Wynalazek niniejszy dotyczy urzadzenia la¬ dunkowego, zwlaszcza dla statków, w którym top zurawia przymasztowego powiazany jest z masztem lub elementem podobnym za pomoca dwóch topenantów, tworzacych wzajemnie w rzucie z góry pewien kat. Bylo juz proponowa¬ ne umieszczanie punktu zamocowania jednego topenantu na poprzecznym salingu, zasadniczo w tej samej poprzecznej plaszczyznie statku co lozysko szpony na dolnym koncu zurawia, przy czym punkt zamocowania drugiego tope¬ nantu lezal na wzdluznym salingu, tak ze ten punkt zamocowania znajdowal sie w plaszczyz¬ nie poprzecznej, lezacej blizej otworu ladowni.Zuraw przymasztowy moze przy tym byc od¬ chylany tam i z powrotem na boku statku jedynie za pomoca skracania lub wydluzania wymienionych wyzej topenantów. W celu umo¬ zliwienia odchylania do góry zurawia przy¬ masztowego bylo równiez proponowane wahliwe umieszczenie wzdluznego salingu w pionowej plaszczyznie. Konstrukcja ta da sie dalej roz¬ winac przez zastosowanie salingów, które moz¬ na by odchylac zarówno poziomo jak i piono¬ wo, przy czym jednak rozwiazanie to nieco komplikuje sie.Zdaniem wynalazku jest stworzenie urzadze¬ nia ladunkowego, które daje te same mozli¬ wosci ruchów jak i najbardziej postepowe urza¬ dzenia wymienionych wyzej konstrukcji, ale w przeciwienstwie do nich jest wyjatkowo nie¬ skomplikowane, gdyz nie wymaga zadnych sa¬ lingów. Charakterystyczna cecha wynalazku jest zasadniczo to, ze pomiedzy obydwoma miej¬ scami polaczenia topenantów z masztem umie¬ szczona jest pionowa prowadnica wchodzaca pomiedzy topenanty, dokola której odchylany jest jeden z topenantów przy wychylaniu sie zurawia przymasztowego do polozenia, równo¬ leglego do plaszczyzny pionowej, przechodzacej przez te miejsca polaczenia.Kilka przykladów wykonania wynalazku przedstawiaja rysunki, na których fig. 1 jest rzutem z boku, a fig. 2 — rzutem z góry urza-dzenia ladunkowego wedlug wynalazku, umiesz¬ czonego na maszcie statku, przy czym zuraw przymasztowy pokazany jest w dwóch róznych polozeniach ladowania, fig. 3 pokazuje rzut z przodu, a fig. 4 — rzut z góry tego samego masztu, z calkowicie w kierunku burty odchy¬ lonym zurawiem przymasztowym, fig. 5 i 6 pokazuja w taki sam sposób jak fig. 3 i 4 podobny uklad, ale z nieco innym poprowadze¬ niem lin, fig. 7—12 przedstawiaja w zwieksza¬ jacej podzialce sposób dzialania róznych przy¬ kladów wykonania szczególów konstrukcyjnych z fig. 1—6, fig. 13—17 — rózne przyklady wy¬ konania przynaleznej prowadnicy, fig. 18—20 — rózne mozliwosci ukladu tej prowadnicy, fig. 21 i 22 — w rzucie z boku i z góry maszt statku z inaczej skonstruowanym urzadzeniem ladunkowym, fig. 23 i 24 — przynalezne do nich szczególy, fig. 25 jest rzutem z przodu dal¬ szego przykladu wykonania wynalazku, fig. 26 i 27 pokazuja przynalezne szczególy, fig. 28 i 29 — w rzucie z boku i w rzucie z góry odmiane przykladu wykonania, przedstawionego na fig. 13, f:g. 30 pokazuje szczegól widziany w kierun¬ ku strzalek XXX — XXX na fig. 29, a fig. 31 — przekrój plaszczyzna oznaczona linia XXXI — XXXI na fig. 28.Na fig. 1—4 liczba 1 oznaczono maszt statku wyposazony w zuraw przymasztowy 2, odchylo¬ ny w znany sposób. U góry maszt ma poprzecz¬ ny saling 3, do którego sa zamocowane dwa topenanty 4 i 5, tworzace w rzucie z góry wza¬ jemnie pewien kat. Kazdy topenant sklada sie z dwóch