PL45151B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano dnia 14 listopada 1961 r. y™^< POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 45151 Jerzy Piiuoiuarski Warszawa, Polska KI. 21 h, 30/02 Sposób elektroerozyjnego drazenia otworów i elektrodrazarka erozyjna pracujaca wedlug tego sposobu Patent trwa od dnia 2 sierpnia 1960 r.. Elektrodrazarka erozyjna wedlug wynalazku pozwala na drazenie otworów ksztaltowych w metalach twardych jak np. w stali hartowa¬ nej, w weglikach spiekanych itp., materialach z precyzja dotad nieosiagalna na elektrodrazar- kach juz istniejacych. Otrzymuje sie mianowi¬ cie wysoka klase gladzi powierzchni.Dokladnosc obróbki zostala osiagnieta dzieki zmianie dotychczasowego sposobu drazenia oraz odpowiednio opracowanej konstrukcji ob¬ rabiarki. Dotychczas drazono w zasadzie elek¬ trodami miedziowymi ze wzgledu na przeszlo dwukrotnie mniejsze ich zuzycie niz np. sta¬ lowych. Pomimo tego nastepowalo zawsze w miare zaglebiania sie w material nieuchron¬ ne dosc szybkie zuzycie boków elektrody (fig. 2) powodujace znieksztalcanie zadanego ksztaltu otworu na skutek tego, Z2 zgranulowa- ne wytopki metalu powstajace na czole elektro¬ dy wyrzucane sila wyladowan elektrycznych, mialy tylko jedyna droge wyjscia pomiedzy scianka otworu a elektrody, zwierajac je do¬ datkowo i powodujac ich niszczenie.Sposób drazenia wedlug wynalazku polega na tym, ze drazy sie najpierw zgrubnie otwór dotychczas znana metoda silnymi impulsami pradu niskiej czestotliwosci tak, aby w czasie pomiedzy jednym wyladowaniem impulsu a drugim, plynny dielektryk (zwany dalej chlo¬ dziwem) mial czas ochlodzic i zgranulowac nadtopiony metal oraz wyrzucic wytopki na zewnatrz slepego otworu, a nastepnie wrócic pod czolo elektrody, wypelniajac powstala próz¬ nie po wyladowaniu elektrycznym. Drazenie Zgrubne wykonuje sie przy wykorzystaniu ma¬ ksymalnych parametrów pradu, a zatem i szybkosci posuwu elektrody. Nastepnie drazy sie powtórnie otwór o zadanym przekroju kali¬ browa elektroda, wypychajac wytopki, peche¬ rzyki gazów i przepalone chlodziwo (np. nafte) przez wstepny otwór (fig. 3) strumieniem do¬ prowadzanego pod cisnieniem, pomiedzy scian¬ kami materialu a elektrody, plynnego, zawsze swiezego chlodziwa. Kierunek przeplywu z dolu do góry jest najkorzystniejszy gdyz zapobiega•tworzeniu sie szkodliwej poduszki gazowej na czole elektrody.Przy drazeniu slepych otworów o wiekszych przekrojach elektrod, przeplyw dielektryka (chlodziwa) mozna otrzymac nie jak wyzej przez otwór w materiale, lecz przez otwór w osi rdzenia elektrody. Dzieki temu wydrazo¬ na scianka materialu zachowuje gladka po¬ wierzchnie, gdyz nie jest narazana na dodat¬ kowe wyladowania wskutek zwarc z elektroda powodowanych przez wydrazki, miedzy elektrodowa wydatnie zmniejsza sie, wplywajac na zwiekszenie dokladnosci obrób¬ ki. W tym procesie cala praca elektrody prze¬ nosi sie na jej czolo. Wraz ze zwiekszaniem cisnienia dielektryka mozna zwiekszac czesto¬ tliwosc wyladowan np. do rzedu kilkuset kHz a nawet 1 MHz tak jednak, aiby nie dopuscic do jonizacji ciaglej, co powodowaloby spalanie jednoczesnie obydwu elektrod to jest narze¬ dzia i materialu, poniewaz zgranulowanie wy- topków powstaje tylko