PL45541B1 - - Google Patents

Description

OnnhlilMwano dnia 19 kwietnia 1962 r. £ mm * POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 45541 5J 3/J2 Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego*) Gliwice, Polska Górnicza maszyna udarowa Patent trwa od dnia 27 stycznia 1961 r.Przedmiotem wynalazku jest górnicza maszy¬ na udarowa z napedem elektrycznym, która w zaleznosci od odmiany wykonania i wielkos¬ ci moze byc zaliczana do rzedu wrebiarek lub wiertarek. Istotna cecha tej maszyny jest opi¬ sane ponizej rozwiazanie ukladu do zamiany ruchu obrotowego silnika na ruch obrotowo- -zwrotny oraz na ruch posuwisto-zwrotny bi- jaka, oparte na dzialaniu bezwladnosci mas niewywazonych.Znane sa rózne uklady do zamiany ruchu obro¬ towego na ruch obrotowo-zwrotny lub na ruch posuwisto-zwrotny, polegajace na dzialaniu bezwladnosci mas niewywazonych, lecz zaden z nich nie daje w zastosowaniu do górniczych maszyn udarowych tak doskonalych wyników, jak uklad cechujacy maszyne wedlug wynalaz¬ ku. W patencie polskim nr 37238 opisane jest *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. Bohdan Smyla i inz.Zbigniew Raczka. urzadzenie obejmujace dzwignie dwuramienna, która wykonuje ruch wahadlowy pod wplywem obrotów kól z masami niewywazonymi osadzo¬ nych na jej koncach, napedzanych przez umie¬ szczone w srodku kolo zebate polaczone z wa¬ lem silnika. Ruch wahadlowy dzwigni przenosi sie poprzez laczni1' korbowodowy na bijak znajdujacy sie pod dzialaniem dwóch sprezyn.Uklad sprezynowy stanowiacy istotny element tego urzadzenia jest zarazem jego slaba stro¬ na, ze wzgledu na mozliwosc pekania1 sprezyn oraz odksztalcania sie pod wplywem wielkiej ilosci drgan. W rozwiazaniu wedlug patentu polskiego nr 27427 zastosowano cztery elementy z masami niewywazonymi, umieszczone w ka¬ dlubie udarowym, które wywoluja ruch po¬ suwisto-zwrotny tego kadluba przy zastosowa¬ niu napedów lancuchowych. Rozwiazanie to, wysoce skomplikowane, nie posiada szans praktycznej realizacji. Urzadzenie wedlug pa¬ tentu niemieckiego nr 500151 posiada dwa ko¬ la z masami niewywazonymi, napedzane zapomoca kól stozkowych. Kola te wywoluja ruch posuwisto-zwrotny bijaka oraz jego jednokie¬ runkowe okresowe« obroty dzieki zniesieniu obrotów w drugim kierunku przez uklad zapad¬ kowy. Osiagniety ta droga ruch swidra podobny do ruchu swidra w wiertarkach pneumatycznych udarowych nie jest korzystny dlatego, ze obrót swidra nastepuje przy wycofywaniu a nie pod¬ czas styku ze skala.Maszyna wedlug wynalazku nie posiada wad urzadzen znanych, gdyz jak wynika z opisu podanego ponizej, jest bardzo prosta i tania c w wykonaniu a zarazem sklada sie z elemen¬ tów trwalych z calkowitym pominieciem wsród elementów istotnych kól stozkowych, napedów lancuchowych, ukladów sprezynowych itp. wy¬ stepujacych w urzadzeniach znanych, a równiez posiada te zalete, ze obrót swidra o pewien kat nastepuje takze w chwili zetkniecia sie ze skala. Szczególnie wazna zaleta maszyny we¬ dlug wynalazku jest nie spotykana w zadnym ze znanych rozwiazan jej zdolnosc do samo¬ rzutnego wycofywania narzedzia do pozycji wyjsciowej po napotkaniu nadmiernego oporu, niezaleznie od tego w jakim punkcie odcinka stanowiacego pelny mozliwy skok narzedzia, narzedzie to napotka ten nadmierny opór.Urzadzenie