czesci, a mianowicie z czesci wewnetrz¬ nej 4a lub 5a, powiazanych z zewnetrznymi koncami salingu i z czesci zewnetrznej 4b lub 5b, które wiaza wewnetrzne czesci topenantów z topem zurawia przymasztowego.Wewnetrzne czesci 4a i 5a topenantów maja niezmienna dlugosc. W przedstawionym przy¬ kladzie wykonania sa one gietkie i moga skla¬ dac sie z krótkich kabli, lancuchów itp. Ze¬ wnetrzne czesci 4b i 5b topenantów maja na¬ tomiast zmienna dlugosc i skladaja sie z po¬ wiazanych w znany sposób z wciagarkami lin, za pomoca których moze byc uruchamiany zu¬ raw przymasztowy 2. Na górnym koncu masztu I jest umocowana prowadnica ramowa 6, sie¬ gajaca pomiedzy obydwa topenanty 4 i 5. Przy¬ puscmy, ze maszt wedlug fig. 1—4 ustawiony jest pomiedzy dwoma lukami ladowni i wypo¬ sazony w jeden zuraw przymasztowy dla kaz¬ dego luku. W takim przypadku prowadnica 6 jest symetryczna w stosunku do przechodzacej przez maszt poprzecznej plaszczyzny i siega w obydwie strony od masztu, w kierunku wzdluz¬ nym statku. W tym przykladzie wykonania prowadnica 6 sklada sie z dwóch pionowych szyn 6a, szesciu szyn ukosnych 6b i dwóch szyn poziomych 6c, Gording 7 przebiega od boku 7a na topie zurawia przymasztowego, wzdluz spodniej jego czesci, az do dolnego konca, skad przez otwór w zurawiu, poprzez umieszczony tam krazek kierujacy 7b i dalej do góry poprzez umiesz¬ czony na maszcie blok lub element podobny 7c i wreszcie ku dolowi az do ustawionej na po¬ kladzie wciagarki IG. Liny 4b i 5b przebiegaja wzdluz górnej strony zurawia w kierunku ku dolowi, do umieszczonego na maszcie bloku 4c lub 5c, skad przechodza ku dolowi do ustawio¬ nej na pokladzie wciagarki 8 lub 9. Z fig. 4 jest widoczne, ze urzadzenie sterujace 11 trzema wciagarkami 8, 9, 10 umieszczone jest tuz przy otworze 12 ladowni.Na fig. 1 i 2 zuraw przymasztowy pokazany jest w dwóch róznych polozeniach. W jednym polozeniu zuraw uklada sie wzdluz statku nad otworem 12 ladowni, natomiast w drugim po¬ lozeniu jest odchylony w kierunku burty i jed¬ noczesnie jest wysoko podniesiony do góry. To drugie polozenie jest uzysikwane za pomoca stosunkowo znacznego skrócenia lin 4b i 5b topenantów w stosunku do pierwotnego polo¬ zenia, przy czym lina 4b jest skrócona naj¬ bardziej. Z fig. 2 jest widoczne, ze w tym dru¬ gim polozeniu czesc 5a topenantu opiera sie o pionowa szyne 6a prowadnicy 6. Jezeli w tym drugim polozeniu czesc 5b topenantu zo¬ stanie wydluzona, to zuraw 2 sam bedzie sie odchylal dalej w kierunku burty, az nie znaj¬ dzie sie on w tej samej pionowej plaszczyznie co i lozysko 13 szpony i miejsce powiazania topenantu 4 i salingu 3. W tym przykladzie wykonania plaszczyzna ta lezy zasadniczo pro¬ stopadle do kierunku wzdluznego statku. Z tego. w ten sposób uzyskanego polozenia poprzeczne¬ go, mozna za pomoca wydluzenia obydwóch to¬ penantów 4 i 5 odchylic zuraw pionowo ku do¬ lowi do pokazanego na fig. 4 polozenia.Z fig. 4 jest widoczne, ze wskutek takiego polozenia prowadnicy 6, równiez przy najwiek¬ szym odchyleniu zurawia, topenant 5 tworzy z nim jeszcze tak duzy kat, ze jedynie za po¬ moca skrócenia tego topenantu zuraw moze byc odchylony nad statek. Przy tym powrotnym od¬ chylaniu top zurawia opisuje wznoszaca sie ku górze krzywa przestrzenna, przy czym miejsce stykania sie czesci 5a topenantu z pionowa szy- — 2 —na prowadzaca 6a przesuwa