op, y^?*, \ o dnia 23 czerwca 196fc r.HffV li,l,f^ -• - IBIBLIC [UrrH-.: - - IruLfcl-] .-I^j;^, ~^K a| :,;: ego] ;j j i:fQW| POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 45834 KI. 59 a, 20 VEB Zentrale Entiuicklung und Konstruktion (ZEK)*) Pumpen und Verdichter Halle/Saale, Niemiecka Republika Demokratyczna Urzqdzenle stosowana przy maszynach roboczych o nawrolnym ruchu tloka, zwlaszcza przy sprezarkach i pompach dozufgcych Patent trwa od dnia 23 wrzesnia 1961 r.Wynalazek dotyczy urzadzenia stosowanego pnzy maszynach roboczych o nawrotnym ru¬ chu ttfoka zwlaszcza przy sprezarkach ii pom¬ pach dozujacych, za pomoca którego wydajnosc jest nastawiania przez przytrzymywanie w sta¬ nie otwartym zaworu ssawnego na dowolnie dobieranym, poczynajac qd poczatku suwu tlo¬ czenia, odcinkju tego suwu.Znane sa jluz urzadzenia przy sprezarkach tlokowych oparte na tej zasadzie nastawiania wydajnosci, w których elektroma^etyczne ele¬ menty nastawiajace dzialaja bezposrednio na zawór ssawny. Te elementy nastawiajace maja jednakze skomplikowana konstrukcje latwo ulegaja uszkodzeniom i maja te wade, ze na stykach slizgowych do sterowania elektroma¬ gnesem powstaje iskrzenie, tak ze przy spre- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest Ernst Katzorke. zamiu czynników wybuchowych i parujacych musza byc przedsiebrane specjalne srodki ostroznosci.Chociaz taki sposób nastawiania wydajnosci, przy którym zawór ssawny za pomoca elek¬ tromagnesu jest utrzymywany w stanie otwar¬ tym podczas dowolnie dobranej czesci suwu tloczenia, znany jest przy sprezarkach dla czynników gazowych, to dotychczas nie nasta¬ pilo zastosowanie go w dziedzinie pomp dla czynników cieklych. Wprost przeciwnie, dozu¬ jace pompy tlokowe sa jak wiadomo zaopatry¬ wane w mechanicznie urzadzenia nastawiajace, skradajace sie ze znacznej liczby z trudem wykonywanych elementów, które przy awej przydatnosci do pracy i dzialania wykasuja powazne wady, polegajace na dfuzym &u*ytwa- niiu sie i zwiazana z tym zmiana dokfladnosoi dozowania.Zadaniem wynalazku jest udoskonalenie ele-menfów wylaczajacych oraz znanego elektro- magnetycznego uruohomiaiiia zaworu ssawne¬ go, zwiekszenie ich niezawodnego dzialania, a zwlaszcza uzyskanie zastosowania nastawia¬ nia wydajnosci przez utrzymywanie podczas czesci skoku tloczenia w stanie otwartym za¬ woru ssawnego i przynaleznych don elemen¬ tów wylaczajacych, równiez przy pompach tlokowych.Wedlug wynalaizktu zostalo to w ten sposób uzyskane, ze przeznaczony do zamykania za¬ woru ssawnego elektromagnes jest wzbudzany za pomoca zabezpieczonego od iskrzenia lacz¬ nika pradu roboczego, albo za pomoca zabez¬ pieczonego od iskrzenia lacznika pradu robo¬ czego, wlaczonego w szetreg z zatepieczonym od iskrzenia lacznikiem pradiu ciaglego, które wlaczane sa za pomoca stalego magnesu. Lacz¬ nik pradu roboczego w obydwóch ukladach jest nastawiany odpowiednio do dobieranego odcinka pompowania przez tlok podiczas suwu tloczonego, a lacznik pradu ciaglego jest w ten sposób umieszczony nieruchomo na kadlubie, ze jest on wlaczany przez magnes staly przy zwrotnych polozeniach tloka. Do utrzymywania w stanie otwartym zaworu ssawnego jest na nim umieszczona sprezyna uciskana lub ma¬ gnes staly.W najkorzystniejszym rozwiazaniu urzadze¬ nie to, zwlaszcza do tloczenia przy pnzeciw- dsniendiu, jest wedlug wynalazku tak uksztal¬ towane, ze na zatoczonym wspólsrodkowo z osia walu wykorbionego czopie osadzona jest jednoramienna dzwignia, ma zewnetrznym kon¬ cu którelj zamocowany jest staly magnes, oraz ze ma wspólsrodkowej iz osia walu wykorbio¬ nego piascie kadluJba osadzona jest, z mozno¬ scia obracania sie i mastawiania o kat 180°, tarcza z umieszczonym w niej lub na niej lacznikiem pradu roboczego.W innym rozwiazaniu urzadzenie to, zwlasz¬ cza do pompowania prawie bez cisnienia czyn¬ ników cieklych i gazowych, jest wedlug wyna¬ lazku tak uksztaltowane, ze na czopie walu wykorbionego osadaona jest tarcza w postaci pólkola, z zamocowanym w niej i w zakresie kata 180° rozciagajjacym sie. magnesem stalym, oraz ze zamocowany nieruchomo na kadlubie lacznik pradu ciaglego jest wlaczony szerego¬ wo z zamocowanym na tarczy nastawianej lacz¬ nikiem pradu roboczego.Wskazane jest, aby element