczenia miedzy poszczególnymi zbiornikami i pojemnikami odstrzalowymi oraz zawory, usy¬ tuowane w kazdym z wymienionych polaczen, sluzace do otwierania i zamykania tych pola¬ czen niezaleznie od siebie.Kazdy zbiornik jest zaopatrzony w oddzielny, recznie uruchamiany zawór, przy czym zbior¬ niki sa polaczone do wspólnego przewodu roz¬ galezionego, który jest polaczony z pojemni¬ kiem odstrzalowym.Urzadzenie wedlug wynalazku jest objasnio¬ ne na podstawie nizej podanych przykladów wykonania.Ka rysunku fig. 1 przedstawia urzadzenie ze zbiornikami sprezonego powietrza, sluzacego do napelniania pojemników odstrzalowych wedlug wynalazku, czesciowo w widoku z góry, a cze¬ sciowo w przekroju poziomym; fig. 2 — od¬ miane urzadzenia w przekroju pionowym, fig. 3 — inna odmiane urzadzenia w przekroju pio¬ nowym i fig. 4 — przekrój innej odmiany urzadzenia wzdluz linii A—A na fig. 3.W nizej opisanym przykladzie wykonania zo¬ stalo zastosowane dziesiec zbiorników na po¬ wietrze sprezone do cisnienia 350—840 atm. (fig. 1). Piec górnych zbiorników zostalo ozna¬ czone cyframi 1, 2, 3, 4 1 5. Kazdy zbiornik ma plaszcz 6, do którego wkrecona jest glowi¬ ca zaworowa 7 posiadajaca wystep 8 i cylin¬ dryczna czesc 9, Blok glowicowy 10 posiada dziesiec otworów 11, w których osadzone sa szczelnie czesci cylindryczne 9 glowic zaworo¬ wych. Dodotkowo zastosowane sa pierscienie uszczelniajace 12, przy czym glowice zaworowe sa zabezpieczone w bloku 10 za pomoca nakre¬ tek 13. Kazda glowica zaworowa 7 ma przewód 14 prowadzacy od zbiornika do rozszerzonego otworu 15, w którym znajduje sie stozkowy zawór 16, opierajacy sie na zwezanym górnym koncu trzonu 17, obracajacego sie w kanale wydrazonym, przy czym górna czesc trzonu jest zwezona, jak to zostalo uwidocznione na rysunku. Trzon 17 jest nagwintowany w miej¬ scu 18, w zewnetrznym rozszerzeniu otworu 15, a jego kwadratowy koniec 19 wystaje w oslo¬ nie 20. Cylindryczna czesc 9 glowicy zaworo¬ wej ma pierscieniowy rowek 21 polaczony z górna czescia otworu 15 w poblizu zaworu 16 za pomoca kanalu 22. Pierscieniowy rowek 21 jest równiez polaczony z kanalem wyloto¬ wym 23 oraz z kanalem 24, który jest pola¬ czony pierscieniowymi rowkami, analogiczny¬ mi do rowka 21 innych dziewieciu zbiorników.Kanal wylotowy 23 jest polaczony z gniazdem 25 albo z estetycznym wezem prowadzacym do znanego pojemnika odstrzalowego (nie uwi¬ docznionego na rysunku). Urzadzenie jest tak wykonane, iz zbiorniki na sprezone powietrze mozna laczyc z kanalem wylotowym 23, pro¬ wadzacym do pojemnika odstrzalowego przez odkrecenie trzpienia 17 za pomoca klucza do¬ stosowanego do kwadratowej koncówki 19 trzo¬ nu, po czym mozna zawór znowu zakrecic.Stosujac duza ilosc zbiorników, mozliwe jest maksymalne wykorzystanie zawartego w nich sprezonego powietrza.Jezeli wykonuje sie roboty odstrzalowe przy zastosowaniu urzadzenia uwidocznionego na fig. 1, przy czym rozladowane maja zostac dwa