sie ku górze. Rów¬ niez przy samym tyiko podnoszeniu do góry lub opuszczaniu zurawia przymasztowego w tak odchylonym jego polozeniu, zachodzi takie same przemieszczanie tego punktu styku z szyna 6a, a równiez przy pewnych kombinowanych ru¬ chach zurawia. Niezaleznie od tego, w którym kierunku zuraw jest odchylony, prowadnica 6 zapewnia, ze moze on znów odchylic sie ponad statek, a mianowicie równiez wówczas, gdy zu¬ raw jest wychylony o 90° lub wiecej w kie¬ runku ponad burte.W przykladzie wykonania, przedstawionym na fig. 5 i 6, na maszcie 1 jest osadzona pro¬ wadnica 6, która siega tylko w jednym kie¬ runku od masztu. W tym przypadku gording 7 przebiega powyzej zurawia przymasztowego 2 do przymocowanego na maszcie krazka kieruja¬ cego 14, a stad do swej wciagarki 10. Dla czesci 4b i 5b topenantów sa pokazane do wyboru dwa ciagi lin. W jednym przypadku te czesci tope- nantu biegna od topu zurawia przymasztowego do krazków kierujacych 15 lub 16, umieszczo¬ nych na szybach wentylacyjnych 17 i 18, a stad do wciagarek 8 i 9, które w tym przypadku ustawione sa w poblizu otworu luku 12. We¬ dlug drugiej mozliwosci, czesci topenantów biegna do stosunkowo wysoko na maszcie umieszczonych krazków kierujacych 19 lub 20, a stad poprzez krazki kierujace 15 i 16 do wcia¬ garek 8 19.. Nalezy zauwazyc, ze znajdujace sie pomiedzy zewnetrznymi koncami czesci 4a, 5a topenan¬ tów i topem zurawia przymasztowego czesci 4b i 5b topenantów skladaja sie ze zwyklych lin, jednakze czesto korzystniej jest do kazdego topenantu wlaczyc wielokrazek. Ze wzgledu na uproszczenie rysunku, równiez zwykle liny, biegnace od topu zurawia do wciagarek, ozna¬ czono liczbami 4b i 5b, chociaz te oznaczenia przede wszystkim przeznaczone sa w tym przy¬ padku do wielolinowych czesci pomiedzy topem zurawia przymasztowego i salingiem 3.Zgodnie z fig. 7, zwiazana z salingiem 3 czesc 5a topenantu jest zaopatrzona w oslone na tej czesci swej dlugosci, która moze stykac sie z prowadnica 6. Pionowa szyna 6a tej prowad¬ nicy moze byc uksztaltowana zgodnie z fig. 8 lub 9, które przedstawiaja przekroje poprzeczne tej szyny. Najkorzystniej jest, gdy szyna 6a ma poprzeczny przekrój rurowy, przy czym jej robocza, powierzchnia odchylajaca topenanty moze byc w mniejszym lub wiekszym stopniu zaokraglona, a w razie potrzeby równiez zao¬ patrzona w powloke 21 z materialu odpornego na zuzywanie sie.Na fig. 10 i 11 sa przedstawione dwa przy¬ klady wykonania oslony wewnetrznych czesci topenantów. Czesc 5a topenantu sklada sie z kabla lub liny stalowej, dokola której jest luzno nawiniety drut stalowy 22 nie przeszka¬ dzajacy zginaniu sie kabla. Na drut stalowy sa nawiniete krótkie tuleje 23, najkorzystniej z za¬ okraglonymi krawedziami koncowymi, wzajem¬ nie dociskane za pomoca sprezyny srubowej 24, opierajacej sie o kolnierz 25 kabla. Tuleje 23 tworza krazki, które przy ruchu czesci topenan¬ tów wzdluz prowadnicy 6 chronia je od zuzy¬ wania sie.W przykladzie wykonania, przedstawionym na fig. 11, drut stalowy 22 zostal zastapiony przez krótkie kawalki rur 26, które w odpowiedni sposób sa zamocowane na kablu.Tuleje 23 moga byc wykonane z dowolnego, nadajacego sie do tego celu materialu, takiego jak stal, mosiadz lub takie tworzywo sztuczne, które moze przeciwstawiac sie wystepujacym naciskom, na przyklad nylon.Zamiast kabla lub liny stalowej, jako