PL45894B1 - - Google Patents

Description

^* Opublikowano dnia 13 czerwca 1962 r.Jy V , £ ^ f *°« f',.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 45894 Zygmunt Eckstein Warszawa, Polska Krzysztof Majeiuski Warszawa, Polska Tadeusz Urbanski Warszawa, Polska KI. 45^7=5 ASl l$/02 Srodki hamujace lub stymulujace wzrost niepozadanej roslinnosci w uprawach roslin uzytkowych Patent trwa od dnia 14 marca 1961 r.Pochodne kwasów arylcksyalkanokarboksy- lowych o charakterze estrów sa ogólnie zna¬ nymi i cenionymi srodkami chemicznymi, sto¬ sowanymi do zwalczania chwastów. Opisane dotychczas w literaturze estry sa otrzymywane w wyniku reakcji odpowiednich kwasów ary- loksyalkanokarboksylowych z alkoholami jed¬ no-, dwu- lub trój wodorotlenowymi, alkoholo- eterami, chlorowcohydrynami itd. Wszystkie tego rodzaju zwiazki przy swoich zaletach jak: doibre przenikanie do tkanek roslin, wysoka aktywno szereg wad, jak mp. nierozpuszczalnosc w wo¬ dzie, a zwlaszcza wysoka lotnosc. Szczególnie uciazliwa i niebezpieczna, ograniczajaca prak¬ tyczne zastosowanie w rolnictwie i lesnictwie oraz dziedzinach pokrewnych, jest ta ostatnia wada estrów. Wskutek przenoszenia par estrów na sasiednie tereny i uprawy np. pod wply¬ wem ich zwiewania przez wiatry, moga ulec uszkodzeniu rosliny wrazliwe na dzialan:j estrów kwasów arylcksyalkanokarboksylo- wych.Stwierdzono, ze nie wykazuja tych wal srodki, które jako substancje czynna zawieraja estry sacharozy i kwasów aryloksyaikanokar- boksylowych. Zwiazki te odpowiadaja budowa wzorowi ogólnemu A: Ar-0-/C(Ri) w którym Ar oznacza pierscien benzenowy, naftalenowy, antracenowy, acenaitenowy, cy- kloalkenowy lub heterocykliczny, zawierajacy jeden lub wiecej atomów chlorowca w swojejbudowie, a glównie atomy chloru w ukladzie 2,4-,2,5-,3,5-,3,4-,2,4,5-, jedna lub wiecej grup metylowych, nitrowych cyjanowych, oddzielnie lub lacznie w odpowiednich polozeniach; R oznacza reszte sacharozy — Clfff2iOio; Rt, R* oznaczona wodór, grupe alMIowa lub atomy chlorowca; n oznacza liczbe 1,3,5,7 lub 9; a war¬ tosc m nie moze przekraczac 1 lub 2.Zwiazki o wzorze A sa latwo rozpuszczalne w wodzie i zupelnie nielotne, a wiec pozba¬ wione zasadniczej wady estrów kwasów ary- ioksyalkanokarboksylowych. Naniesione na po¬ wierzchnie roslin bardzo szybko przenikaja wglab tkanek. Zastosowane w stezeniu 10-5 do 10-1 procentowym dzialaja hamujaco na rozwój roslin dwulisciennych w uprawach zbóz. Nato¬ miast uzyte w stezeniu 10-8 do 10-5 procento¬ wym zwiazki o wzorze A stymuluja wzrost ko¬ rzeni i roslin, przyspieszaja przyjmowanie sie wieloletnich drzew po ich przesadzeniu, ula¬ twiaja ukorzenianie sie zrazów, sadzonek i roz¬ sady.Niektóre wziazki o wzorze A posiadaja dzia¬ lanie selektywne i mozna je stosowac do zwal¬ czania niektórych niepozadanych roslin dwu¬ lisciennych. Na przyklad ester sacharozy i kwa¬ su 2-metylo-4-chlorofenoksy-ocixweigo i (lub) 2-ni0tylo^4-chlorofemoiksyniaslowego nadaja sie dobrze do zwalczania chwastów w uprawach lnu. Podobnie estry sacharozy i kwasu 2,5-dwu- c!Wonxfenctayccltowego i {lub 2,5 — dwuchlorc*- fcnoiksymaslowego moga byc stosowane do che¬ micznego niszczenia chwastów szerokolistnych w uprawach buraków cukrowych i pastewnych.Wyzej opisane mozliwosci wykorzystania zwiaz¬ ków o wzorze A zostaly wykazane w doswiad- czeoiach polowych- Aktywnosc niektórych preparatów sporzadzo¬ nych ze zwiazków o wzorze A ilustruje przed¬ stawiony wytkres. Przedstawia on dzialanie ha¬ mujace zdolnosc kielkowania nasion ogórków odmiany Delikates w zaleznosci od stezenia estrów sacharozy kwasu (1) — 2,4-dwuchloro-; (2) — 2,5-dwuchloro-; (3) — 2,4,5-itrójchloro-; (4) — 2-metylo-4-chlorofenoksyoctowego.Omawiane zwiazki posiadaja równiez cha¬ rakter niejonowych substancji powierzchniowo czynnych, dzieki temu maja one dodatkowe zdolnosci em/ulsowania. Nie tworza soli z jo¬ nami wapnia, magnezu i innych metali, po¬ zwala to na sporzadzanie roztworów do oprys¬ kiwania roslin przy zastosowaniu wody nawet o wysokim stopniu twardosci.Sposób otrzymywania zwiazków o wzorze A jest oparty na znanej reakcji przeestryfikowa- nia, opisanej w literaturze dla estrów sacha¬ rozy i lancuchowych kwasów tluszczowych, zigcdmie z ogólnym równaniem: Ar-0-/C(R!)(R2)/n-COOCH3 + m C12H220n -+ A Reakcji powyzszej ulegaja równiez estry in¬ nych alkoholi alifatycznych i odpowiednich kwasów aryloksyalkanokarboksylowych.Srodki wedlug wynalazku mozna stosowac w postaci roztworu lub w postaci stalej np. spo¬ rzadzone przez naniesienie substancji aktyw¬ nej na neutralny nosnik. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Srodki hamujace i (lub) stymulujace wzrost niepozadanej roslinnosci (chwastów) w upra¬ wach roslin uzytkowych, znamienne tym, ze jako substancje czynna zawieraja rozpuszczalne w wodzie i nielotne estry sacharozy i odpo¬ wiednich 'kwasów airyloksyalkanoikarboksylo- wych o wzorze ogólnym A: Ar-0-/C(Rt)(R2 ln-COO-Rm, w którym Ar oznacza pierscien benzenowy, naftalenowy, antracenowy, ace- naftenowy, cykloalkenowy lub heterocykliczny zawierajacy jeden lub wiecej atomów chlorowca w swojej budowie, a glównie atomy chloru w ukladzie 2,4-,2,5-,3,5-,3,4-,2,4,5-, jedna lub wiecej grup metylowych, nitrowych, cyjano¬ wych, oddzielnie lub lacznie w odpowiednich polozeniach; R oznacza reszte sacharozy — Cl2H21OiG; RjR2 oznacza wodór, grupe alkilowa lub atomy chlorowca, n oznacza liczbe 1,3,5,7 lub 9, a wartosc m nie moze przekraczac 1 lub 2. Zygmunt Eckstein Krzysztof Majewski Tadeusz UrbanskiDo opisu patentowego nr 45894 10 rS 10 10' -* 10 ~t to -SoA -100 \ 910. RSW „Prasa", Kielce. PL