Suche budownictwo z prefabrykatów jest znane. Jezeli prefabrykaty moga byc elemen¬ tami nosnymi, to aby mozna bylo wykonac z nich mur pionowy musza miec co najmniej dwa boki przeciwlegle, górny i dolny plaskie i równolegle. W celu spelnienia tego wymaga¬ nia, prefabrykaty tego rodzaju byly dotych¬ czas obrabiane za pomoca sciernic, co jednak mialo te powazna wade, ze w czasie obróbki wywiazywalo sie duzo pylu, oraz ze wskutek duzego zdzierania sie segmentów sciernic nie mozna bylo uzyskiwac obróbki o duzej do¬ kladnosci. Do tego dochodzi jeszcze nastepna wada, ze za pomoca sciernic mozna uzyski¬ wac tylko plaskie powierzchnie, a nie mozna uzyskiwac powierzchni o okreslonym zarysie, na przyklad z rowkami i wypustami, które koniecznie sa do wzajemnego uniemozliwiania przesuwania ulozonych jeden na drugim pre¬ fabrykatów. Znana jest równiez obróbka pre¬ fabrykatów za pomoca metalowego narzedzia, najkorzystniej z weglików spiekanych, a mia¬ nowicie za pomoca tak zwanych frezów mu¬ rarskich, które stosowane sa na przyklad do wycinania bruzd w scianach dla przewodów instalacyjnych albo do dzielenia prefabryka¬ tów. Przy tego rodzaju pracach narzedzie to w mniejszym lub wiekszym stopniu jest pro¬ wadzone recznie, tak ze nie mozna za pomoca niego uzyskiwac bardzo duzej dokladnosci za¬ równo co do wielkosci jak i polozenia wyfre- zowanyoh czesci sciany.Aby przy stosowanych do suchego budow¬ nictwa prefabrykatach mozna bylo zapewnic wymagana dokladnosc obróbki rowków i wy¬ pustów oraz innych wyfrezowan, zastosowana zostala wedlug wynalazflcu frezarka. Frezarka45 382 ta -wykonuje z bardzo malymi odchylkami scisle równolegle powierzchnie na przeciwle¬ glych -stronach prefabrykatu. Wskazane jest przy tym stosowanie co najmniej jednej pary jettnoczesnie pracujacych frezów o stalej lub na stale nastawianej wzajemnie odleglosci.Taki frez albo na stale wzajemnie zwiazane frezy najkorzystniej jest umieszczac, na prze* suwaych ¦prowadnicach Prowadnice takie daja dokladne prowadzenie freza podobnie jak prowadnice loza obrabiarki z przesuwnym tam i z powrotem suportem, na którym poru** sza sie narzedzie robocze.^Wskazane iest, aby stosowany do tego celu. ,fog fayl flfia^m walcowym, najkorzystniej skla¬ danym z poszczególnych frezów tarczowych.Za pomoca odpowiedniego zarysu narzedzia, skladanego z poszczególnych frezów tarczo¬ wych mozna wykonywac scisle wzajemnie do¬ pasowane rowki i wypusty, a jednoczesnie na górnej i dolnej stronie prefabrykatu oraz do¬ datkowo co najmniej jedno wybranie w pio¬ nowej wzdluznej plaszczyznie symetrii prefa¬ brykatu, na jego dolnej stronie. Posów, a tak¬ ze obrót freza wskazane jest uzyskiwac od regulowanych silników, aby poszczególne pred¬ kosci zwlaszcza na brzegu prefabrykatu lub szeregu prefabrykatów mozna bylo dostosowy¬ wac do wymaganych warunków, które na przy- kald zapobiegaly by odlupywaniu krawejdzi prefabrykatu oraz powstawaniu niepozadane¬ go pylu.Prefabrykatami sa na przyklad takie ksztalt¬ ki, które po wyprodukowaniu sa suszone na powietrzu, to znaczy, które jeko uformowane elementy- ukladane sa w dlugich szeregach w celu stwardnienia. Do takiego procesu wytwa¬ rzania prefabrykatów nowa maszyna specjalnie dobrze nadaje sie dlatego, ze moze jezdzic po szynach lub na ogumionych kolach po placu skladowym, wzdluz stwardnialych prefabryka¬ tów i dzieki dwum slupom z odchylanym wy¬ siegnikiem i wciagarka na kazdym z nich przystosowana jest do pobierania przeznaczo¬ nych do obróbki prefabrykatów i do odstawia¬ nia ich juz na gotowo obrobionych. Na wciag¬ niku umieszczonym na odchylanym wysiegniku slupa wisza wielozebowe widelki, za pomoca których mozna jednoczesnie chwytac kilka prefabrykatów. Prefabrykaty