l y"*.Opublikowano dnia 30 pazdziernika 1961 r.\ POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 45019 KI. 59 a, 1 Przedsiebiorstwo Panstiuoiue Poszukiwania Naftoiue*) (Zaklad Naprany Maszyn Wiertniczych) Krosno n. Wislokiem, Polska Pompa wglebna odwrócona Patent trwa od dnia 25 sierpnia 1960 r.Dotychczas stosowane w przemysle naftowym pompy wglebne do pompowania ropy naftowej z odwiertów o glebokosci do 2000 m. nie osiag¬ nely dobrych wyników dlatego, ze posiadaly cylindry i tloki skladane z szeregu krótkich tulejek zeliwnych, skrecanych w jedna calosc ze stalowa oslona cylindra, a w przypadku tlo¬ ka — skrecanych w jedna calosc na trzpieniu tlokowym. Miejsca styku tych tulejek, mimo dokladnego wykonania, nie zopewnialy szczelnos¬ ci, poniewaz tulejki zeliwne dlugich cylindrów pod wplywem temperatury panujacej w od¬ wiercie oraz pod wplywem róznej rozszerzal¬ nosci cieplnej stali i zeliwa ulegaly rozluznie¬ niu, a niekiedy zacieraniu, co bylo glównym powodem nieszczelnosci pompy. Pompy te pra¬ cowaly w ukladzie odwróconym, gdzie dlugi *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, wynalazku jest Jan Zywiec. ze twórca cylinder przesuwal sie po trzykrotnie krótszym tloku. Wady powyzsze nie pozwalaly na sto¬ sowanie tego typu pomp wglebnych do pom¬ powania ropy naftowej z podanych wyzej gle¬ bokosci, z uwagi na duze cisnienie robocze.Oprócz wskazanych wyzej wad sama produkcja nastreczala wiele trudnosci, ze wzgledu na ko¬ niecznosc stosowania duzych dokladnosci, co nie pozostawalo bez wplywu na koszt wytwarza¬ nia.Wynalazek wprowadza do uzytku pompe z tlokiem skladanym z kilku czlonów, po któ¬ rym przesuwa sie jednolity cylinder zeliwny trzykrotnie krótszy od tloka, polaczony z prze- dluzka o zwiekszonej srednicy wewnetrznej w stosunku do srednicy cylindra, umozliwiajaca tworzenie sie koszulki plynowej zwiekszajacej szczelnosc pompy. Tlok po zewnetrznej swej stronie posiada naciete kanaly o ostrych zala¬ maniach, w których zatrzymuja sie zanieczysz-czenia, znajdujace sie w ropie naftowej, mo¬ gace ewentualnie uszkodzic gladz cylindra i tloka, jak równiez w których powstaja w cza¬ sie pracy pierscienie " plynowe, polepszajace szczelnosc pomiedzy cylindrem a tlokiem.Pompa wedlug wynalazku pracuje w ukladzie odwróconym, gdzie czescia ruchoma jest cylin¬ der. Istote wynalazku stanowi pompa z krót¬ kim jednolitym cylindrem zeliwnym i tlokiem skladanym z czlonów o prostej konstrukcji i duzej twardosci powierzchni, jak równiez moznosc stosowania duzych skoków roboczych pompy, zwiekszajacych sie w miare postepu glebokosci pompowania ropy.Na rysunku fig. 1 i 2 przedstawiaja przed¬ miot wynalazku czesciowo w widoku, czescio¬ wo zas w przekroju.Pompa sklada sie z krótkiego jednolitego zeliwnego cylindra 7 polaczonego ze stalowa przedluzka 5 za pomoca lacznika 6. Lacznik 6 posiada z jednej strony gwint stozkowy, z któ¬ rym laczy sie z cylindrem 7 oraz gwint cylin¬ dryczny laczacy go z przedluzka 5. Przedluzka 5 posiada srednice wewnetrzna wieksza od srednicy wewnetrznej cylindra 7 dla umiesz¬ czenia mufy korpusu zaworu przelewowego 8, oraz wyczepienia pompy z tulei stalowej ze¬ wnetrznej 24, a ponadto w celu umozliwienia tworzenia sie koszulki plynowej w czasie pra¬ cy pompy. Przedluzka 5 polaczona jest z glów¬ nym zaworem przelewowym, skladajacym sie z korpusu 1, kulki