Wynalazek niniejszy odnosi sie do pomp tlo¬ czkowych takiego rodzaju jak pompy, które zawieraja jeden element nieruchomy i jeden element obracajacy sie, wykonany jako roz¬ dzielacz, przy czym na jednym z tych elemen¬ tów jest osadzona krzywka, a w drugim — na¬ wzajem przeciwlegle tloczki, napedzane za po¬ moca tej krzywki. Wynalazek dotyczy zwlasz¬ cza, ale nie wylacznie, pomp wtryskowych pa¬ liwa w silnikach spalinowych, poniewaz wlas¬ nie w tym przypadku zastosowanie wynalazku wydaje sie budzic najwieksze zainteresowanie.W celach samoregiulacji wydajnosci na cykl pracy wtryskowej, wynalazca proponowal juz zastosowanie elementu ruchomego zwanego „czólenkiem", które w celu wykonania swego przesuwu naprzód podczas taktu tloczenia tloka pompy jest napedzane za pomoca cieczy tlo¬ czonej przez tloczek lub jeszcze korzystniej — przez tloczek pomocniczy, dzalajacy syn¬ chronicznie z tloczkiem pompy, a które na kon¬ cu swego suwu naprzód otwiera przewód od¬ ciazajacy dla paliwa tloczonego przez tloczek pompki, a co powoduje przerwanie wtrysku pa¬ liwa do silnika, natomiast jego przesuw po¬ wrotny w czasie pomiedzy dwoma kolejnymi taktami tloczenia tloczka pompki zapewnia sprezyna powrotna, przy czym ten przesuw po¬ wrotny jest hamowany przez to, ze podczas te¬ go wlasnie przesuwu czólenko musi przetlo¬ czyc przez dlawik, najkorzystniej regulowany, co najmniej czesc cieczy, która poprzednio spo¬ wodowala jego przesuw naprzód. Wskutek ha¬ mowania przesuwu powrotnego czólenka i po¬ czynajac od okreslonej predkosci napedowej pompy, i to predkosci, która jest proporcjonal¬ na do predkosci silnika spalinowego, na którym jest zainstalowana pompa, w chwili gdy zaczy¬ na sie nowy takt tloczenia tloczka pompy czólenko nie zdaza jeszcze osiagnac swego po-lozenia spoczynkowego, wyznaczonego przez opo¬ re sztywna, do której wspomniana wyzej spre¬ zyna usiluje go dosunac na koncu jego prze¬ suwu powrotnego, ale po przesuwie powrot¬ nym rozpoczyna znów swój przesuw naprzód, który staje sie tym króts*zym, im bardziej pred¬ kosc napedowa wzrasta ponad wymieniona wy¬ zej predkosc graniczna, a co powoduje odpowied¬ nie zmniejszenie ilosci paliwa rzeczywiscie wtryskiwanego do silnika. Zjawisko, które po¬ woduje tego rodzaju regulacje wydajnosci, jest nazywane w dalszym ciagu opisu „opora ciekla'*.Celem wynalazku jest przede wszystkim stworzenie takich wlasnie pomp o wzajemnie przeciwleglych tloczkach i o obrotowym roz¬ dzielaczu, które bylyby pompami samoregu¬ lujacymi sie.Zasadniczo wynalazek polega na zastosowa¬ niu przewodu odciazajacego, majacego moz¬ nosc laczenia sie z przewodem tlocznym pod¬ czas tego samego taktu, który jest sterowany za pomoca czólenka, dzialajacego na podstawie wspomnianego wyzej zjawiska „opory cieklej'1, ale równiez na wykonaniu w pompach rozpa¬ trywanego rodzaju przewodu tlocznego, który podczas taktu tloczenia wzajemnie przeciwleg¬ lych tloczków laczy sie z cylindrami, w których tloczki te sie przesuwaja, oraz z jednym z wy¬ lotów rozdzelacza.Wynalazek bedzie lepiej zrozumialy na pod¬ stawie dalszego opisu, a równiez rysunków, przy