Wynalazek niniejszy dotyczy zespolu nadaja¬ cego sie jako element podparcia stropu kopal¬ nianego.Znana jest konstrukcja zespolu podpieraja¬ cego strop kopalniany, skladajacego sie z dwóch ram wyposazonych w elementy dolne i belki stropowe, które sa ustawiane w wymaganej wzajemnej odleglosci za pomoca wysuwanych i wsuwanych stojaków, przy czym te dwie ra¬ my byly sztywno ze soba laczone, tak aby utrzymywac elementy dolne co najmniej w sta¬ nie równoleglosci. Wynikiem skonstruowania takiej postaci sztywnego zespolu podpierajace¬ go bylo to, ze ramy i laczace je poprzeczne elementy musialy byc wystarczajaco mocne, *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Peter Farr i Wesby Horace Barrett. aby w czasie podpierania stropu mogly przeciwstawic sie odksztalceniom, wynikajacym z nierównosci spagu i stropu w kopalni. Ciezar konstrukcji dla danej dlugosci sciany wyrobis¬ ka musial byc zatem bardzo duzy, by uniknac takich odksztalcen.Celem wynalazku jest stworzenie zespolu podpierajacego o prostych ksztaltach, mniej narazonego na uszkodzenia na skutek odksztal¬ cen w tego rodzaju warunkach pracy.Nastepnym celem wynalazku jest stworzenie takiego ksztaltu zespolu podpierajacego strop, aby stosowany wzdluz sciany wybierakowej, w jednym rzedzie z podobnymi zespolami, wy¬ magal malych nakladów finansowych, w od¬ niesieniu do zadanej dlugosci w ten sposób podpieranego stropu.Wedlug wynalazku zespól podpierajacy strop kopalniany sklada sie z dwóch zasadniczo rów-noleglych ram, z których k;azda ma belki spa¬ gowe i stropowe, ustawiane wzajemnie w za¬ danej odleglosci, za poniosa wysxrwanych i wsu¬ wanych stojaków, przy czym obydwie ramy sa wzajemnie polaczone za pomoca jednego lub kilku poprzecznych elementów wiazacych, które zasadniczo sa odporne na zginanie dokola osi prostopadlej do plaszczyzny spagowej zespolu, a podatne na zginanie dokola osi równoleglej do plaszczyzny spagowej.Zespól podpierajacy strop wedlug wynalazku jest przedstawiony na rysunkach, przy czym fig. 1 jest rzutem z góry, z miejscowym wy¬ rwaniem dla pokazania niektórych szczególów, fig. 2 jest rzutem z przodu, fig. 3 jest szczegó¬ lem w wiekszej podzialce po przecieciu plasz¬ czyzna oznaczona linia III—III na fig. 1, fig. 4 jest szczególem w wiekszej podzialce, po prze¬ cieciu plaszczyzna oznaczona linia IV—IV na fig.-. 1, fig. 5 jest czesciowym rzutem z góry urzadzenia, pokazujacym pewna liczbe zespo¬ lów polaczonych z przenosnikiem, fig. 6 jest rzutem z boku odmiennej postaci zamocowa¬ nia przesuwajacego przenosnik dzwignika, a fig. 7 jest rzutem z góry tego zamocowania.Pokazany na fig. 1—4 zespól podpierajacy strop sklada sie z dwóch identycznych równo¬ leglych ram 10, z których kazda wyposazona jest w belke spagowa 11 o prostokatnym prze¬ kroju skrzynkowym, majaca na swej górnej powierzchni dwa gniazda 12 i 13, w których osadzone sa cylindry 14 wysuwanych i wsuwa¬ nych stojaków hydraulicznych. Kazdy cylinder 14 ma swa rure nurnikowa 15 przesuwajaca sie wewnatrz niego, a na górnym koncu wyposa¬ zona w nasadke 16. Belka stropowa 17 o prosto¬ katnym przekroju skrzynkowym jest przymo¬ cowana do kazdej z nasadek 16, za pomoca zna¬ nych elementów, które pozwalaja na ograniczo¬ ne odchylanie od prostopadlosci w stosunku do stojaków, a co moze wynikac z niejedna¬ kowego wysuwania sie dwóch rur nurnikowych 15 z ich cylindrów 14.Wysunieta do przodu czesc belki stropowej 17 jest uksztaltowana jako wspornik 18, który wystaje poza przedni stojak 14, 15 ramy i sie¬ ga poza obszar spagu, który moze byc zajety przez przenosnik tak, jak to jest schematycz¬ nie pokazane w miejscu 19 na fig. 2.Kazda belka spagowa 11 ma na swej dolnej powierzchni plyte