maja zazwyczaj duze gabaryty i w celu zmniejszenia ich cie¬ zaru wlasnego zaopatrywane sa w wydrazenia, do których mozna wprowadzac widelki w celu podnoszenia ich do góry.Po dostarczeniu na maszyne przeznaczonych do obróbki prefabrykatów zostaja one docis¬ niete podczas obróbki, najkorzystniej do dwóch obok siebie ulozonych podkladek, za pomoca najkorzystniej hydraulicznie podnoszonej do góry i opuszczanej ku dolowi belki mocujacej, za posrednictwem stempla naciskajacego na kazdy prefabrykat. Konieczne to jest, aby w czasie obróbki na maszynie prefabrykaty nie mogly zmieniac swego polozenia. Przytrzymu¬ jace obrabiane prefabrykaty stemple naciska¬ jace moga znajdowac sie pod dzialaniem na¬ cisku hydraulicznego lub pod dzialaniem na¬ cisku sprezyny. Liczba obrotów freza jest na¬ stawiana i w ten sposób mozna dostosowywac obroty do twardosci obrabianego prefabrykatu.Równiez predkosc skrawania nie jest bez wplywu na stopien zuzywania sie narzedzia i na stopien wywiazywania sie pylu. Zasad¬ niczo obowiazuje zasada, ze_obroty freza sa male, natomiast ^ego posuw na sekunde jest stosunkowo _ duz^^KowBrezok^alo sie ko- rzystnel' aby frezy tarczowe, z których skla¬ daja sie walcowe narzedzia skrawajace, mialy nierównomiernie rozstawione na obwodzie os¬ trza, oraz zaleca sie pozostawianie pomiedzy poszczególnymi ostrzami lub zespolami ostrzy odstepów, które ulatwiaja odprowadzanie ob¬ rabianego materialu. Aby mozna bylo zdac sobie sprawe z ilosci powstajacych odpadów, nalezy wiedziec, ze przeznaczony do obróbki) prefabrykat jest przed obróbka co najmniej o 1 cm grubszy niz po obróbce. Trzeba Mczyc sie z tak duzymi nadmiarami na obróbke na surowych prefabrykatach, gdyz prasowane w formach lub równiez wypalame prefabrykaty wykazuja tak duze róznice wymiarowe.Frezy z bardzo twardymi i ciagliwymi os¬ trzami, zwlaszcza z weglików spiekanych, wy¬ trzymuja obróbke okolo 50 000 sztuk prefa¬ brykatów i wykazuja przy tym zuzycie nie przekraczajace 0,1 mm, to znaczy w granicach dopuszczalnych tolerancji. Odleglosc pomiedzy osiami pary frezów jest nastawiana w malych granicach, a to w celu wyrównywania zuzycia frezów.Wskazane jest zaopatrzenie krancowego fre¬ za tarczowego walcowego freza skladanego w ostrza, ustawione ukosnie wzgledem jego osi w kierunku do wewnatrz, aby w ten spo¬ sób mozliwie zmniejszyc wykruszanie skraj¬ nych krawedzi prefabrykatu.Maszyna wedlug wynalazku jezdzi zazwyczaj wzdluz stosu ulozonych w celu wyschniecia — 2 —45 382 prefabrykatów, przy czym za pomoca oby¬ dwóch odchylanych wysiegników i za pomoca zawieszonych na kazdej wciagarce wielozebo- wyclf widelek prefabrykaty sa podnoszone na maszyne i nastepnie z niej zdejmowane. Moz- zliwa jest równiez odwrotna kolejnosc pracy, przy której przeznaczone do obróbki prefabry¬ katy sa przesuwane na prowadnicach poprzez maszyne i sa przy jmy przeprowadzane pomie¬ dzy jedna lub kilkoma parami nie zmieniaja¬ cych swego polozenia frezów. Poza obróba tylko dwóch stron prefabrykatu jgttfejp rów.-^ nlez moznosc obroPKr czterech lajjt szesciu _je- go stron. W najkorzTsIHBjsz^^K przewoznej maszyny nalezy dtoac o to, aby wózek, co najmniej prowadnice pary jego frezów, byly odporne na skrecanie, a to dla¬ tego azeby frezy byly zawsze prowadzone po równoleglych prowadnicach.Bardziej szczególowy opis wynalazku nasta¬ pi na podstawie rysunku, na którym fig 1 po¬ kazuje ogólny widok jezdzacej maszyny we¬ dlug wynalazku, a mianowicie fig. la — jej rzut z boku, a fig. Ib — rzut od czola, fig. 2 — pokazuje te sama maszyne w rzucie z góry, a fig. 3 — ustawiona równolegle i obracajaca sie pare frezów, oraz fig. 4 — umieszczenie noza skrawajacego w frezie tarczowym.Na fig. 1 Mczba