po¬ jemniki odstrzalowe lub wieksza ich liczba, to postepuje sie w sposób nastepujacy: przyj¬ muje sie, iz wszystkie zbiorniki sprezonego po¬ wietrza sa na poczatku calkowicie napelnione i praktycznie biorac maja jednakowe cisnienia.Gniazdo 25 laczy sie z pierwszym pojemnikiem odstrzalowym, umieszczonym w uprzednio wy¬ konanym otworze w scianie skalnej albo win¬ nym materiale, który ma zostac rozsadzony.Jeden ze zbiorników, np. pierwszy, laczy sie z pojemnikiem odstrzalowym za pomoca prze¬ wodów 14 i 23 przez otwarcie zaworu 16 az do wyrównania cisnien, nastepnie odlacza sie go przez zamkniecie zaworu. Drugi zbiornik (np.oznaczony liczba 2) laczy sie i nastepnie odla¬ cza w ten sam sposób tak, ze cisnienie w po¬ jemniku odstrzalowym, o znanej konstrukcji i polaczonym wezem z gniazdem 25 wzrasta.Postepowanie to powtarza sie z trzecim i jesli potrzeba z dalszymi calkowicie napelnionymi zbiornikami, dopóki pojemnik odstrzalowy nie zostanie rozladowany. Tam gdzie pojemnosc pojemnika odstrzalowego jest mniejsza od po¬ jemnosci poszczególnych zbiorników sprezone¬ go powietrza, rozladowanie pojemnika odstrza¬ lowego ladowania za pomoca jednego ze zbior¬ ników moze wystarczyc do calkowitego napel¬ nienia pojemnika odstrzalowego i przygotowa¬ nia go do rozladowania. Zewnetrzny gietki przewód laczy sie wówczas z innym pojemni¬ kiem odstrzalowym. Oczywiscie zbiornik wy¬ kazujacy najnizsze cisnienie (zbiornik 1) laczy sie jako pierwszy z pojemnikiem odstrzalo¬ wym przez otwarcie przynaleznego don zawo¬ ru 16, po czym zawór ten zamyka sie. Czyn¬ nosci te powtarza sie, stosujac do tego celu nastepny zbiornik, o wyzszym cisnieniu. Zbior¬ nik ze sprezonym powietrzem podlacza sie ko¬ lejno w wyzej podany sposób, az osiagniete zo¬ stanie wystarczajace do odstrzelenia cisnienie w pojemniku odstrzalowym, Analogicznie przeprowadza sie napelnienie dalszych pojemników odstrzalowych. Oczywiscie zbiorniki ze sprezonym powietrzem, w których cisnienie spadnie tak nisko, ze dalsze pobie¬ ranie z nich powietrza nie oplaca sie, mozna pominac. Dzieki temu postepowaniu mozna osiagnac znaczna oszczednosc sprezonego po¬ wietrza, potrzebnego do napelnienia pewnej ilosci pojemników odstrzalowych, poniewaz wy¬ korzystuje sie powietrze posiadajace cisnienie za male, by spowodowac wybuch. To powietrze o za niskim cisnieniu wtlacza sie na poczatku do pojemnika odstrzalowego, a nastepnie ko¬ lejno podwyzsza sie cisnienie, korzystajac z po¬ wietrza ze zbiorników, w których cisnienie po¬ wietrza jest wyzsze. Na skutek tego, stosowac mozna mniejsze i lzejsze zbiorniki w porów¬ naniu ze zbiornikami, stosowanymi w znanych urzadzeniach.Na fig. 2 jest uwidoczniona inna postac urza¬ dzenia wedlug wynalazku, w którym stosuje sie pojedyncza glowice. Do pojedynczego blo¬ ku 26 przymocowane sa za pomoca gwintowa¬ nych oprawek 27 zbiorniki 28, jak jest opisane w poprzednim przykladzie, przy czym zbiorni¬ ki te sa