wetdy, gdy dielektryk dzialajacy jednoczesnie jako plyn chlodzacy znajduje sie w sferze wyladowan pomiedzy elektrodami (narzedziem i materialem). Wy¬ sokosc cisnienia ograniczona jest tylko wytrzy? maloscia mechaniczna na rozerwanie komory roboczej. Ze wzrostem cisnienia nastepuje wzrost sprawnosci drazenia i dokladnosci ob¬ róbki, gdyz oprócz lepszego chlodzenia, die¬ lektryk równiez w pewnym stopniu staje sie bardziej wytrzymaly na przebicie pradem, a zatem zmniejsza sie przestrzen dzielaca elek¬ trode robocza od elektrody^materialu, wierniej odzwierciedlajac ksztalt elektrody-narzedzia.Drazenie za pomoca wyladowan wielkiej cze¬ stotliwosci przy zastosowaniu przeplywajacego pod cisnieniem chlodziwa, pozwala na zmniej¬ szenie ich energii, to tez kraterki po wytop- kach sa tym mniejsze im wyzsza jest czestotli¬ wosc impulsów pradu. Powiekszanie ilosci kra- terków przez zmniejszenie ich wielkosci na tej samej powierzchni jest równoznaczne z otrzy¬ mywaniem wyzszej gladkosci obróbki. Do wy¬ konywania nawet miniaturowych ksztalto¬ wych otworków nie trzeba bedzie uzywac mie¬ dziowych elektrod, wystarcza bowiem stalowe, których obróbka ksztaltów nie sprawia trud¬ nosci np. na stole magnetycznym plaskiej -"diiierki, co jest niemozliwe przy obróbce izi.Urzadzenie pracujace sposobem wedlug wy¬ nalazku pozwala na drazenie pod cisnieniem nawet i calym zestawem elektrod, dzieki cze¬ mu mozna za jednym zalozeniem przedmiotu wykonac jednoczesnie wszystkie ksztaltowe otwory np. w miniaturowym wykrojniku blo¬ kowym (matryczka, stempel, wypychacz) gdzie rozstawienie otworków ograniczone jest tole¬ rancja schodzaca ponizej 0,01 mm. Konstrukcja obrabiarki wedlug wynalazku pozwala na wy¬ konywanie otworów o przekroju rzedu 1 mi¬ krona kwadratowego. Ponadto dzieki obrotowe¬ mu wrzecionu mozna wykonywac nie tylko otwory proste lecz i o ksztalcie lukowym, któ¬ rych os przebiega po obwodzie kola lub spirali.W celu blizszego wyjasnienia sposobu draze¬ nia wedlug wynalazku i konstrukcji urzadze¬ nia oraz dla zobrazowania pracy elektrod i kon¬ strukcji urzadzen pomocniczych, na rysunku podano przykladowe rozwiazanie urzadzen we¬ dlug wynalazku i zilustrowano sposób draze¬ nia. Na rysunku fig. 1 przedstawia ogólny wi¬ dok opisywanej elektrodrazarki, fig. 2 — 0 — poczatek drazenia dotychczasowym sposobem, fig. 2—1 — drazenie glebokie dotychczasowym sposobem,, fig. 3 — drazenie wykanczajace spo¬ sobem wedlug wynalazku, fig. 4 — komore ro¬ bocza z zestawem elektrod, fig. 5 — glowice elektrodrazarki z napedem wrzeciona, fig. 6 — kolumny z prowadnica glowicy i podnosni¬ kiem, fig. 7 — rzutnik mierniczy z ekranem, lig. 8 — schemat hydrauliczny posuwu wrzecion na i podnosnika, a fig. 9 — schemat hydrau¬ liczny cyrkulacji chlodziwa (dielektryka).Model elektrodrazarki erozyjnej uniwersal¬ nej wedlug wynalazku, przedstawiony przykla¬ dowo w rzucie • aksonometrycznym na fig. 1, moze ponadto sluzyc jako precyzyjna wiertar¬ ka wspólrzednosciowa (koordynacyjna). W sklad elektrodrazarki wedlug wynalazku wchodza na¬ stepujace zespoly: stól glówny (korpus) l—h w którym znajduje sie zasilacz elektryczny z impulsatorem elektronowym, pulpit sterow¬ niczy 1—2, optyczny rzutnik pomiarowy 7—0 z ekranem 7—5 i ciemnia