stalowej 2 i jej siedzenia 3 za pomoca lacznika 4 z gwintem cylindrycz¬ nym. Korpus zawrou przelewowego 1 w górnej swej czesci posiada gwint metryczny znorma¬ lizowany dla polaczenia pompy z zerdziami pompowymi.Pompa posiada tlok stalowy naweglany, skla¬ dajacy sie z trzech czlonów 11, 12 i 13 w for¬ mie rur laczonych ze soba osiowo za pomoca gwintów cylindrycznych, okolo 3- krotnie dluz¬ szy od cylindra 7. W miejscach polaczen po¬ szczególnych czlonów tloka zmniejszono zew¬ netrzna srednice tegoz na podwójnej dlugosci zlacza, w celu stworzenia przestrzeni w której miescic sie beda ewentualne niedokladnosci osiowego polaczenia czlonów tloka, jak równiez w celu stworzenia dodatkowej przestrzeni, w której gromadzaca sie ropa naftowa poprawiac bedzie szczelnosc pompy i polaczenia zlaczy gwintowych czlonów 11, 12, 13.W górnej czesci tloka znajduje sie zawór przelewowy, skladajacy sie ze stalowego kor¬ pusu zaworu 8, kulki stalowej 9 i stalowego siedzenia kulki 10.Dolny czlon tloka 13 posiada gwint cylin¬ dryczny, za pomoca którego tlok polaczony jest w jedna calosc z zaworem przelewowym, skla¬ dajacym sie ze stalowej obudowy zaworu 14, stalowej kulki 16, stalowego siedzenia 17 i pro¬ wadnika kulki 15.Korpus 14 zaworu przelewowego polaczony jest z zaczepem 20, lacznikiem 18. Lacznik slu¬ zy równoczesnie do sztywnego i szczelnego po¬ laczenia gniazda 17, dolnego zaworu przele¬ wowego tloka oraz grzybka 19, który wraz z gniazdem 22 i sprezynujaca tuleja docisko¬ wa 21 utrzymuja sztywnosc i szczelnosc po¬ laczenia z tuleja stalowa 24. Tuleja stalowa 24 posiada wewnatrz gwint cylindryczny, w któ¬ ry wkrecona jest wkretka 23 zespalajaca gniaz¬ do 22 ze sprezynujaca tuleja dociskowa 21.Ponadto tuleja 24 posiada w dolnej czesci gwint stozkowy, umozliwiajacy zamocowanie fil¬ tra glównego, natomiast w górnej czesci gwint stozkowy umozliwia wkrecenie rur pompowych 25. Zaczep 20 w dolnej swej czesci posiada gwint cylindryczny do zamocowania dodatko¬ wego filtra.Sposób dzialania pompy bedacej przedmio¬ tem wynalazku jest nastepujacy: do konca ostatniej rury kolumny rur pompowych przy¬ kreca sie tuleje 24 z wkretka 23, gniazdem 22 i sprezynujaca tuleja dociskowa 21, po czym zapuszcza sie do odwiertu na glebokosc pom¬ powania. Nastepnie zawieszona na zerdziach pompowych pompe zapuszcza sie do odwiertu poprzez rury pompowe 25, gdzie osiadzie w gniezdzie 22 i zostanie silnie uchwycona tuleja sprezynujaca dociskowa 21.Ropa naftowa, w której zanurzona jest pom¬ pa, dostaje sie do wnetrza tloka 11, 12, 13 przez filtr glówny i dodatkowy, a nastepnie przez zawór 14, 15, 16, i 17. skad przechodzac przez zawór 8, 9 i 10, wypelnia pozostale przestrze¬ nie wnetrza pompy, ustalajac sie na wysokosci zaworu 1, 2, i 3, którego otwarcie uniemozliwia cisnienie slupa ropy znajdujacej sie ponad nim, a dzialajace na kulke 2.W momencie ruchu w góre cylindra 7 z prze¬ dluzka 5, polaczonych ze soba lacznikiem 6, tworzy sie podcisnienie powodujace ssanie ro¬ py poprzez zawory 14, 15, 16, 17 i 8, 9, 10, aby l kolei przy ruchu w dól cylindra 7 z prze¬ dluzka 5, spowodowac otwarcie sie zaworu przelewowego 1, 2, 3 i wytloczenie ropy na zewnatrz pompy do kolumny rur pompowych.Powtarzanie sie tego cyklu powoduje wypel- *- Z -/ nienie ropa rur pompowych az do ich górnej partii, skad ropa przedostaje sie do zbiorni¬ ków. PL