spodnia 21 z wywinieta do góry czescia przednia 22 oraz odwinieta do tylu czescia 23, która jest równolegla do czesci stykajacej sie ze spagiem, a ze wzgledu na usztywnienie jest oparta na gniezdzie 12 przed¬ niego stojaka, powyzej belki spagowej 11.Obydwie ramy sa poprzecznie polaczone za pomoca dwóch par poprzecznych podatnych plaskowników stalowych 24y konce których sa zamocowane za pomoca srub 26 pomiedzy od¬ gieta do tylu czescia 23 plyty spodniej, a plyt¬ ka dociskajaca 25. Te dwie pary .plaskowników 24 sa zamocowane prostopadle do wzdluznej osi belek spagowych U i dzialaja podatnie w celu utrzymywania tych belek zasadniczo równolegle z obydwoma ramami 10, znajduja¬ cymi sie w jednej linii przed i za nimi. Pary podatnych stalowych plaskowników, spoczywa¬ jace swymi plaskimi powierzchniami na plasz¬ czyznach równoleglych do plaszczyzny spago¬ wej zespolu, zapewniaja sztywnosc odnosnie wzglednego ruchu wzdluznego dwóch ram 10, jednakze sa podatne na zginanie odnosnie pio¬ nowego ruchu wzglednego lub przechylania na boki belek spagowych 11 obydwóch ram. Po¬ datne piaskowniki 24 sa równiez podatne na skrecanie, aby umozliwiac ograniczony obrót katowy jednej ramy w plaszczyznie pionowej, w stosunku do drugiej ramy.Dodatkowy poprzeczny podatny plaskownik stalowy 27, ulozony pomiedzy belkami stropo¬ wymi 17, nie ma znaczenia zasadniczego we wszystkich okolicznosciach, jednakze jest wska¬ zany dla stabilizacji ram zespolu odnosnie równoleglosci, zwlaszcza gdy sa one stosowane w pochylych pokladach, jak to bedzie opisane dalej. Innego rodzaju umieszczenie dodatkowe¬ go poprzecznego plaskownika stalowego poka¬ zano w miejscu oznaczonym liczba 27'.W tym przykladzie wykonania, powiazane wzajemnie ramy 10 sa zmontowane do prze¬ suwania ich razem do przodu, za pomoca umieszczonego pomiedzy nimi hydraulicznego dzwignika 28, majacego drag tlokowy z widel¬ kami 29 na zewnetrznym koncu, przystosowa¬ nymi do laczenia z wspornikiem 31 na boku przenosnika 19 (fig. 2). W celu umozliwiania wzglednego sprezystego ruchu jednej ramy 10 wzgledem drugiej, mozna zastosowac sposób zamocowania cylindra dzwignika, przedstawio¬ ny na fig. 1^4.Za pomoca srub 32 cylinder 28 dzwignika jest osadzony na pionowej osi obrotu, prze¬ chodzacej przez srodek jarzma 33, które ulozo¬ ne jest poprzecznie pomiedzy przednimi czes¬ ciami dwóch belek spagowych 11, ponizej elas¬ tycznego plaskownika 24. Za pomoca poprzecz¬ nych sworzni oporowych 34 jarzmo 33 jest po¬ laczone na obydwóch koncach z przednimi koncami pary wzdluznie ulozonych laczników — 2 —35, przy czym tylne konce tych laczników maja podluzne otwory 36 i sa osadzone na sworz¬ niach oporowych 37, które wystaja do wew¬ natrz na wewnetrznej stronie belek spago¬ wych. W kierunku do przodu od sworzni opo¬ rowych 37, na wewnetrznych stronach belek spagowych 11, sa umieszczone dwa opory 38 w takim miejscu, ze przy ruchu w kierunku do tylu od nich, stykaja sie one z jarzmem 33, zanim sworznie oporowe 37 opra sie o kon¬ ce podluznych otworów laczników 35. W ten sposób, gdy dzwignik hydrauliczny 28 naciska na przenosnik 19 lub inne wyposazenie górni¬ cze, z którym dzwignik jest polaczony, to nacisk ten jest przekazywany przez konce jarzma 33 na belki spagowe 11 za pomoca opór 38, zamiast za pomoca laczników 35, które przy innym ukladzie bylyby narazone na wyboczenie przy ich sciskaniu. Jezeli dzwignik hydrauliczny 28 wsuwa sie, aby posunac do przodu zespól, to sworznie oporowe 37 stykaja sie z tylnymi koncami podluznych otworów 36, gdy jarzmo 33 przesuwa sie od opór 38 w kie¬ runku do przodu.Jarzmo 33 jest wykonane z nieco do góry skierowana powierzchnia 39 w ksztalcie plozy, aby umozliwic mu