optyczna .7-6, urza- , dzenia hydrauliczne napedu wrzeciona i pod¬ nosnika (fig. 8) oraz cyrkulacji izolacyjnego chlodziwa (dielektryka) — fig. 9). Posrodku frontowej sciany korpusu 1—1 znajduje sie, wy¬ jecie przeznaczone do umieszczenia nóg, olpslu- gujacego maszyne, a na korpusie 1—1 ustawio¬ na jest podstawa 1—3 czesci mechanicznej elek¬ trodrazarki z przykreconym do niej stolem - 2 -rkrzyzowo obrotowym (suportem) przypomina¬ jacym konstrukcja typowy stól duzego mikro¬ skopu warsztatowego, tylko o znacznie silniej¬ szej budowie i dluzszym przesuwie szufladek suportowych. Sruiby mikrometryczne do ich przesuwu sa osadzone obrotowo i zaopatrzone w glowiczki ze skala 1—4 o szerokiej podzialce z noniuszem mikronowym. Przesuwy suportu kontrolowane sa dokladnymi optimetrami lub czujnikami mikronowymi 1—5, których zakres pomiarów moze byc powiekszany i regulowany plytkami wzorcowymi, wstawianymi pomiedzy kowadelka ramion szufladek a czujke przyrza¬ du pomiarowego. Ponadto wzdluz szufladek umieszczone sa linialy milimetrowe do zgrub¬ nego ustawiania przesuwów. Stól obrotowy 1—6 posiada nacieta na obwodzie podz:alke stop¬ niowa z dokladnym noniuszem oraz ma pokre¬ tlo o duzej przekladni do recznego ustawiania.Plyta tego stolu posiada przykrecona do niej na Stale wanienke 4—9 na chlodziwo oraz wyfre- zowahe kanaly na sruiby do mocowania przed¬ miotu obrabianego lub komory roboczej (fig. 4), która moze byc wbudowana wewnatrz suportu jak podano na rysunku.Fig. 2—0 uwidacznia prace elektrod, zanurzo¬ nych w chlodziwie, w elektrodrazarce pracuja¬ cej sposobem dotychczas znanym. Pionowa strzalka wskazuje kierunek posuwu elektrody — narzedzia 2—01 zaglebiajacej sie w materiale obrabianym 2—02. Strzalki na tle cieczy 2—03 skierowane w góre wskazuja kierunek wyrzu¬ canych wyladowaniami elektrycznymi zanie¬ czyszczen i wytopków, w dól — kierunek naplywajacego swiezego chlodziwa."Fig. 2—1 przedstawia dalsza prace tych sa- nych elektrod. Na skutek zderzania sie biegna¬ cych w przeciwnych kierunkach zanieczyszczen i naplywajacego chlodziwa pomiedzy bardzo blisko znajdujacymi sie elektrodami w glebokim juz slepym otworze, koniec elektrody — narze¬ dzia pozbawiony zostaje coraz bardziej doplywu chlodziwa, a wytopki sipod czola elektrody zwierajac boki elektrody ze scianka otworu nadpalaja ja, a wiec traci ona pierwotny kszfcalt, co znieksztalca coraz bardziej otwór w drazonym materiale.Fig. 3 przedstawia sposób drazenia wedlug wynalazku. Czyste chlodziwo (dielektryk) 4—1 (rip. pentachlordifenyl, nafta itp.) wtlaczane jest pod cisnieniem w przestrzen pomiedzy e- lektrodami, przedostajac sie do czola elektrody — narzedzia (4—8), na którym powstaja wyla¬ dowania e^ktryczne. Chlodziwo splukawszy zanieczyszczenia uchodzi wraz z nimi wstepnie wykonanym otworem 3—1 na zewnatrz do wa¬ nienki 4—9. Przy wiekszych przekrojach elek¬ trod chlodziwo moze tez wyplywac otworem znajdujacym sie w elektrodzie — narzedziu.Drazenie pod cisnieniem odbywa sie w zam¬ knietym zbiorniku (komorze roboczej) umiesz¬ czonym w stole, przedstawionym na fig. 4, do którego doprowadzone jest pod cisnieniem chlodziwo 4—1. Komora robocza zamknieta jest przykrecona do niej plyta 4—2 w której osa¬ dzone sa kolumny