dnia 16 pazdziernika 1861 r. $ ****** ibUAnwano di *L w jhjsEiej ezeczypospclittij Lutfa«rei| POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 45020 Kl/46-cVW5/08--- WarszaiusM Zaklad Mechaniczny Nr 2*) Przedsiebiorstwo Panstwowe Warszawa, Polska Zawór odcinajacy do hydraulicznej regulacji dawkowania, zwlaszcza paliwowych pomp wtryskowych Patent trwa od dnia 26 stycznia 1961 r.Spalinowy silnik z zaplonem samoczynnym dla prawidlowej pracy wymaga zastosowania specjalnego regulatora, który w odpowiedni spo- spób zmienialby charakterystyke dawkowania paliwowej pompy wtryskowej, tak aby przy okreslonym, niewielkim wzroscie predkosci obro¬ towej silnika dawkowanie pompy wtryskowej zmienialo sie od maksymalnego do bliskiego zeru. W szczególnosci w silnikach trakcyjnych pozadane jest, aby mozliwa byla zmiana za¬ kresu predkosci obrotowej, w którym nastepuje dzialanie regulatora, wyrazajace sie zmiana dawkowania pompy wtryskowej.Zazwyczaj dla celów regulacji silników z sa¬ moczynnym zaplonem stosowane sa regulatory mechaniczne lub pneumatyczne, powodujace obrót tloczków pompy wtryskowej i zwiazana z *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest inz. Slawomir Peszkowski tym zmiane ich efektywnego skoku, a przez to i dawkowania. Regulatory te sa stosunkowo ciezkie, skomplikowane i posiadaja dosc znacz¬ ne wymiary.Znane sa równiez regulatory hydrauliczne, a wsród nich specjalnie uksztaltowane zaworki odcinajace. Te ostatnie jednakze nie pozwala¬ ja na zmiane zakresu regulacji, tzn. zmieniaja dawkowanie pompy wtryskowej tylko w jed¬ nym, niezmiennym zakresie predkosci obroto¬ wych silnika. Znane rozwiazanie zaworków, umozliwiajace zmiane zakresu regulacji, posiada¬ ja dosc skomplikowane ksztalty, wymagajace specjalnego wykonania nie tylko samego zawor¬ ka i jego gniazda, ale równiez i laczacych sie z gniazdem czesci, a nadto wymagaja dla zmia¬ ny zakresu regulacji przekrecania zaworka wzgledem gniazda dokola ich wspólnej osi, wzdluz której zaworek wykonuje ponadto stale oscylujace ruchy zamkniecia i otwarcia.Rozwiazanie wedlug wynalazku zapewnia mo¬ zliwosc latwej zmiany zakresu regulacji, bez koniecznosci przekrecania tloczka4 zaworu wzgle¬ dem gniazda, a jednoczesnie nie wymaga spec¬ jalnego ksztaltowania gniazda. Rozwiazanie to bez zadnych trudnosci moze byc zastosowane nie tylko do pomp wtryskowych o konwencjo¬ nalnej, rzedowej budowie, ale równiez i do pomp wtryskowych tzw. rotacyjnych z rozdzie¬ laczami obrotowymi Zawór odcinajacy wedlug wynalazku przed¬ stawiony jest na fig. 1 w przekroju podluznym, natomiast fig. 2 przedstawia inna postac wy¬ konania zaworu wedlug wynalazku.W gniezdzie 1 zaworu przesuwa sie tloczek zaworowy 2, dociskany sprezyna 3 do stozkowej przylegni w gniezdzie. Przestrzen wewnatrz: tloczka 2 zaworu jest polaczona jednym lub kilkoma otworami 7 z przestrzenia tloczenia nad tlokiem 9 pompy wtryskowej oraz za po¬ moca jednego lub kilku otworów 6 jest polaczo¬ na z otworem 5 w gniezdzie 1 i nastepnie z kanalem 14, odprowadzajacym paliwo do wtry- skiwacza. Otwory 6 17, lub tylko jedna ich gru¬ pa, sa kalibrowane. Wewnatrz tloczka 2 zaworu ' umieszczony jest nurnik sterujacy 4, który moze byc w pewnym zakresie przesuwany poosiowo w dowolny sposób, np. za pomoca gwintu i unie¬ ruchamiany w dowolnym polozeniu.Tlok 9 pompy wtryskowej porusza sie w cy¬ lindrze a, zaopatrzonym w otwory wlotowe 13.Zamiast zazwyczaj stosowanej spiralnej kra¬ wedzi sterujacej tlok 9 posiada pierscieniowe podtoczenie 12, polaczone poprzez otwory 70 i 11 z przestrzenia tloczenia nad tlokiem 9.Dzialanie zaworka jest nastepujace: po zam¬ knieciu przez krawedz tloka 9, przesuwajacego sie przy skoku roboczym w góre w kierunku pokazanym strzalka, otworów wlotowych 13 cisnienie paliwa w przestrzeni tloczenia wzrasta 1 po osiagnieciu pewnej okreslonej wielkosci po¬ woduje uniesienie tloczka zaworu 2 i umozliwia wówczas przeplyw paliwa poprzez otworki 7, 6 i 5 do przewodu 14 i dalej do wtryskiwaczy.Poniewaz