rozmieszczone na obwodzie kola albo na luku. Z kazdego zbiornika prowadzi kanal 29 do komory zaworowej 30, usytuowanej w bloku 26 i zawierajacej zawór kulkowy 31 ze sprezyna srubowa 32 i dociskany do gniazda utworzonego z wystepu miedzy komora 30 a kanalem 33, prowadzacym do drugiej ko¬ mory 34. Kazda komora 34 jest polaczona za pomoca biegnacego promieniowo kanalu 35 ze wspólnym kanalem wylotowym 36, zaopatrzo¬ nym w gwintowane gniazdo 37, sluzacym do przylaczenia elastycznego przewodu pojemnika odstrzalowego (nie uwidocznionego). Komora 34 siega w postaci cylindrycznego otworu do górnej powierzchni bloku 26, a tlok 39 z pier¬ scieniem uszczelniajacym 40 jest osadzony szczelnie w bloku. Tlok 39 jest obciazony spre¬ zyna srubowa 41 i ma wystep 42 zwezony w dolnej czesci i wspóldzialajacy z kula 31.Piasta 43 osadzona na pionowym sworzniu 44, przymocowanym do bloku 26, jest zaopatrzona w ramie 45, osadzone obrotowo na sworzniu 46, wychylnie w plaszczyznie pionowej. Obciazony sprezyna srubowa pret 47 osadzany przesuwnie w otworze wykonanym w ramieniu 45 ma uchwyt 48 oraz krazek 49, który wspóldziala z lukowa prowadnica 50 przymocowana do blo¬ ku 26. Przez obrót ramienia 45 w plaszczyznie poziomej, kulka 51, umocowana od spodu ra¬ mienia 45, moze wspóldzialac z przyciskiem 52, usytuowanym na górnym koncu kazdego z tlo¬ ków 39, i sluzacym do ich naciskania i otwie¬ rania zaworu kulkowego 31. Zawór powraca w polozenie zamkniecia, gdy ramie 45 minie przycisk 52. W ten sposób mozna laczyc kolej¬ no kilka zbiorników z pojemnikami odstrza¬ lowymi i odlaczac od nich. Aby wyeliminowac dowolny zbiornik z kolejnosci, przesuwa sie raczke 48 do srodka i wypycha krazek 49 spod prowadnicy 50. Ramie 45 podnosi sie i pomija zawór uruchamiany przyciskiem 52, a nastepnie krazek 49 wprowadza sie ponownie pod pro¬ wadnice 50. Sposób dzialania tego urzadzenia jest poza tym taki sam, jak urzadzenia opi¬ sanego w poprzedzajacym przykladzie. Ramie posiada srodki wskaznikowe (nie uwidocznione).Urzadzenie innej konstrukcji jest przedsta¬ wione na fig. 3 i 4, które sklada sie z bloku 26 z gwintowanymi gniazdami 27 dla zbiorni¬ ków 28, rozmieszczonych koliscie albo lukowo.Otwór 29 z kazdego zbiornika prowadzi do ko¬ mory zaworowej 53, zaopatrzonej w zawór kul¬ kowy 54 zawierajacy sprezyne srubowa zamy¬ kajaca kanal 55. Kanaly 55 prowadza do pier¬ scieniowego rowka 56, wykonanego w central¬ nym wybraniu 57 w którym znajduje sie krzywka 58 obracajaca sie dookola sworznia 59 — 3^w czasie poruszania uchwytu 60. Krzywka 58 jest uszczelniona za pomoca plytki 61 i jest zaopatrzona w boczne, wybrania 62 (fig. 4), w którym osadzony jest krazek 63 wystajacy do wnetrza pierscieniowego rowka 56. W kazdym promieniowym kanale 55 znajduje sie pret 64 o przekroju krzyzowym, umozliwiajacym prze¬ lot sprezonego powietrza. Prety 64 sa tak usy¬ tuowane, ze przy obracaniu uchwytu 60 kra¬ zek 63 przesuwa je kolejno na