prowadnikowe 4—3 po któ¬ rych przesuwaja sie izolowane prowadnice (tu¬ leje slizgowe) 4—4. Prowadnice te sa polaczo¬ ne mostkiem 4—5 do którego mocuje sie na¬ rzedzie w postaci elektrody pojedynczej lub w postaci zespolu elektrod umocowanych w ob¬ sadzie. Do spodniej strony plyty 4—2 mocuje sie przedmiot obrabiany 4—7. Ciecz doprowa¬ dzana pod cisnieniem ,do komory oplywa elek¬ trody 4—8, porywa zgranulowane wytopki prze¬ pychajac je przez pomocniczy otwór, wstepnie wykonany w przedmiocie obrabianym (fig. 3) i juz jako zanieczyszczony wyplywa otwo¬ rem w plycie 4—2 do wanienki 4—9 umieszczo¬ nej na stole. Prad elektryczny, impulsy mecha¬ niczne i ruch poosiowy w postaci roboczego posuwu elektrody przenoszone sa z uchwytu wrzeciona 5—7 glowicy (fig. 5) na plyte most¬ ka 4—5 za pomoca ciegiel 4—10, przechodzacych poprzez izolacyjne tuleje slizgowe 4—11 i ra¬ miona za posredniotwem sworznia glówne¬ go 4-12.Kazda elekrodrazarka erozyjna znana o ile bedzie posiadala regulowany dwukierunkowy posuw wrzeciona, po zainstalowaniu w stole roboczym wyzej opisanej komory 4—0 i pomp¬ ki hydraulicznej do chlodziwa oraz in- pulsatora e1ektronowego wielkiej czestotliwo¬ sci, moze drazyc pod cisnieniem zyskujac na szybkosci i dokladnosci obróbki. W podsta¬ wie 1—3 za stolem krzyzowo obrotowym obsa¬ dzone sa kolumny 6—1, po których przesuwane sa sanie 6—2 glowicy elektrbdrazarki za pomo¬ ca podnosnika hydraulicznego 6—3. Glowica (fig. 5) elektrodrazarkl osadzona jest na pozio¬ mej, obrotowej osi i przykrecona do san 6—2.Wrzeciono 5—1 glowicy osadzone jest obroto¬ wo na lozyskach kulkowych w dwóch bebnach 5—2 za pomoca sprezystych mebran 5—3 tlu¬ miacych impulsy mechaniczne elektromagne¬ tycznego wibratora 5—4 tak, 'iz nie przenosza - 3 -sie one na trzon tloka 5—5, wewnatrz którego znajduje sie wrzeciono. Tlok ten przesuwa sie w cylindrze hydraulicznego napedu przesuwu wrzeciona za pomoca doplywu oleju, regulowa¬ nego z pulpitu sterowniczego recznie lub elek¬ tronowym automatycznym regulatorem szybko¬ sci posuwu. Ponadto dolny beben 5—2 ma na swoimi obwodzie ruchomy pierscien ze skala stopniowa, okreslajaca kat obrotu wrzeciona i nonduszem. Po zwolnieniu zacisku unieru¬ chamiajacego obrót wrzeciona, wrzeciono moze byc napedzane silniczkiem 5—6 o regulowanych obrotach, gdy zachodzi potrzeba •posluzenia sie drazarka jako precyzyjna wiertarka wspólrzed¬ nosciowa (koordynacyjna). Naped posuwu wrze¬ ciona moze byc tez i mechaniczny, jak np. do¬ tychczas stosowany, lecz w obydwu przypad¬ kach musi byc stosowane znane urzadzenie elektronowe samoczynnie regulujace posuw wrzeciona zabezpieczajace przed przeciazeniem pradowym elektrod oraz ich zwarciem. Na zewnatrz glowicy 5—0 po obu jej stronach znaj¬ duja sie linialy 1—7 przymocowane do górne¬ go bebna 5—2 wrzeciona. Jeden z linialów po¬ siada dwa nastawne zderzaki ograniczajace posuw wrzeciona. Pomiedzy zderzakami umiesz¬ czony jest wylacznik elektryczny zatrzymujacy samoczynnie prace maszyny. Na drugim liniale znajduje sie nastawne ramie z dynamometrycz¬ nym bezpiecznikiem, które naciska na czujnik 1—8, wskazujacy dlugosc i szybkosc .posuwu wrzeciona. Rzutnik pomiarowy, którego uklad przedstawiono schematycznie na £ig. 7, jest tak skonstruowany, aby