przemieszczanie sie ponad kazdym spotykanym na spagu kopalni luznym materialem lub ponad kazda przeszkoda wów¬ czas, gdy podpierajacy strop zespól jest prze¬ suwany do przodu za pomoca dzwignika hydra¬ ulicznego 28. Polozenie dzwignika hydraulicz¬ nego w zespole moze sie zmieniac katowo w stosunku do srodkowej osi pomiedzy belkami ( spagowymi 11, a to na skutek jego przegubo¬ wego zamontowania na pionowej osi w jarzmie 33 oraz na skutek przegubowego polaczenia jarzma 33 z belkami spagowymi 11, co równiez umozliwia jarzmu unoszenie sie do góry i opa¬ danie ku dolowi zarówno jednym jak drugim swym koncem, oraz obracania sie dokola za¬ sadniczo poziomej osi przednich sworzni 34.Dzwignik hydrauliczny 28 , jest zazwyczaj umieszczany mniej wiecej na tym samym po¬ ziomie jak belki spagowe 11, podczas gdy moga one miec stosunkowo mala wysokosc, poniewaz nie sa wyposazone w przesuwajacy przenosnik dzwignik, zmontowany wewnatrz nich, jak to zachodzi w innych konstrukcjach zespolu podpierajacego strop. Wysokosc tych belek moze byc tak mala, jak to odpowiada wyma¬ ganiom wytrzymalosci mechanicznej na zgina¬ nie pod obciazeniem, jakie spotyka sie przy stosowaniu ich na nierównym spagu.Czesc urzadzenia podpierajacego na dlugrej scianie wybierkowej, pokazanego na fig. 5, obejmuje odcinek przenosnika 19, z którym za pomoca hydraulicznych dzwigników 28 jest polaczona pewna liczba zespolów podpierajar cych strop, ulozonych jeden obok drugiego.Zespoly te sa ustawiane blisko siebie, jedynie z mala przerwa miedzy ich sasiednimi belkami stropowymi 17. Przerwa ta moze na przyklad byc rzedu jednej dziesiatej calkowitej szerór kosci kazdego poszczególnego zespolu. Korzysta ny wplyw zastosowania tej stosunkowo malej przerwy umozliwia zmniejszenie kosztów in* westycyjnych urzadzenia dla danej dlugosci sciany, a to z nastepujacych powodów: Istnieje maksymalna odleglosc bezpieczna pomiedzy kolejno po sobie nastepujacymi zes¬ polami podpierajacymi strop, jaka moze byc dopuszczalna gdy jeden z zespolów, znajdujacy sie miedzy podpierajacymi strop zespolami, nie styka sie ze stropem kopalni, a jest w zwy¬ czaju specjalistów górniczych wyznaczanie sze¬ rokosci takiego oddzielenia dwóch zespolów, której nie mozna przekraczac, Wynika zatem, ze zwiekszanie calkowitej szerokosci kazdego zespolu, zmniejsza liczbe takich zespolów, ja¬ kie bylyby potrzebne na danej dlugosci urza¬ dzenia. Ciezar metalu w zespolach podpierajac cych strop na tej dlugosci oraz liczba mecha* nizmów hydraulicznych, takich jak stojaki i dzwigniki, moze byc zatem sprowadzona dQ minimum. Jedyne ograniczenie zmniejszenia przerwy pomiedzy sasiednimi belkami stropom wymi 17 dwóch sasiednich zespolów wynika z koniecznosci umozliwienia malych odchylen katowych jednego zespolu wzgledem drugie¬ go, jakie mogloby wystepowac przy stosowaniu tych zespolów, a przerwy miedzy nimi. sa konieczne dla umozliwienia centralnego przesu¬ wania kazdego zespolu przez jego dzwignik w kierunku miejsca powiazania go z bokiem przenosnika. ' Jezeli urzadzenie znajduje sie na przyklad w pokladzie, który jest pochylony w kierunku wzdluz sciany, to zespól podpierajacy jstrop, wraz ze swymi poszczególnymi ramami 10, bedzie stal pochylony w stosunku do pionu pod odpowiednim katem. Na skutek swej calkowi¬ tej szerokosci, kazdy zespól, wówczas gdy nie podpiera stropu, bedzie stateczny, o ile chodzi o wywrócenie sie, nawet w pokladzie pochylo¬ nym pod znacznym katem, ale kazda jego rama bedzie miala sklonnosc do indywidualnego przechylania sie, wbrew elastycznemu jej przy¬ trzymywaniu, przewidzianemu za pomoca stalo- — 3 —wych plaskowników 24. Bedzie to zachodzilo wówczas, gdy na przyklad krancowy lewy