stanowiace istotna czesc maszyny wedlug wynalazku sklada sie z kól zebatych i jarzma, przedstawionych na rysunku schema¬ tycznym fig. 1. Kolo srodkowe 1 jest osadzone obrotowo w osi urzadzenia. Kola zewnetrzne 2, których ilosc wynosi co najmniej dwa, sa osa¬ dzone w osiach zamocowanych w jarzmie 3 i ustawione symetrycznie na zewnatrz kola srodkowego, z którym sie zazebiaja. Kola ze¬ wnetrzne 2 posiadaja masy nie wy wazone i tak sa zazebione z kolem srodkowym, zeby polo¬ zenie mas niewywazonych bylo równiez sy¬ metryczne wzgledem punktu srodkowego.Dzialanie urzadzenia polega na tym, ze na skutek obrotów jarzma sila odsrodkowa dazy do ustawienia kól zewnetrznych w polozeniu najwiekszego oddalenia mas niewywazonych.W przypadku, kiedy kolo srodkowe nie jest niczym hamowane, kola zewnetrzne po przy¬ jeciu polozenia najwiekszego oddalenia mas przestaja sie obracac dookola swych osi i po¬ woduja obracanie sie kola srodkowego zgodnie z obrotami jarzma jak gdyby wszystkie kola i jarzmo stanowily jedna sztywna calosc. W przeciwnym przypadku, kiedy kolo srodkowe zostanie unieruchomione przez przeszkode uniemozliwiajaca dalszy jego obrót w danym kierunku, kola zewnetrzne ob tacza ja sie na kole srodkowym, co zmusza masy do zblizania sie ku srodkowi wbrew dzialaniu sily odsrod¬ kowej. Powstaje przy tym moment dzialajacy na kolo srodkowe, który je dociska do prze¬ szkody unieruchamiajacej. Z chwila przejscia mas przez punkt najwiekszego zblizenia, mo¬ ment dzialajacy na kolo srodkowe zmienia kie¬ runek. Pod dzialaniem tego momentu kolo srcdkowe odrywa sie od przeszkody i obraca sie w kierunku przeciwnym do obrotów jarzma, a masy daza do najwiekszego oddalenia. Wsku¬ tek wzrostu energii kinetycznej mas punkt najwiekszego oddalenia zostaje przez nie prze¬ kroczony, tym samym zmienia sie kierunek momentu dzialajacego na kolo srodkowe. Pod dzialaniem tego momentu kolo srodkowe znów zmienia kierunek ruchu i rozpedza sie do chwili ponownego zatrzymania przez przeszko¬ de. Opisany cykl powtarza sie wielokrotnie.Tak wiec jednostajny ruch obrotowy nadawa¬ ny jarzmu np. przez naped z silnika zamienia sie na ruch obrotowo-zwrotny kola srodkowego.Urzadzenie wedlug wynalazku posiada cal¬ kiem nowa ceche, która jego dzialanie odróz¬ nia od dzialania wszelkich urzadzen znanych.Znane uklady mechaniczne do zamiany jedno¬ stajnego ruchu obrotowego na ruch obrót owo- -zwrotny lub posuwisto-zwrotny, zmieniaja kierunek ruchu wedlug z góry okreslonego programu ustalonego wymiarami i ukladem urzadzenia. Urzadzenie wedlug wynalazku do¬ konuje zmiany kierunku obrotów kola srodko¬ wego w chwili napotkania przez to kolo na przeszkody. Przeszkody te nie musza byc prze¬ szkodami materialnymi, unieruchamiajacymi kolo srodkowe w okreslonych punktach, ale równiez przeszkoda moze byc osiagniecie pew¬ nej wartosci krytycznej momentu, przeciw¬ dzialajacego obrotom tego kola.Znane sa uklady mechaniczne sluzace do za¬ miany ruchu obrotowo-zwrotnego na posuwis¬ to-zwrotny. Dowolny sposród znanych ukladów mozna polaczyc z urzadzeniem wedlug wyna¬ lazku w celu zamiany ruchu jednostajnego obrotowego na ruch posuwisto-zwrotny. Otrzy¬ muje sie przy tym urzadzenie nadajace sie do róznego zastosowania o nowych wlasnosciach dzialania. Na przyklad jezeli kolo srodkowe jest polaczone suwliwie