ze¬ wnetrzny element topenantu moze byc zasto¬ sowany lancuch, którego ogniwa najkorzyst¬ niej zaopatrzone sa w krazki, aby zmniejszyc tarcie przy przesuwie po szynie 6a. Ten ele¬ ment topenantu moze równiez skladac sie z kil¬ ku lin, jak to jest przedstawione na fig. 12.Na fig. 13—17 sa przedstawione rózne przy¬ klady wykonania prowadnicy 6. Robocza czesc prowadnicy sklada sie z pionowych szyn 6o, które moga. byc badz proste, badz tez, tak jak to jest pokazane na fig. 14, lekko zakrzywione.W przykladach wykonania przedstawionych na fig. 15 i 17, u góry prowadnicy sa umieszczone wystepy 27, które ograniczaja przesuw topenan¬ tu do wewnatrz w kierunku masztu, jezeli pod¬ czas podnoszenia do góry zurawia przymaszto¬ wego z jakiegos powodu topenant musi przesu¬ nac sie poza szyny 6a.Fig. 15 i 16 pokazuja przyklad wykonania wy^ nalazku w dwóch rzutach. W tym przypadku prowadnica 6 jest wzmocniona bocznie za po^ moca zastrzalów 28, które wzmacniaja równiez powiazanie ramy z masztem.Fig. 18—20 pokazuja w rzucie z góry trzy rózne uklady prowadnicy 6. Wedlug.fig. 18, na poprzecznym, salingu 3 sa osadzone z jednej strony dwie prowadnice 6 dla dwóch umiesz¬ czonych obok siebie zurawi przymasztdwyeh, a na drugiej stronie — jedna jedyna niesymt- 3 —trycznie umieszczona prowadnica dla jednego srodka zurawia. Dzieki temu niesymetrycznemu ukladowi mozna zuraw podniesc do polozenia pionowego i w tym polozeniu go zaryglowac.W przykladzie wykonania wedlug fig. 19 nie ma wcale masztu. Zamiast niego sa tu dwa slu¬ py la zurawia, powiazane u góry poprzeczna belka 3a, na której osadzona jest prowadnica 6 dla umieszczonego posrodku zurawia. Pale zurawia z belka poprzeczna 3a sa równiez po¬ kazane na fig. 20, gdzie na tej belce sa osa¬ dzone dwie prowadnice 6 dla dwóch podwój¬ nych zurawi.W opisanych dotychczas postaciach wykonania przyjmowano, ze wewnetrzne elementy 4a i 5a topenantów sa gietkie. W dalszym ciagu beda opisane niektóre przyklady wykonania, w któ¬ rych te elementy topenantów skladaja sie za¬ sadniczo ze sztywnych pretów.Zgodnie z przykladem wykonania wedlug fig. 21—24, element 5a topenantu sklada sie zatem z preta, który za pomoca uniwersalnego prze¬ gubu 30 jest zawieszony na salingu 3. Na swym swobodnym koncu pret 5a jest wyposazony w ucho 31 dla polaczenia go z elementem 5b to¬ penantu, oraz w obracajacy sie krazek 32, który moze sie toczyc po prowadnicy 6. W poblizu przegubu 30 pret jest zaopatrzony w zderzak 33, który po zetknieciu sie z pionowa powierzchnia uniwersalnego przegubu 30, uniemozliwia od¬ chylanie sie preta 5a ku dolowi.Widoczne jest z fig. 21, ze prowadnica 6 w plaszczyznie wzdluzonej statku ma ksztalt za¬ krzywionej szyny. Jezeli ta szyna ma ksztalt luku kola, to przy zetknieciu z nia pret 5a porusza sie po powierzchni zewnetrznej kolo¬ wego stozka, którego os biegnie w kierunku poprzecznym statku.Z pokazanego na fig. 24 przekroju prowadni¬ cy 6 widoczne jest, w jaki sposób krazek 32 przylega do prowadnicy. Tylko ruch obrotowy uzyskuje sie wówczas, gdy zarówno bieznia pro¬ wadnicy 6 jak tez powierzchnia krazka 32 tworza powierzchnie stozkowe, których wierz¬ cholki znajduja sie w osi przegubu preta 5a i salingu 3.Jezeli zuraw jest podnoszony do góry lub opuszczony na dól w odchylonym polozeniu, to krazek 32 toczy sie po zakrzywionej szynie pro¬ wadnicy 