zespól na fig. 5 nie bedzie sie stykal z stropem kopalni, a jego pojedyncza rama 10 bedzie miala sklonnosc przechylenia sie w kierunku na prawo, natomiast przechylanie sie prawej ramy bedzie ograniczone do szerokosci przerwy miedzy sasiednia belka stropowa 17, stykajaca sie ze stropem kopalni. Lewa belka stropowa 17 nie jest normalnie w tym stopniu ograniczo¬ na w swym ruchu przechylania sie, ale na skutek zastosowania dodatkowego plaskownika stalowego 27 lub 27\ pokazanego na fig. 1 i 2, tego rodzaju plaskownik dziala jak rozporka utrzymujaca lewa belke stropowa w popraw¬ nej odleglosci od prawej belki stropowej 17.Biorac pod uwage wymaganie jak najbliz¬ szego ustawiania zespolów podtrzymujacych strop, jakie z wymienionych wyzej wzgledów jest wskazane na dlugiej scianie wybierko¬ wej, kazda belka spagowa 11 oraz belka stro¬ powa 17 ma plaski bok zewnetrzny, który mo¬ ze dotykac do podobnego plaskiego boku sa¬ siedniego zespolu, a jezeli konstruuje sie zes¬ poly z przylaczonym do nich wyposazeniem hydraulicznym, które nie zostalo pokazane na rysunkach, to wyposazenie to umieszcza sie w ten sposób, ze nie ma elementów wystaja¬ cych poza plaskie boki kazdego zespolu.Odmienny sposób zamontowania dzwignika, pokazany na fig. 6 i 7, ma na wzgledzie po¬ zostawienie jak najwiecej wolnej przestrzeni pomiedzy belkami spagowymi 11, a jako taki specjalnie nadaje sie do stosowania wówczas, gdy na spagu kopalni znajduje sie duzo luzne¬ go materialu. Element laczacy 45, przymoco¬ wany do wewnetrznego boku przedniego kon¬ ca jednej belki spagowej 11, ma dwa wzajem¬ nie od siebie oddalone ramiona 46, wyposazone w otwory 47, które sa wydluzone, zasadniczo w kierunku pionowym. Sworzen oporowy 48, osadzony w wewnetrznym koncu ramienia 49, moze swymi koncami przesuwac sie tam i z po¬ wrotem w wydluzonych otworach 47, umozli¬ wiajac przez to ramieniu 49 obracanie sie nie tylko dokola glównie wzdluznej osi sworznia oporowego 48, ale równiez dokola poprzecznej osi, do niej prostopadlej. Zewnetrzny koniec ramienia 49 ma ksztalt widelek, w celu utwo¬ rzenia dwóch ramion 51, przez które przecho¬ dza sruby 52, na ogól o osi pionowej, do po¬ laczenia na gwint ramienia z przednim kon¬ cem cylindra 28 dzwignika.Ramie 49 ma taka dlugosc, aby hydrauliczny dzwignik 28 znajdowal sie w srodku pomiedzy równoleglymi belkami spagowymi 11. Dzwignik 28 w czasie swego dzialania bedzie zatem po¬ pychal lub ciagnal podpierajacy strop zespól jakc calosc, poniewaz nacisk przykladany do jednej belki spagowej 11 jest przekazywany na druga poprzez poprzeczny stalowy plaskownik 24.Podczas gdy ramie 49 musi miec wystarcza¬ jaca szerokosc w plaszczyznie poziomej dla przeciwstawienia sie przykladanym obciaze¬ niom gnacym od popychajacego i ciagnacego dzwignika 28, to moze on miec stosunkowo ma¬ la grubosc w plaszczyznie pionowej, ponie¬ waz w plaszczyznie tej nie jest ono zginane, na skutek swego przegubowego polaczenia za¬ równo z elementem laczacym 45 jak i z cy¬ lindrem 28 dzwignika. A zatem ramie 49 ma stosunkowo mala powierzchnie czolowa, nara¬ zona na spotykanie sie z przeszkodami w posta¬ ci zanieczyszczen lub skal na spagu kopalni.Obrotowy ruch ramienia 49 dokola osi sworz¬ nia oporowego 48 pozwala hydraulicznemu dzwignikowi na unoszenie sie w calosci i prze¬ suwanie ponad kazda wieksza przeszkode, gdy zespól podtrzymujacy strop przesuwa sie do przodu. Dzwignik hydrauliczny moze jednak znajdowac sie na jednakowym poziomie z wspornikiem 31 na boku przenosnika 19, a to przez zastosowanie swobodnego obracania sie dokola (na ogól) poprzecznej osi, na skutek wydluzonych otworów 47 oraz obrotu dokola (na ogól) pionowej osi przez zastosowanie srub 52. PL