poprzez otworki 6 17 moze w jedno¬ stce czasu przeplynac jedynie okreslona ilosc paliwa, na ogól mniejsza od ilosci podawanej przez tlok 9 pompy wtryskowej, pozostala ilosc paliwa, podawanego przez tlok 9 podnosi tlo¬ czek 2 zaworu, który nasuwa sie na nurnik re¬ gulacyjny 4. W pewnej chwili nurnik 4 zakry¬ wa otwory 6 i przerywa doplyw paliwa do wtrys¬ kiwaczy. Dalszy ruch tloka 9 powoduje jedynie podnoszenie tloczka 2 zaworu az do chwili, gdy krawedz pierscieniowego wytoczenia 12 w tloku 9 odsloni otwory 13 w cylindrze pompy. Wów¬ czas paliwo z przestrzeni tloczenia przeplywa otworami 10 i 11 na strone ssaca pompy, cis¬ nienie w przestrzeni tloczenia gwaltownie spada i tloczek 2 zaworu opada na przylgnie gniazda 1, odcinajac polaczenie przewodu tloczacego i wtryskiwacza z przestrzenia tloczenia pompy wtryskowej. Krawedz wytoczenia 12 moze byc przy tym ustawiona wzgledem otworów 13 w taki sposób, aby wytoczenie to odslanialo otwo¬ ry 13 w chwili, gdy tloczek osiagnie predkosc maksymalna lub tez w chwile pózniej.W miare wzrostu predkosci tloka 9 wzrasta ilosc paliwa, wytlaczanego nim w jednostce czasu. Poniewaz ilosc paliwa, jaka moze prze¬ plynac w jednostce czasu przez otwory 6 i 7 w tloczku 2 zaworu, mozna uwazac w przyblizeniu za niezmienna, wzrost predkosci tloka 9 powo¬ duje szybsze przesuwanie sie w góre tloczka 2 zaworu, skraca okres czasu miedzy otwarciem zaworu a przyslonieciem przez nurnik regula¬ cyjny 4 otworów 6, a tym samym zmniejsza ilosc paliwa doplywajacego do wtryskiwaczy.Predkosc tloka 9, a wiec i obroty silnika, przy których nurnik regulacyjny 4 zacznie przesla¬ niac otwory 6 w tloczku 2 zaworu (tzn, zakres dzialania regulatora), mozna zmieniac przesu¬ wajac osiowo nurnik regulacyjny 4 do Innego polozenia.Nalezy przy tym zaznaczyc, ze zarówno tlo¬ czek 2 zaworu jak i gniazdo 1 moga wykony¬ wac wzgledem siebie, a takie wzgledem nur¬ nika regulacyjnego 4, dowolne ruchy obrotowe dokola ich wspólnej osi, bez jakichkolwiek za¬ burzen w wypelnianych funkcjach regulacyj¬ nych, Na podobnej zasadzie wykonane jest nieco odmienne rozwiazanie zaworu odcinajacego przedstawione na fig. 2.W rozwiazaniu tym tloczek 16 zaworu, obcia¬ zony sprezyna 17, spoczywa na gniezdzie 15.Wewnetrzna przestrzen 19 tloczka 16 posiada bezposrednie polaczenie z przestrzenia tlocza¬ ca pompy. Wyplyw paliwa z komory 19 naste¬ puje przez kalibrowane otwory 20, przeslaniane nurnikiem regulacyjnym 18. Nurnik regulacyj¬ ny 18 moze byc przestawiany poosiowo, analo¬ gicznie jak i nurnik 4 w poprzednio opisanym roz¬ wiazaniu. Tlok pompy wtryskowej wykonany jest podobnie jak i tlok 9 w konstrukcji we¬ dlug fig 1.W obu opisanych rozwiazaniach umozliwione jest uzyskiwanie odciazania przewodu tloczacego, np. przez uksztaltowanie specjalnego pierseie- nia odciazajacego, znanego z innych roz¬ wiazan, ponizej przylgni zaworu, albo tez — ~ * -(2) zaworu z przewodem tloczacym, prowa¬ dzacym np. do wtryskiwaczy, wskutek cze¬ go polaczenie to jest zamkniete podczas cze¬ sci lub calosci skoku tloczka (2) zaworu. 4. Zawór odcinajacy wedlug zastrz. 1—3, zna¬ mienny tym, ze nurnik regulacyjny jest osa¬ dzony przesuwnie poosiowo, wskutek czego moze byc zmieniana ta czesc skoku tlocz¬ ka (2), podczas której otwarte jest po¬ laczenie jego wnetrza z przewodem tlocza¬ cym, prowadzacym np. do wtryskiwacza. 5. Zawór odcinajacy wedlug zastrz. 1—4, zna¬ mienny tym, ze tloczek zaworu, gniazdo 1 nurnik regulacyjny sa osadzone obrotowo wzgledem siebie i dokola ich wspólnej osi. 6. Zawór odcinajacy wedlug zastrz. 1—5, zna¬ mienny tym, ze tloczek (2) zaworu posiada odpowiednio uksztaltowany pierscien lub tez tloczek i jego gniazdo posiadaja odpowiednio rozmieszczone otwory, dzieki czemu mozna w znany sposób odciazac przewód tloczacy. w pi-zypadku rozwiazania wedlug fig. 1 — przez takie uksztaltowanie tloczka 2 zaworu, aby polaczenie miedzy otworami 5 17 otwierane bylo dopiero po wykonaniu przez tloczek 2 za¬ woru pewnego skoku wstepnego PL