a oznaczono rame lub pro¬ wadnice do przesuwania wzdluz nich wrzecien- niika frezujacego 2. Na wózku sa umieszczone dwa .takie wrzecienniki frezujace, tak ze drugi frez znajduje sie po drugiej stronie wózka.Umieszczone na maszynie, przeznaczone do ob¬ róbki prefabrykaty 3 spoczywaja na mostku oporowym 4 na podkladach 5, które podtrzy¬ muja poszczególne prefabrykaty. W celu uzys¬ kania niezawodnego przylegania, kazdy pre¬ fabrykat spoczywa na dwóch takich podklad¬ kach lub belkach poprzecznych. Od góry pre¬ fabrykaty sa przyciskane za pomoca belki mo¬ cujacej 6, w celu nieruchomego ich przytrzy¬ mywania w czasie obróbki. Równiez tu dla kazdego prefabrykatu przewidziane sa dwa stemple naciskajace 7. Belka mocujaca 6 moze byc na przyklad hydraulicznie podnoszona do góry i opuszczana ku dolowi. Równiez stemple naciskajace 7 moga hydraulicznie lub za po¬ moca sprezyn dociskac prefabrykaty do most¬ ka oporowego 4. Na kazdym koncu jezdzacej maszyny znajduje sie slup S z odchylanym wysiegnikiem 9, zaopatrzonym we wciagarke.Fig. Ib wyjasnia umieszczenie zespolu dwóch wspólpracujacych wrzecion frezujacych 2.Na fig. 2 zostaly zastosowane takie same oznaczenia liczbowe, jak na fig. 1. Dwa wrze¬ cienniki frezujace 2 moga przesuwac sie wzdluz pary prowadnic 1. Na odchylanym wy¬ siegniku 9 kazdego slupa sa zawieszone rów¬ niez odchylane wielozebowe widelki 10, które wchodza w wydrazenia prefabrykatów 3 i za kazdym razem dostarczaja do maszyny zespól trzech lub wiecej prefabrykatów. Ta czynnosc dostarczania prefabrykatów na maszyne moze na przyklad odbywac sie recznie i tak samo moze odbywac sie zdejmowanie obrobionych juz prefabrykatów za pomoca drugiego od¬ chylanego wysiegnika 9. Mozna równiez zasto¬ sowac do tego celu przenosniki tasmowe.Fig. 3 pokazuje szczególowo konstrukcje i za¬ stosowanie frezów. Lewy frez obraca sie do¬ okola swej osi 11, a prawy frez — dookola równoleglej osi lla. Frezy walcowe skladaja sie z poszczególnych frezów tarczowych, jak to widoczne jest zwlaszcza z rysunku freza tar¬ czowego 12. W frezie tym ostrza nozy sa po¬ chylone wzgledem osi freza, a mianowicie, co jest wazne, w kierunku osi symetrii freza.Uzyskuje sie dzieki temu to, ze frez lagodnie obrabia krawedzie prefabrykatu, w tym przy¬ padku wypust na dolnej stronie prefabrykatu, aby uzyskac przez to mozliwie jak najmniej wykruszen krawedzi. Zgodnie z tym wymaga¬ niem gróny frez tarczowy 13 freza skladane¬ go 16 osadzonego na osi lla ma pochyltenie ostrzy w przeciwnym kierunku niz frez tarczo¬ wy 12, aby równiez w tym miejscu mozliwie zmniejszyc wykruszenia na zewnetrznej krawe¬ dzi 15 prefabrykatu.Osadzony na osi lla frez 16 wykonuje glebo¬ kie wybranie wzdluz pionowej wzdluznej osi symetrii, ria dolnej stronie prefabrykatu i po¬ nadto, jak to juz bylo omówione, wypusty na jego zewnetrznych brzegach. Odpowiadajace rowki na przeciwleglej stronie prefabrykatu sa wykonane za pomoca obracajacego te strone freza, osadzonego na osi 11, tak ze rowki i wy¬ pusty scisle sobie odpowiadaja. Uzyskiwana przy tym dokladnosc lub odchylki wynosza 0,1 mm. Za pomoca wymiany frezów mozna na przyklad uzyskiwac innego rodzaju zarysy 19. Najkorzystniejszym jest tu frezowanie wspólbiezne, ale mozna stosowac równiez fre¬ zowanie przeciwbiezne, a co zalezne jest od materialu prefabrykatów.Na fig. 4 pokazany jest w zwiekszajacej po- dzialce frez tarczowy. Ostrze skrawajace ozna¬ czono liczba 11y a tarcze freza -r- liczba 18.45 382 Tarcza 18 jest zaopatrzona w szereg hozy 17, które jednakze na brzegu tarczy 28 pozosta¬ wiaja miedzy soba duzy wrab, dla ulatwienia odprowadzania wyfrezowanego materialu. Poza tym noze moga byc nastawiane odpowiednio do Ich zuzywania sie. PL