zamykajacy za¬ woru ssawnego utworzony byl z kuli i popy- chacza. Na rysunku sa przedstawione przyklady wykonania urzadzenia wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 pokazuje przekrój wzdluz osi wa¬ lu wykorbionego urzadzenia z zabezpieczonym od iskrzenia lacznikif»m pradu roboczego, fig. 2 — rzut z przodu urzadzenia z zabezpieczo¬ nym od iskrzenia lacznikiem pradu roboczego, fig. 3 — izawór ssawny z elektromagnesem i isciskana sprezyna, w przekroju wzdluznym przez os zaworu, fig. 4 — zawór ssawny z elek¬ tromagnesem, popychaczem zaworu, kula uszczelniajaca i stalym magnesem, we wzdluz¬ nym przekroju przez Os zaworu, fig. 5 — prze¬ krój wzdluz osi walu wykorbionego urzadzenia z zabezpieczonym od (iskrzenia lacznikiem pra¬ du roboczego i z wlacaonym z nim szerego¬ wo zafoepieczonym od isktrzeniia lacznikiem pradu ciaglego, zamocowanym na kadlubie, fig. 6 — rzut z przodu urzadzenia przedsta- wlionego na fig. 5.Przedstawiony na fig. 1—4 przyklad wykona¬ nia pokazuje urzadzenie wedlug wynalazku do pompowania czynników cieklych przy prze- ciWcisniemiu. Do zamykania zaworu ssawnego 3 maszyny roboczej zainstalowany jest elek- tromganes 8, który wzbudzany jest za pomo¬ ca obwodu elektrycznego, zabezpieczonego od iskrzenia lacznika 9, zamocowanego na lub we¬ wnatrz nastawianej tarczy 10, która moze byc przestawiana w zakresie 180°. Tarcza nastawia¬ na 10 jest zamocowana z moznoscia obracania sie i przestawiania na piascie 11, umieszczonej na kadlubie wspólsrodkowo z osia walu wy¬ korbionego. Na czopie 4 walu wykorbionego 2 jest zamocowana dzwignia 13, na zewnetrznym koncu której umieszazony jest staly magnes 12, który za pomoca obracajacego sie walu wykorbionego 2 wlacza posrednio przy kaz¬ dym przebieganiu zabezpieczony od iskrzenia lacznik pradu roboczego 9. Wzbudzony na krót¬ ki przeciag czasu elektromagnes 8 powoduje zamykanie zaworu ssawnego 3, na poczatku wybranego odcinka pompowania przy suwie tloczenia.To krótkotrwale zamykanie zaworu ssawne¬ go 3, na skutek dalszego ruchu tloka powoduje nagly wzrost cisnienia i zawór ssawny 3 po¬ zostaje wskutek tego zamkniety az do konca suwu tloczenia. Utrzymywanie w stanie otwar¬ tym zaworu ssawnego odbywa sie za pomoca saiskanesj sprezyny 5 lub aa pomoca stalego ma¬ gnesu 6. Element zamykajacy w zaworze ssaw¬ nym, poza juz znanym wykonaniem w postaci grzybka zaworowego z trzpieniem 7, moze rów¬ niez skladac sie z popychacza 14 i kuli 15.Na fig. 5 i 6 jest pokazany przyklad wykonania urzadzenia wedlug wynalazku, zwlaszcza do — 2 —pompowania bez cisnienia czynników ciefclycli lub gazowych. Na czopie 4 walu wykorbionego 2 jest zaimooawana tarcza 17 w postaci pól¬ kola, z umieszczonym w niej pólkolistym ma¬ gnesem stalym 18, który obejmuje kat 180°.Qprócz opisanego w przykladzie wykonania z fig. 1—4, zabezpieczonego od iskrzenia lacz¬ nika pradu roboazego 9 na nastawianej tarczy 17, na kadlubie 1 umieszczony jest zabezpie¬ czony od iskrzenia lacznik 16 pradu ciaglego, którego polozenie wyznaczane jest przez konco¬ we polozenie suwu tloczenia tloka. Lacznik 9 pradu roboczego i lacznik 16 pradu ciaglego sa posrednio wlaczane od stalego magnesu 18, wirujacego z wailem wykorbionym 2, a mia¬ nowicie w taki sposób, ze odpowiednio do wy¬ branego odcinka pompowania, lacznik 9 pradu roboczego, nastawiany w kazde wybrane polo¬ zenie suwu tloczenia tloka, uzyskuje trwaly impuls od przesuwajacego tsie obok niego sta¬ lego magnesu 18 i to dopóty, dopóki obracaja¬ cy sie dalej staly magmies 18 nie osiagnie lacz¬ nika 16 pradu ciaglego, nie wlaczy go i wsku¬ tek tego nie przerwie Obwodu elektrycznego elektormagnesu 8 na zaworze ssawnym 3. Dzie¬ ki temu, na wybranym odcinkiu pompowania w czasie suwu tloczenia tloka, az do konca tego suwu, zawór ssawny 3 jest przytrzymy¬ wany w stanie zamknietym przez elektroma¬ gnes 8.Zalety wynalazku polegaja na tym, ze nie sa juz potrzebne podlegajace skomplikowanemu i znacznemu zuzyciu elementy konstrukcyjne, dzieki czemu obnizaja sie o okolo 30% koszty wykonania i zwiekszona zostaje niezawodnosc dziafcnia. Specjiailna zaleta wynalazku jest to, ze dla najrozmaitszych wielkosci konstrukcyj¬ nych, niezaleznie od samego zaworu, mo¬ ga byc stosowane takie same urzadzenia wy¬ laczajace. PL