mozna bylo dokony¬ wac pomiarów nie zdejmujac przedmiotu obra¬ bianego ze stolu celem dokonania ewentual¬ nych poprawek w razie niezgodnosci z obrysem wzorcowym na ekranie. W tym celu po wyko¬ naniu otworu podnosi sie glowice 5—0 do góry, a na jej miejsce przesuwa sie przystawke 7—2 z lampa projekcyjna 7—1 wyposazona w kon¬ densor i pryzmat. Strumien swiatla pada na przedmiot 4—7 zanurzony w chlodziwie (fig. 7), które musi byc zawsze przezroczyste co zapew¬ nia uklad ciaglej jego cyrkulacji i filtrowa¬ nia. Daje to oszczednosc na czasie spuszczania plynu i osuszenia mokrych krawedzi wydra¬ zonego otworu, gdyz nastepowaloby na nich rozszczepianie sie swiatla, czego nastepstwem bylaby staiba kontrastowosc na ekranie rzutni¬ ka — kosztem silniejszej lampy projekcyjnej, gdyz znaczna czesc promieni zostanie absorbo¬ wana przez chlodziwo. Snop swiatla przecho¬ dzi nastepnie przez szklane dno zbiornika stolu obrotowego i poprzez obiektyw 7—3, znajdu¬ jacy sie ponizej stolu, pada na pryzmat od¬ chylajacy i po odbiciu sie w zwierciadle 7—4 pada z kolei na pulpit stolu, zbudowany w po¬ staci ekranu 7—5 umieszczonego w komorze 7—6, oslonietej zaslona dla uzyskaia ciemni op¬ tycznej. Rzutnik moze byc skonstruowany rów¬ niez w nieco odmienny sposób, a mianowicie tak, iz lampa projekcyjna umieszczona jest pod stolem i snop swiatla pada od dolu do góry a wiec przez szybe dna zbiornika, chlodziwo, otwór w przedmiocie obrabianym, tafle po¬ wierzchni chlodziwa, na przystawke z pryzma¬ tami, lustro i dopiero na ekran. Dzieki temu swiatlo przechodzi najpierw przez chlodziwo* gdzie powstaja duze straty strumienia swietl¬ nego, a dopiero po tym przez przedmiot obra¬ biany, wskutek czego straty strumienia swietl¬ nego juz uformowanego ksztaltem krawedzi wy¬ drazonego otworu sa bardzo male, co wydaje sie korzystniejsze dla ostrosci obrazu.Pulpit sterowniczy 1—2 wyposazony jest we wskazniki parametrów hydraulicznych oraz elektrycznych, pokretla regulacyjne boczników amperomierza, nastawnika automatycznego re¬ gulatora natezenia pradu i pojemnosci oraz am¬ plitudy wibracji mechanicznej, cisnienia w cy¬ lindrze posuwu wrzeciona, jego szybkosci posu¬ wu i cisnienia chlodziwa w komorze pracy.Pulpit wyposazony jest poza tym w pokretla przelaczników elektrycznych: pradu wejsciowe¬ go, pradu wyjsciowego niskiej czestotliwosci oraz impulsatora wysokiej czestotliwosci jak rów¬ niez wylacznika glównego, wylaczników przyrza¬ dów pomiarowych, lampy projekcyjnej, oswietle¬ nia stolu, napedu obrotowego wrzeciona, pom¬ py hydraulicznej, elektrody roboczej, wibrato¬ ra, lampek kontrolnych wazniejszych przyrza¬ dów oraz napiec miedzyfazowych i ukladu elektronowego ustalacza bazyj wyjsciowej do pomiaru odleglosci od niej do drazonych otwo- rów.Ustalacz bazy pracuje w ten sposób, ze w momencie dotkniecia przez elektrode scianki bazy wyjsciowej pomiaru, elektroda jako czuj¬ ka przekazuje impuls pradu do znanego elek¬ tronowego przekaznika, który wlacza sygnal swietlny i dzwiekowy (lampka kontrolna, brzeczyk) oraz ewentualnie elektromagnetyczny zacisk mikrometrycznej srulby pociagowej su- iportu unieruchamiajacy ja w momencie osiag¬ niecia zalozonego wymiaru. Na pulpicie ste- - 4 -rolniczym znajduja