czym ten dalszy opis i rysunki sa oczywis¬ ci podane tylko tytulem przykladu.Fig. 1 pokazuje w osiowym przekroju sche¬ matyczny obieg zasilajacy pompy, wykonanej wedlug pierwszego sposobu zrealizowania wy¬ nalazku, w polozeniu które odpowiada taktowi tloczenia pompy, fig. 2 i 3 pokazuja w prze¬ kroju wzdluznym obieg regulacyjny pompy, przedstawiony na fig. 1, w polozeniach odpo¬ wiadajacych tloczeniu i zasysaniu pompy, a fig. 4 i 5 pokazuja schematycznie w przekroju osio¬ wym dwie pompy wykonane wedlug drugiego i trzeciego sposobu wykonania wynalazku.O ile chodzi o pompe jako calosc, to wyko¬ nuje sie ja w najrozmaitszy sposób, ale taki, zeby miala ona jeden element nieruchomy i je¬ den element obrotowy, wykonany jako rozdzie¬ lacz, azeby ponadto jeden z jej elementów mial na sobie osadzona krzywke, a drugi mial w so¬ bie umieszczone nawzajem przeciwlegle tloczki, napedzane za pomoca krzywki oraz wreszcie azeby podczas taktu tloczenia nawzajem prze¬ ciwleglych tloczków przewód tloczny laczyl sie z cylindrem, w którym tloczki te przemieszczaja sie i z jednym z wylotów rozdzielacza.Wedlug sposobu realizacji, przedstawionego na fig. 1—3, w elemencie nieruchomym 1 jest osadzona krzywka 2 w ksztalcie pierscienia oraz element obrotowy albo rozdzielacz 3, w którego otworze promieniowym 4 sa osadzone na¬ wzajem przeciwlegle tloczki 5, przy czym przy¬ cisk 6 z waleczkami 7 jest umieszczony po¬ miedzy krzywka 2 i kazdym z tloczków 5.Komora 8, która w otworze 4 jest ograni¬ czona przez zespól dwóch tloczków 5, jest stale polaczona z przewodem tlocznym 9, umie¬ szczonym osiowo wewnatrz rozdzielacza 3. Prze¬ wód ten sluzy, z jednej strony do zasysania pali¬ wa z komory zasilajacej 10 za pomoca przewo¬ dów 11, przewidzianych w elemencie nierucho¬ mym 1, oraz przewodów 12 wykonanych pro¬ mieniowo w rozdzielaczu 3, a z drugiej strony do tloczenia paliwa do nie pokazanych na ry¬ sunku wtryskiwaczy, za pomoca lacznika 23 z zaworem zwrotnym 14, przewodów 15, wyko¬ nanych w elemencie nieruchomym 1, i przewo¬ du promieniowego 16, wykonanego w rozdzie¬ laczu 3. Komora zasilajaca 10 moze otrzymac paliwo z pompy zasilajacej 11, napedzanej przez rozdzielacz 3, przy czym pompa ta jest pompa zebata.W tych warunkach, wedlug wynalazku zao¬ patruje" sie pompe w przewód odciazajacy 18, który moze laczyc z przewodem tlocznym 9 podczas taktu tloczenia nawzajem przeciwleglych tloczków 5, i który jest sterowany za pomoca elementu ruchomego lub czólenka 19, dzialaja¬ cego na zasadzie zjawiska nazywanego „opora ciekla".W tym celu zaopatruje sie rozdzielacz 3 w przewody promieniowe 20, które stale pola¬ czone sa z przewodem tlocznym 9 i które moga laczyc ten przewód z przewodem odciazajacym 18 za kazdym razem, gdy przewód tloczny 9 ma polaczenie z jednym z wtryskiwaczy za po¬ moca przewodów 15 i 16.W celu uruchamiania czólenka 19 stosuje sie najkorzystniej analogiczne elementy opisowe w pierwszym zaswiadczeniu dodatkowym do patentu glównego nr 1196074, zgloszonym 14 sierpnia 1958 r.Dla utworzenia tego rodzaju elementów przy¬ lacza sie do kazdego tloczka 5 pomocniczy tlo¬ czek 