zewnatrz w ce¬ lu otwarcia zaworów kulkowych 54. Pierscie¬ niowy rowek 56 jest polaczony z kanalem 65, zaopatrzonym w gniazdo 37, sluzace do lacze¬ nia urzadzenia za pomoca elastycznego prze¬ wodu z pojemnikiem odstrzalowym (nie uwi¬ docznionym na rysunku). Korba zaopatrzona jest we wskazniki W aparacie doswiadczalnym podobnym do wyzej opisanego, lecz posiadajacym dwadziescia zbiorników, pojemnosc kazdego zbiornika wy¬ nosila okolo 1389 cm8 (85 cali szesciennych), a pojemnosc pojemnika odstrzalowego 9779 cm3 (170 cali szesciennych). Pojemnik odstrzalowy byl przeznaczony do rozladowania przy cisnie¬ niu 490 atm. W zbiornikach sluzacych do ma¬ gazynowania sprezonego powietrza (1,2 itd.) cisnienie wynosilo 490 atm. Zostalo stwierdzo¬ ne, ze przez polaczenie pierwszego zbiornika ze sprezonym powietrzem z pojemnikiem od¬ strzalowym cisnienie w tym ostatnim wzroslo do 105 atm. Po zalaczeniu drugiego zbiornika do pojemnika odstrzalowego cisnienie w tym ostatnim wzroslo do 203 atm. Po podlaczeniu do pojemnika odstrzalowego trzeciego zbiorni¬ ka ze sprezonym powietrzem cisnienie w po¬ jemniku wynosilo 280 atm. Czwarty zbiornik powietrza podlaczony do pojemnika odstrzalo¬ wego spowodowal wzrost cisnienia do 402 atm., a piaty do 449 atm., po czym pojemnik od¬ strzalowy byl rozladowywany.W czasie napelniania drugiego pojemnika odstrzalowego, po podlaczeniu pierwszego zbior¬ nika z sprezonym powietrzem^ cisnienie w po¬ jemniku odstrzalowym wzroslo do 35 atm.Podlaczenie drugiego zbiornika ze sprezonym powietrzem do pojemnika odstrzalowego po- wodowalo .zwiekszenie cisnienia w tym ostat¬ nim do 87,5 atm. Podlaczenie trzeciego zbior¬ nika spowodowalo wzrost cisnienia do 140 atm.Podlaczenie czwartego do 196 atm., podlacze¬ nie piatego — do 245 atm., podlaczenie szóste¬ go — do 297,5 atm., podlaczenie siódmego — do 350 atm., podlaczenie ósmego — do 400 atm., a podlaczenie dziewiatego — do 455 atm., przy którym to cisnieniu zbiornik ~ odstrzalo¬ wy zostal rozladowany.W czasie napelniania trzeciego pojemnika odstrzalowego, pierwszy zbiornik ze sprezo¬ nym powietrzem nie byl uzywany. Drugi zbior¬ nik ze sprezonym powietrzem podlaczony do pojemnika odstrzalowego spowodowal zwieksze¬ nie cisnienia w tym ostatnim do 35 atm. Trzeci zbiornik spowodowal zwiekszenie cisnienia do 70 atm., czwarty — do 112 atm., piaty — db 161 atm., szósty — do 196 atm., siódmy — do 231 atm., ósmy — do 280 atm., dziewiaty — do 315 atm., dziesiaty — do 385 atm., a je¬ denasty — do 434 atm., przy którym to cisnie¬ niu nastepowalo rozladowanie pojemnika od¬ strzalowego.W czasie napelnienia czwartego pojemnika odstrzalowego, drugi zbiornik ze sprezonym powietrzem nie byl uzywany. Trzeci zbiornik ze sprezonym powietrzem po podlaczeniu go do zbiornika odstrzalowego spowodowal zwie¬ kszenie cisnienia w tym pojemniku do 35 atm., czwarty zbiornik spowodowal zwiekszenie cis¬ nienia w pojemniku odstrzalowym do 56 atm., piaty — do 91. atm., szósty — do 126 atm., siódmy — do 165 atm,, ósmy — do 210 atm., dziewiaty — do 221 atm., dziesiaty — do 280 atm., jedenasty — do 315 atm., dwunasty — do 385 atm., a trzynasty — do 434 atm., po czym zbiornik odstrzalowy byl rozladowywany.W czasie napelniania piatego pojemnika od¬ strzalowego byl podlaczony do niego najpierw czwarty zbiornik ze sprezonym powietrzem.Spowodowalo to zwiekszenie w nim cisnienia do 35 atm. Piaty zbiornik ze sprezonyhi po¬ wietrzem podlaczony do pojemnika odstrzalo¬ wego spowodowal zwiekszenie cisnienia w tym ostatnim do 49 atm. Szósty — do 70 atm., siódmy — do 105 atm., ósmy — do 140 atm., dziewiaty — do 175 atm., dziesiaty — do 210 atm., jedenasty — do 231 atm., dwunasty — do 280 atm., trzynasty — do 336 atm., czter¬ nasty — do 385 atm., a po podlaczeniu pietnas¬ tego zbiornika ze sprezonym powietrzem do pojemnika odstrzalowego cisnienie w tyin ostatnim wzroslo do 441 atm., przy którym to cisnieniu zbiornik ten byl rozladowywany.W czasie napelniania szóstego pojemnika od¬ strzalowego byl podlaczony do niego najpierw piaty zbiornik ze sprezonym powietrzem, przy czym cisnienie w pojemniku odstrzalowym wzroslo do 14 atm. Po podlaczeniu szóstego zbiornika ze sprezonym powietrzem do po¬ jemnika odstrzalowego zostalo osiagniete w tym -? 1 —ostatnim cisnienie 3.V atm, Po podlaczeniu siódmego zbiornika bylo osiagniete cisnienie 56 atm., po podlaczeniu ósmego — 87,5 .atm., po podlaczeniu dziewiatego — 112 atm., po podlaczeniu dziesiatego — 140 atm., po podla¬ czeniu jedenastego — 175 atm., po podlacze¬ niu dwunastego — 210 atm., po podlaczeniu trzynastego -^- 238 atm., po podlaczeniu czter¬ nastego — 280 atm., po podlaczeniu pietnaste¬ go — 315 atm., po podlaczeniu szesnastego — 371 atm., a po podlaczeniu siedemnastego — 427 atm., przy którym to cisnieniu pojemnik odstrzalowy byl rozladowywany.W czasie napelniania siódmego pojemnika odstrzalowego byl podlaczony do niego naj¬ pierw szósty zbiornik ze sprezonym powietrzem, co spowodowalo zwiekszenie cisnienia w po¬ jemniku odstrzalowym do wartosci 14 atm.Podlaczenie siódmego zbiornika ze sprezonym powietrzem do pojemnika odstrzalowego spo¬ wodowalo zwiekszenie cisnienia w tym ostatnim do 35 atm. Podlaczenie ósmego zbiornika spo¬ wodowalo zwiekszenie cisnienia do 48 atm., podlaczenie dziewiatego — do 70 atm., podla¬ czenie dziesiatego — do 98 atm., podlaczenie jedenastego — do 128,4 atm., podlaczenie dwu¬ nastego — do 154 atm., podlaczenie trzynaste¬ go — do 175 atm., podlaczenie czternastego — do 210 atm., podlaczenie pietnastego — do 231 atm., podlaczenie szesnastego — do 280 atm., podlaczenie siedemnastego — do 315 atm., podlaczenie osiemnastego — do 378 atm., podla¬ czenie dziewietnastego zbiornika ze sprezonym powietrzem do pojemnika odstrzalowego spo¬ wodowalo zwiekszenie cisnienia w tym ostat¬ nim do 441 atm., przy którym to cisnieniu po¬ jemnik odstrzalowy byl rozladowywany. PL