sie ponadto przelaczniki hydrauliczne wlewu i spustu chlodziwa, wla¬ czenia cisnienia do komory, dwukierunkowego iposuwu pionowego san glowicy oraz roboczego i przyspieszonego posuwu wrzeciona. Elektro¬ dy otrzymuja (prad jednokierunkowy z zasila¬ cza elektronowego zbudowanego na wzór im- pulsaitora stosowanego na przyklad w technice radarowej, przy tym najlepsze efekty otrzymu¬ je sie gdy prad ma postac impulsów prostokat¬ nych przy napieciu wyjsciowym, np. od okolo 20 do 250 V i wlaczonej pojemnosci, np. od 0,01 do 300 7) F zaleznie cd przekroju i rodza¬ ju obróbki materialu.Parametry pradu regulowane sa automatycz¬ nie. Impulsator dostarcza dwa rodzaje pradu: pierwszy, malej czestotliwosci np. 500 Hz, 1,5 kW) do obróbki zgrubnej i drugi — wyso¬ kiej czestotliwosci (np. od 100 (kHz do 1 MHz, 0,5 kW) do obróbki wykonczeniowej.Czesc hydrauliczna obrabiarki posiada dwa uklady. Jeden olejowy do uruchamiania prze¬ suwów elektrodrazarki, drugi chlodziwa (plyn¬ nego dielektryka). Uklad hydrauliczny olejowy (fig. 8) sklada sie ze zbiornika 8—1 (zasobnika oleju), pompy 8—2, filtru 8—3a, regulatorów cisnienia 8—4, manometrów 8—5, pompki wtry¬ skowej o regulowanej wydajnosci 8—6, wtry- skiwacza jako dozomierza oleju 8—7i przelacz¬ nika 8—8 przyspieszonego przesuwu wrzeciona, przelacznika 8—9 przesuwu glowicy, przelacznika 8—10 roboczego przesuwu wrzeciona elektrono¬ wego automatycznego regulatora szybkosci posu¬ wu wrzeciona 8—11 oraz pneumatycznego wy- równywacza cisnienia 9—9a. Uklad hydrauliczny chlodziwa (dielektryka) (fig. 9) sklada sie ze zbiornika 9—1 (zasobnika plynu), pompy niskie¬ go cisnienia 9—2, komory roboczej 4—0, wa¬ nienki górnej 4-^9, filtra potrójnego dzialania 9—3 (osadnik i wkladka z bardzo cienkich i gestych wiórków metalowych znajdujaca sie w polu magnetycznym) oraz pompy ssacej 9—4, nastepnie pompy wysokiego cisnienia 9—5, przelaczników 9—6 i 9—1 do tloczenia i spusz¬ czania cieczy z wanienki i z komory roboczej oraz do wlaczania do komory roboczej wyso¬ kiego cisnienia równiez z przelacznika 9—8 do spuszczania chlodziwa z wanienki górnej lub odprowadzania jego nadmiaru. Ponadto uklad zawiera jeszcze wyrównywacz cisnienia 9—9o dzialajacy na zasadzie poduszki powietrznej. PL

Claims (5)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób elektroerozyjnego drazenia otworów, znamienny tym, ze wykonuje sie wstepny otwór maksymalna moca pradu o mniejszym przekroju od przekroju zadanego, po czym osiowo z otworem wstepnym drazy sie .po¬ wtórnie otwór juz o zadanym przekroju i ksztalcie oraz jednoczesnie wtlacza sie czy¬ sty plynny dielektryk (chlodziwo) pomiedzy elektrode (narzedzie) i scianki drazonego otworu w kierunku otworu wstepnego, naj¬ lepiej z podwyzszonym cisnieniu chlodziwa, azeby wyladowanie iskrowe na czole elektrody nie bylo w stanie wypchnac ze swego toru chlo¬ dziwa i aby nie nastapila jonizacja ciagla, lecz zgranulowanie wytopków, wskutek czego wytopki porywane sa do poprzednio wykonanego otworu ' wstepnego wyplywajac nim na zewnatrz do zbiornika (wanienki) 4—9 'ifig. 3), dzieki czemu nie przedostaja sie pomiedzy sciankami elektrody i drazonego otworu, a wiec i nie powoduja zwarc po¬ miedzy sciankami oraz szkodliwego ich nad¬ palania.

