Wynalazek dotyczy lozyskowania wielokrot¬ nie wykorbionych walów korbowych maszyn tlokowych w jednolitych korpusach, tak zwa¬ nych tunelowych korpusach, w którym jedna czesc dzielonego lozyska jest zacisnieta z druga jego czescia i pokrywa za (pomoca przestaw¬ nych elementów srubowych, za posrednictwem elementu posredniego, dopasowanego do wy¬ drazenia w korpusie.W celu ulatwienia montazu i demontazu ' walu korbowego oraz wymiany panewek lo¬ zyskowych znane jest wykonanie takiego lo- lozyskowania, w którym dolna segmentowa czesc lozyska jest polaczona z jego pokrywa o zwyklym ksztalcie za pomoca srub. Zamoco- *) Wlasciciel; patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Manfred Malick i inz.Werner Forbrig. wanie lozyska nastepuje w ten sposób, ze sruby wsporcze, osadzone wspólosiowo ze sru¬ bami laczacymi dolna czesc lozyska z jego ipokrywa, dociskaja segmentowy element po¬ sredni do wewnetrznej scianki wydrazenia w korpusie, przy czym sruby wsporcze posia¬ daja wydrazony leb i opieraja sie na nakret¬ kach srub lozyskowych. Wada tego rozwiazania polega na tym, ze dwie osadzone pionowo sruby wsporcze musza byc równomiernie za¬ cisniete, czego po zabudowie lozyska nie moz¬ na skontrolowac.Istnieje równiez niebezpieczenstwo mocnego owalizowania sie wydrazenia w kierunku osi srub. W zwiazku z tym, dlugosc segmentowego elementu posredniego jest ograniczona z uwa¬ gi na montaz i demontaz tej jednolitej czesci w przypadku zabudowania napedu korbowego (korbowód, przeciwwagi, wal korbowy). Rów-niez. jednolita i sztywna postac elementu po¬ sredniego uruflnfat dokladne jego przyleganie na calej powierzchni.Celem wynalazku jest stworzenie ulozy sko¬ wania pozbawionego wyzej wymienionych wad.Zgodnie z wynalazkiem osiaga sie to przez zastosowanie dwóch osadzonych symetrycznie do osi pionowej lozyska segmentowych ele¬ mentów posrednich, z których kazdy opiera sia swa stopa o pokrywe lozyska w plaszczyz¬ nie odchylonej na zewnatrz i lezacej w obsza¬ rze plaszczyzny podzialowej obydwóch po¬ wierzchni wsporczych lozyska, podczas gdy obydwa elementy posrednie sa zacisniete w wydrazeniu korpusu za pomoca sruby. Ta sru¬ ba zaciskowa jest nasadzona przestawnie gwin¬ tem w jednym z elementów posrednich, w kie¬ runku cieciwy, przebiegajacej w poblizu wew¬ netrznego konturu wydrazenia korpusu maszy¬ ny korbowej, przy czym swoim lbem przylega do drugiego elementu posredniego.Zgodnie z dalszym rozwiazaniem lozyskowa¬ nia wedlug wynalazku, miedzy plaszczyznami przylegania na pokrywie lozyska i stopie ele¬ mentów posrednich, jak równiez na powierzch¬ ni przylegania lba sruby zaciskowej jednego elementu posredniego, sa osadzone w elemen¬ tach posrednich jednostronnie splaszczone sworznie, przebiegajace równolegle w kierun¬ ku osi walu korbowego.Zastosowanie tylko jednej sruby zaciskowej wyklucza automatycznie mozliwosc nierówno¬ miernego przykrecenia i ulatwia równoczesnie prace montazowe. W wyniku tego osiowego polozenia obwodowego sruby uzyskuje sie w przyblizeniu dzialanie sil w kierunku stycz¬ nym, co przeciwdziala odksztalceniu owalizu- jacemu. Podzielenie górnej czesci wsporniko¬ wej na dwa segmenty umozliwia dokladne przyleganie powierzchni kazdego segmentu do scianki wydrazenia korpusa. Zestaw tych dwóch segmentów posiada wieksza plaszczyzne dociskowa niz w jednolitym segmencie znanej postaci. Dzieki temu wieksze czesci korpusu przenosza dzialanie sil.Lozyskowanie korbowodu wedlug wynalazku jest uwidocznione w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój podluzny korpusu maszyny korbowej, fig. 2 — widok zmontowanego lozyskowania, fig. 3 — przekrój poprzeczny lozyska wzdluz linii A—B na fig. 2, fig. 4 — ilustracje dolnej czesci lozyska, a fig. 5 — ilustracje segmen¬ tów.W przedstawionym przykladzie wykonania wal' korbowy 1 jest osadzony w kilku jedna¬ kowych lozyskach w korpusie tunelowym 2.Dolna czesc 3 lozyska w postaci segmentowego wycinka kola jest wykonana z duza dokladnos¬ cia, przy czym do tej czesci przed nasadzeniem walu korbowego 1 jest przymocowana pokry¬ wa 4 z zestawionymi panewkami 14 i 15 za po¬ moca srub 5.Osiowe nasadzanie walu korbowego 1 do korpusu 2 nastepuje w ten sposób, ze os walu korbowego 1 lezy nad osia wydrazenia w kor¬ pusie 2 maszyny tlokowej. Osiowe polozenie walu korbowego jest zabezpieczone za pomoca sworznia 6, który zachodzi w mimosrodowy zlobek 7 w jednym z wyzlobien korpusu. Do ustalenia osiowego polozenia walu korbowego mozna zastosowac równiez inne odpowiednie srodki.Segmentowe elementy posrednie 8 i 9, które równiez wykonane sa z duza dokladnoscia, sa osadzone z boku w wydrazeniu korpusu przez otwory znajdujace sie w scianie tego korpusu, przy czym kazdy element posredni przylega swym zewnetrznym obwodem do wewnterznej scianki wydrazenia w korpusie, a przylozonym do swego wolnego konca splasz¬ czonym i zabezpieczonym przed wypadnie¬ ciem sworzniem 10 opiera sie na pochylych plaszczyznach pokrywy 4 lozyska. Jesli sruba zaciskowa 12 znajdujaca sie w elemencie po¬ srednim 8 zostanie odkrecona i docisnieta do splaszczonego sworznia 13 osadzonego w ele¬ mencie posrednim 9, tym samym zostanie za¬ cisniete równomiernie cale lozysko w wydraze¬ niu korpusu maszyny tlokowej.Wykonanie i dokladna obróbke zewnetrznego obwodu dolnej czesci lozyska i segmentów osiaga sie przez kazdorazowe odlewanie i jed¬ noczesna obróbke dwóch dolnych czesci lo¬ zyska wzglednie szesciu segmentów (fig. 4 i 5).Pod wplywem prawie stycznego dzialania sily dociskowej sruby 12 w elementach po¬ srednich 8, 9, jak równiez w dolnej czesci 3 lozyska, powstaje male elastyczne odksztalce¬ nie, powodujace dokladne przyleganie do wy¬ drazenia korpusu, dzieki czemu zagwaranto¬ wane jest z pewnoscia równomierne przylega¬ nie.Splaszczone sworznie 10 i 13 zmontowane w lozysku wyrównuja istniejace niedokladnos¬ ci wykonania, gwarantuja pewne przylegania i tym samym prawidlowe przenoszenie sil. — 2 —Mozliwosc dogodnego i prawidlowego spo¬ sobu wykonania elementów posrednich 8 i 9 oraz dolnej czesci 3 lozyska jest zilustrowane na figurach 4 i 5 rysunku. PL