z mechanizmem sru¬ bowym za pomoca wielowypustu, osiaga sie urzadzenie wedlug wynalazku zamieniajace ruch jednostajny obrotowy na ruch posuwisto- -zwrotny. Przedmiotem poruszanym tam i z po¬ wrotem jest narzedzie udarowe. Gdy narzedzie to napotka opór tworzywa obrabianego prze- — 2 —wyzsza jacy przyjete zalozenie, wycofuje sie natychmiast, aby ponownie zaatakowac two¬ rzywo. Jezeli urzadzenie jest uruchomione lu¬ zem narzedzie to przesuwa sie tam i z powro¬ tem wzdluz odcinka, którego dlugosc ustalaja przeszkody natury wewnetrznej, to jest wy¬ miary podstawowych eltementów urzadzenia.Jednakze wycofywanie sie narzedzia na sku¬ tek napotkania nadmiernego oporu zachodzi w dowolnym punkcie odcinka swobodnego po¬ suwu, w którym to punkcie napotkany opór przekroczyl wartosc krytyczna. Tak skompli¬ kowane i subtelne dzialanie posiadaja dotych¬ czas jedynie automaty reagujace na bodziec sprzezenia zwrotnego. Te kosztowne i skompli¬ kowane urzadzenia, przewaznie elektroniczne trudne do zastosowania w maszynach górni¬ czych, moze w wielu przypadkach zastapic proste urzadzenie mechaniczne wedlug wyna¬ lazku.Rysunek przedstawia na fig. 2 przyklad roz¬ wiazania górniczej maszyny udarowej, w da¬ nym przypadku wrebiarki udarowej z nape¬ dem elektrycznym. Wrebiarka posiada urza¬ dzenie z masami niewywazonymi zgodne ze schematem na fig. 1, zawierajace kolo srodko¬ we 1 i dwa kola zewnetrzne 2 obciazone masa¬ mi niewywazonymi oraz jarzmo 3 napedzane za posrednictwem reduktora obrotów 4 z, sil¬ nika 5. Z kolem srodkowym 1 laczy sie uklad zlozony ze sruby 6 osadzonej na grocie S oraz wielowypustu 7. Grot 8 jest polaczony w znany sposób z zerdzia zakonczona koronka wiertni¬ cza 9, której ten uklad nadaje wymagany ruch narzedzia udarowego, to jest ruch posuwisto- -zwrotny polaczony z ruchem obrotowo-zwrot- nym. Przy pracy wrebiarki luzem zerdz wy¬ konuje ruch posuwisto-zwrotny wzdluz odcin¬ ka o dlugosci a zaznaczonego na rysunku. Dlu¬ gosc ta jest ustalona wielkoscia elementów suwlwych oraz odpowiednim miejscem pozo¬ stawionym wewnatrz obudowy na ich posuw.Jezeli podczas wysuwu koronka uderzy w ca¬ lizne weglowa i wykona zadana prace jednost¬ kowa, natychmiast wycofa sie do powtórnego uderzenia, niezaleznie od tego w jakim punk¬ cie odcinka a nastapilo spotkanie z calizna weglowa. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Górnicza maszyna udarowa posiadajaca uklad do zamiany ruchu obrotowego silnika na ruch obrotowo-zwrotny i obrotowo-posuwisty na zasadzie mas niewywazonych, znamienna tym, ze ma napedzane jarzmo obrotowe (3), kola zebate (2) o niewywazonych masach obracajace sie dookola osi osadzonych w tym jarzmie sy¬ metrycznie wzgledem jego osi obrotu oraz za¬ zebione z tymi kolami kolo zebate (1) ustawio¬ ne wspólosiowo z jarzmem lecz z nim nie zwia¬ zane, w celu wytworzenia ruchu obrotowo- -zwrotnego oraz srube (6) z wielowypustem (7) napedzana przez srodkowe kolo zebate (1) do zamiany ruchu obrotowo-zwrotnego tego kola na ruch posuwisto-zwrotny polaczony z ruchem obrotowo-zwrotnym narzedzia udaro¬ wego (9). Zaklady Konstrukicyjj pio-Me«ha- nizacyjne Przemyslu Weglowego Zastepca: mgr inz. Witold Hennel rzecznik patentowyDo opisu patentowego nr 45541 Figi Ibibliote o fig. 2 ^;v- » :H-:ii—-Zti' mkucTi" W-wa zam. 1588-61 B5 — 100 egx. PL