6. Poniewaz ucho 31 znajduje sie bar¬ dzo blisko krazka 32, wiec pret 5a nie jest obciazony zadnym godnym uwagi momentem.Polozenie zderzaka 33 jest w ten sposób dobra¬ ne, ze pret 5a nie moze byc odchylony ponizej dolnego konca prowadnicy 6, lecz zatrzymuje sie w takim polozeniu, które odpowiada kierun¬ kowi topenantu, gdy zuraw spoczywa nad po¬ kladem statku. Szyna prowadnicy 6 ma od gó¬ ry czesc pionowa, która zapobiega stoczeniu sie krazka z szyny w tym kierunku. Równiez w przykladzie wykonania wedlug fig. 25—27 ele¬ ment 5a topenantu sklada sie z sztywnego pre¬ ta, na którym jest osadzony krazek 32. W tym przypadku jednakze, zaopatrzona w dwie rów¬ nolegle bieznie prowadnica 6 jest zastapiona przez podwójna prowadnice, zaopatrzona w dwie bieznie zakrzywione w poprzecznej plaszczyznie statku, z których kazda przewidziana jest dla jednego topenantu. Jezeli bieznie maja ksztalt luku kola, to pret 5a porusza sie wzdluz po¬ wierzchni kolowego stozka, którego os uklada sie we wzdluzonym kierunku statku.Pomiedzy tymi obydwoma, przedstawionymi na fig. 21 i 25 przykladami wykonania mozna oczywiscie wyobrazic sobie postacie posrednie, w których bieznie tworza krzywe przestrzenne.Moga one byc w ten sposób uksztaltowane, ze sztywne prety w swym ruchu opisuja dowolne powierzchnie stozkowe albo nawet poruszaja sie w pionowych lub prawie pionowych plasz¬ czyznach.Przy uksztaltowaniu wynalazku wedlug fig. 28—31, na dolnych kancach szyn 6a sa umiesz¬ czone poziome plaskie wystepy 34, na których osadzone sa kolki 35. Gdy zuraw zostanie od¬ chylony ponad burte i zostanie opuszczony w kierunku poziomym w celu powiekszenia swego zasiegu, to moze zdarzyc sie, ze wciagarka od¬ chylonego na szynie prowadnicy 6 topenantu, wskutek, opieszalosci obslugi zbyt dlugo jest w ruchu, tak ze topenant ten ma zawis. Zostaje on wówczas przytrzymany przez kolek 35, tak ze bez trudu moze uzyskac wlasciwe polozenie, gdy tylko zostanie znów naprezony. Jezeli na¬ tomiast w odchylonym polozeniu zuraw zostanie odchylony do góry, to ten sam topenant wsuwa sie poprzez lagodnie zakrzywione przejscie po¬ miedzy elementami 6'a i 6b, na górna pochylona czesc szyny 6b.We wszystkich przypadkach obowiazuje za¬ sada, ze miejsca zamocowania topenantów na poprzecznym salingu 3 najkorzystniej leza na jednej wysokosci ponad lozyskiem szpony, któ¬ ra wynosi okolo 60% dlugosci zurawia, a zatem odleglosci pomiedzy dolnym koncem zurawia i punktami zamocowania topenantów na zura¬ wiu. Zwlaszcza w przykladzie wykonania we¬ dlug fig, 28 i 29, okazalo sie korzystne, aby - i -odleglosc A od srodka masztu do zewnetrznej krawedzi szyny 6a prowadnicy byla tak dobra¬ na, zeby odpowiadala sumie: odleglosci lozyska szpony od srooka masztu i 1/10 dlugosci zura¬ wia, natomiast aby odleglosc pomiedzy punkta¬ mi zamocowania obydwóch topenantow na po¬ przecznym salingu 3 odpowiadala okolo 30°/o dlugosci zurawia. Dlugosc pionowych szyn 6a prowadnicy moze wynosic okolo 15% dlugosci zurawia.Wynalazek nie ogranicza sie do opisanych i pokazanych na rysunku przykladów wykona¬ nia, które moga byc zmieniane w ramach za¬ strzezen patentowych. Na przyklad krazki kie¬ rujace 15 i 16 na fig. 5 moga byc umieszczone na stojakach dwustojakowego masztu zamiast na szybach wentylacyjnych 17 i 18. Mozliwe sa równiez inne zmiany i nie ma potrzeby blizej je tu opisywac. PL