5a, najkorzystniej utworzony z jego czes¬ ci o wiekszej srednicy, przy czym ta czesc tloczka przesuwa sie w rozszerzonej czesci ot¬ woru promieniowego 4. Komory tloczne 21 w ten sposób utworzone przez tloczki pomocni- — 2 —cze 5a sa polaczone z wspólnym przewodem 22, który z jednej strony t podczas taktu tlocz¬ ków glównych 5, jest polaczony za pomoca wzdluznego rowka 23, wykonanego, na roz¬ dzielaczu 3, i przewodu 24, wykonannego w ele¬ mencie nieruchomym z komora 25, która jest ograniczona przez jedna z powierzchni czo¬ lowych czólenka 19 (fig. 2). Z drugiej strony, podczas suwu zasysania tloczków glównych 5, przewód 22 zostaje polaczony za pomoca prze¬ wodów 26, wykonanych w rozdzielaczu 3, i prze¬ wodów 27, wykonanych w elemencie nierucho¬ mym 1, z komora zasilajaca 10 (fig. 3). Uzys¬ kano w ten sposób to, ze podczas taktu tlocze¬ nia tloczków glównych czólenko 19 wykonuje swój przesuw naprzód (w kierunku na prawo na fig. 2) pod dzialaniem cieczy tloczonej przez tloczki pomocnicze 5a. Koniec tego przesuwu naprzód czólenka jest okreslony przez otwar¬ cie przewodu odciazajacego 28, przy czym czó¬ lenko otwiera za pomoca swego wytoczenia 19a przewód odciazajacy 18.Podczas taktu zasysania tloczków glównych 5 (fig. 3) czólenko 19 wykonuje swój przesuw powrotny pod dzialaniem sprezyny powrotnej 29, ale ten jego ruch jest powolniejszy wskutek tego, ze czólenko musi przetoczyc ciecz, dostar¬ czona poprzednio do komory 25, poprzez dla¬ wik 30 najkorzystniej regulowany za pomoca suwaka, nastawianego sróba 31. Rzeczywiscie podczas wspomniango taktu zasysania z jednej strony komora 25 jest odlaczona od przewodu 22, wskutek przesuniecia sie wzdluznego rowka 23, a z drugiej strony jest polaczona z przewodem 32, na którym jest umieszczony dlawik 30 za pomoca rowka 33 i wytoczenia obwodowgeo 34 wykonanego na rozdzielaczu 3. A zatem, poczy¬ najac od pewnej okreslonej predkosci pompy, czólenko nie zdaza jeszcze osiagnac swego po¬ lozenia wyjsciowego, okreslonego przez opore 35, gdy nowy strumien paliwa, tloczonego przez tloczki pomocnicze 5a, wywoluje nowy przesuw naprzód czólenka 19. Przesuw jego staje sie w ten sposób krótszym, a to powoduje przys^ pieszenie chwili, w której czólenko otwiera przewód odciazajacy 18, a zatem równiez zmniej¬ szenie ilosci paliwa, wtlaczanego przez tlocz¬ ki glówne 5 pompy do przewodu tloczonego 9, prowadzacego do wtryskiwaczy.Krzywka pierscieniowa 2 moze byc przesta¬ wiona, katowo w stosunku do elementu nieru¬ chomego 1 w taki sposób, ze moze nastepowac zmiana wyprzedzenia wtrysku. Ponadto przed¬ nia krawedz wytoczenia 19a czólenka 19 moze byc pochylona w taki sposób, jak to jest poka¬ zane w miejscu 19b, i wówczas nastawianie katowe czólenka, za pomoca na przyklad kwa¬ dratowego zakonczenia 36, umozliwia zmianie wydajnosci pompy na cykl roboczy.Wedlug sposobu wykonania przedstawionego na fig. 4 15, krzywka 2 jest osadzona na ele¬ mencie obracajacym sie lub rozdzielaczu 3, a w elemencie nieruchomym 1 sa umieszczone: nawzajem przeciwlegle tloczki glówne 5, tlocz¬ ki pomocnicze 5a i otwór lub otwory promie¬ niowe 4.W