2. Elektrodrazarka erozyjna pracujaca sposo¬ bem wedlug zastrz, 1, znamienna tym, ze do zasilania elektrod impulsami jednokie¬ runkowymi, najlepiej prostokajtnymi, posia¬ da zasilacz elektronowy wysokiej czestotli¬ wosci (np. od 100 kHz do 1 MHz) wlaczany przy drazeniu otworu juiz o ostatecznych wymiarach oraz zasilacz czestotliwosci ni¬ skiej (np. okolo 500 Hz) do drazenia zgrub¬ nego tj. do drazenia otworu wstepnego.

3. Elektrodrazarka erozyjna wedlug zastrz. 2, znamienna tym, ze posiada stól krzyzowo- obrotowy z umocowana na nim wanienka (4—9) i komora robocza cisnieniowa (fig. 4) ksztaltem podobny do stolu duzego mikro¬ skopu warsztatowego z bardzo dokladnymi przesuwami oraz urzadzeniem kontrolnym do sprawdzania dokladnosci pomiarów za pomoca plytek wzorcowych, wstawianych pomiedzy kowadelka z boku szufladek su- portu a czujnik np. mikronowy lub optimetr.

4. Elektrodrazarka erozyjna wedlug zastrz. 2 i 3, znamienna tym, ze w celu drazenia pod róznymi katami wyposazona jest w glowi¬ ce uniwersalna (fig. 5) umocowana obroto¬ wo na osi poziomej do san przesuwnychpionowo, posia4aijaca obrotowo ulozyskowa- ne wrzeciono (5—1) osadzone na sprezystych membranach (dla przenoszenia wibracji) i posiada wbudowany silniczek o regulowa¬ nych obrotach za pomoca którego wrzeciono jest wprawiane w ruch obrotowy, dzieki czemu wykonuje sie nie tylko otwory pro¬ ste, lecz i lukowe oraz drazarka pracuje w razie potrzeby jako dokladna wiertarka wspólrzednosciowa.

5. Elektrodrazarka erozyjna wedlug zastrz, 2—4, znamienna tyim, ze komora robocza (fig. 4), do której jest doprowadzane chlo¬ dziwo pod cisnieniem, odgrodzona jest od wajmy z chlodziwem (4—9) plyta (i—2) z otworem posrodku, pod którym mocuje sie przedmiot obrabiany oraz posiada mostek (4—5) do mocowania narzedzia w postaci po¬ jedynczej elektrody lufo zespolu elektrod, sprzegniety mechanicznie i elektrycznie z wrzecionem (5—1), dzieki czemu mozna dra¬ zyc* otwory pojedynczo lub -* wiele otworów jednoczesnie. 6. iaektrodrazarka erozyjna wedlug zastrz. 3—5, znamienna tym, ze posiada hydraulicz¬ ne urzadzenie (fig. 8) posuwu glowicy i wrzeciojia. 7, Elektrodrazarka erozyjna wedlug zastrz. 2—6, znamienna tym, ze wyposazona jes?Jw rzutnik: pomiarowy (fig. 7) zbudowany T wev- dlug znanych zalozen ideowych, pozwalajacy na dokonywanie rxmiarów tóz' zdejmowa¬ nia przedmiotu obralbiahego ze stólu,,nzaopa- trzony w ekran J7—5), na którym konitroló^ wana jest dokladnosc wymiarów 'wykony¬ wanych otworów. v, a. / . 8. ©ektrodrazarka erozyjna wedlug zastrz. 2—7, znamienna tym, ze zaopatrzona jest w elektronowy ustalacz bazy wyjsciowej z czujka, która stanowi ejektroda robocza (4—8), do mierzenia odleglosci od bazy po¬ miaru do osi drazonych otworów, pracujacy w ten sposófb, ze w momencie dotkniecia przez elektrode scianki bazy pomiaru, elek¬ troda (jako czujka) przekazuje impuls pra¬ du do elektronowego przekaznika, który wskutek tego wlaczy sygnal swietlny i dzwiekowy wzglednie elektromagnetyczny zacisk mikrometrycznej sruby pociagowej supertu w momencie ustalenia .pomiaru. Jerzy Piwowarski Fig tDo opisu patentowego nr, 45151 riW^W: Fig 8 fig $ 817. RSW „Prasa", Kielce PL