szczególnosci wedlug sposobu wykonania przedstawionego na fig. 4 krzywka 2 ma ksztalt pierscienia, a rozdzielacz 3, na którym jest ona osadzona, ma ksztalt tulei. Do tej tulei wcho¬ dzi czesc walcowa la elementu nieruchomego 1, w której jest wykonany przewód tloczny 9. Na fig. 4 oznaczono tymi samymi liczbami ele¬ menty, które wykonuja te sama czynnosc jak na fig. 1—3. Odnosnie swych szczególów te dwa sposoby wykonania róznia sie glównie tym, ze zgodnie z fig. 4 dla wzajemnego rozsuwania tloczków glównych 5 musi byc zastosowana sprezyna 37, podczas gdy tego rodzaju sprezy¬ na nie jest konieczna w przykladzie wykonania wedlug fig. 1—3, gdzie sila odsrodkowa odgry¬ wa te sama role co sprezyna. Ponadto na fig. 4, na której przewód tloczny 9 jest umieszczony w elemencie nieruchomym 1, mozna zauwazyc, ze przewód ten jest stale polaczony z wytocze¬ niem¦-l«o, czólenka 19. Wreszcie pomiedzy ko¬ mora 25 a przewodem 22, który laczy sie z oby¬ dwoma komorami tlocznymi 21 tloczków pomoc¬ niczych 5a, trzeba przewidziec zawpr zwrotny 38. który tloczona przez czólenko ciecz zmusza do przejscia do dlawika 30. Elemenit nieruchomy 1 nrcize byc nastawiony katowo w istosuniku do obudowy 39 pampy, a to w celu 'znaieniainia wy¬ przedzenia wtrysku.Wedlug sposobu wykonania przedstawionego na fig. 5 krzywka 2 jest pelna, a tloczki glów¬ ne sa umieszczone na zewnatrz, po obydwóch stronach tej krzywki i w taki sposób, ze musza byc zastosowane dwie sprezyny powrotne 37a i 37b oraz dwie oddzielne komory tloczne 8a i ab, które sa wzajemnie polaczone przewoda¬ mi 40 i rowkiem 41 rozdzielacza. Rowek ten jest stale polaczony z przewodem tlocznym 9, któ¬ ry tak samo jak na fig. 1^3 jest wykonany w rozdzielaczu 3. Komora zasilajaca, analogicz¬ na do komory oznaczonej liczba 10 na fig. i—4 i nie pokazana na fig. 5, jest polaczona za po¬ moca przewodów 11 i rowków 12a, odgrywa¬ jacych ta sama role co przewody 12 na fig. 1—4, — 3 —z przewodem tlocznym 9; Równiez przewody 16a odgrywaja te sama rple co przewody pro¬ mieniowe ló x fig. i—4. Komory tloczne 21 tlo¬ czków pomocniczych 5a sa razem polaczone przez przewody 42% rowki wzdluzne 23a, które odgrywaja analogiczna role jak rowki 23 na fig. 1—3, oraz wytoczenie pierscieniowe 43, wy¬ konane w rozdzielaczu, przy czym wytoczenie to stale laczy sie za pomoca przewodu 24 z ko kompra 25 czólenka. Wreszcie rowki wzdluzne 33a laczace sie z wspomnianym wytoczeniem 43, odgrywaja analogiczna role jak rowki wzdluz ne 33 na fig. 1—3. Poszczególne elementy sposobów wykonania, przedstawionych na fig. 4 i na fig. 5, sa iden¬ tyczne lub wypelniaja czynnosci identyczne jak elementy sposobu wykonania, przedstawio¬ nego na fig- 1—3, a zatem nie jest potrzebne poaowne szczególowe opisywanie dzialania tych dwóch nowych sposobów wykonania.Jest oczywiste i wynika to zreszta z poda¬ nego krytej opisu, ze wynalazek nie ogranicza sie tylko do tych jego sposobów zastosowania, ani tez do tych sposobów wykonania jego po¬ szczególnych czesci, które zostaly bradziej szcze¬ gólowo przedstawione, ale w prost przeciwnie obejmuje równiez wszystkie ich odmiany. PL