a 5^ *w«ui O Opublikowano dnia 20 lipca 1961 r. & 4l • fen(o- POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Me. *9}l6 Nr 44860 Zaklad Energetyczny Gliurice Przedsiebiorstmo Panstiuoiue*) Gliwice, Polska Uklad polaczen uniwersalnego akustycznego wskaznika napiecia Patent trwa od dnia 28 pazdziernika 1960 r.Przedmiotem wynalazku jest uniwersalny akustyczny wskaznik napiecia, który sluzy do wykrywania obecnosci wysokiego napiecia na urzadzeniach elektrycznych.Dotychczas stosowane neonowe wskazniki wysokiego napiecia okazaly sie zawodne w dzialaniu z uwagi na pomylki pracowników przy obserwacji slabej poswiaty, oraz braku kontroli dzialania. Ponadto do sprawdzenia obecnosci calego zakresu wystepujacych w e- nergetyce od 250 V do 220 kV zachodzila ko¬ niecznosc stosowania trzech róznych wskazni¬ ków neonowych.Istota wynalazku jest uklad polaczen uni¬ wersalnego akustycznego wskaznika napiecia, *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. Franciszek Holisz, inz. Michal Sowinski, inz. Leslaw Borusiewicz i inz. Jerzy Saferna. za pomoca którego bada sie ogromny zakres napiecia od 250 V do 220 000 V, przy czym w chwili ujawnienia sie napiecia w badanej linii czynne urzadzenie akustyczne, umieszczo¬ ne w ukladzie polaczen wskaznika, reaguje zanikiem sygnalu akustycznego.Wskaznik wedlug wynalazku nadaje sie do uzycia w calym zakresie napiec od 250 V do 220 kV. Wskaznik jest wyposazony w urzadze¬ nie kontrolujace jego pewne dzialanie przed i po uzyciu. Wskaznik wedlug wynalazku od¬ znacza sie zanikiem wlaczonego przed uzyciem sygnalu akustycznego, w chwili kontrolowania obecnosci wysokiego napiecia na urzadzeniu.Dzialalnosc przyrzadu wedlug wynalazku po¬ lega na wykorzystaniu minimalnych pradów plynacych przez cale urzadzenie i drazek izola¬ cyjny. Prad ten wywoluje na opornosci wej¬ sciowej wskaznika spadek napiecia. Róznica potencjalów jest \ podawana na wejscie dwu-stopniowego wzmacniacza tranzystorowego. Po wzmocnieniu, napiecie zmienne jest prostowane za pomoca, dwóch diod germanowych i przy¬ lozone" na wejscie tranzystorowego wzmacnia¬ cza mocy. Na wejscie tego samego wzmacnia¬ cza mocy doprowadzone jest równiez napiecie z generatora akustycznego. Napiecie to po wzmocnieniu przez wzmacniacz mocy wywo¬ luje sygnal akustyczny w glosniku. Pojawienie sie napiecia wyprostowanego na wejsciu wzmacniacza mocy powoduje jego zablokowa¬ nie, a tym samym zanik sygnalu akustycznego w glosniku.Aby przed pomiarem na urzadzeniach wy¬ sokiego napiecia skontrolowac prawidlowosc dzialania wszystkich stopni uniwersalnego aku¬ stycznego wskaznika napiecia, nalezy wlaczyc przycisk sprawdzajacy S, wskutek czego napie¬ cie z generatora akustycznego 400 Hz poprzez czlon ujemnego sprzezenia zwrotnego jest po¬ dane na wejscie ukladu do kontroli przyrzadu.Napiecie to jest tak dobrane, ze jego wartosc maksymalna jest mniejsza od napiecia, które pojawi sie w tym samym miejscu podczas kon¬ troli obecnosci wysokiego napiecia na urzadze¬ niach elektrycznych. Jezeli po wlaczeniu przy¬ cisku sprawdzajacego S, nastapi zablokowanie wzmacniacza mocy, powodujac w efekcie zanik sygnalu akustycznego w glosniku, to w ten sposób niezawodnosc dzialania ukladu aku¬ stycznego wskaznika napiecia zostaje jedno¬ znacznie stwierdzona. Po zwolnieniu przycisku sprawdzajacego S, sygnal akustyczny pojawia sie ponownie w glosniku.Przyrzad wedlug wynalazku jest zmontowa¬ ny w izolacyjnym walcu, wewnatrz którego umieszczono uklad elektronowy, baterie zasila¬ jaca B oraz glosnik dynamiczny. Na walcu izolacyjnym umieszczono z jednej strony bo¬ lec pomiarowy wraz z przeciwwaga, dzieki któ¬ rej mozna dobrac czulosc przyrzadu dla gór¬ nych zakresów napiec (od 60 kV wzwyz), zas ze strony drugiej uchwyt umozliwiajacy zamoco¬ wanie przyrzadu na wszystkich znormalizowa¬ nych drazkach izolacyjnych. Z tej samej strony co uchwyt, zamocowane sa dwa wylaczniki z których pierwszy W sluzy do wlaczania baterii zasilajacej B, a drugi wylacznik S sluzy do kontroli przyrzadu. Dla zwiekszenia efektu akustycznego pokrywa zamykajaca walec izo¬ lacyjny po stronie uchwytu jest dziurkowana.Dla sprawdzenia obecnosci wysokiego napie¬ cia na urzadzeniach elektrycznych, nalezy za¬ mocowac akustyczny wskaznik napiecia na od¬ powiednim do wysokosci badanego napiecia drazku izolacyjnym, zalaczyc baterie zasilaja¬ ca lacznikiem W oraz sprawdzic przyrzad przy¬ ciskiem S. Nastepnie przeprowadzajacy kon¬ trole zbliza bolec przyrzadu do urzadzenia elektrycznego. W przypadku obecnosci wyso¬ kiego napiecia, ciagly' ton z glosnika zaczyna w miare zblizania wskaznika do kontrolowa¬ nego urzadzenia powoli zanikac.Na fig. 1 rysunku przedstawiony jest sche¬ mat blokowy przyrzadu wedlug wynalazku.Sklada sie on z dwustopniowego wzmacniacza malej czestotliwosci, prostownika, generatora akustycznego o czestotliwosci 400 Hz, wzmac¬ niacza mccy, baterii zasilajacej B, glosnika dynamicznego oraz przycisku S uruchamiaja¬ cego ujemne sprzezenie zwrotne do kontroli.Na fig. 2 rysunku przedstawiono schemat ideowy przyrzadu wedlug wynalazku. Tranzy¬ story Tl i T2 pracuja jako dwustopniowy wzmacniacz malej czestotliwosci. Prostowanie wzmocnionych napiec dokonuje sie za pomoca dwcch diod germanowych Dl i D2. Tranzy¬ stor T3 pracuje jako wzmacniacz mocy i jest sterowany dwoma sygnalami, pradem zmien¬ nym o czestotliwosci 400 Hz z generatora oraz pradem stalym z prostownika. Tranzystor T4 pracuje jako niezalezny generator czestotli¬ wosci akustycznej 400 Hz. Ponadto na schema¬ cie zaznaczone sa lacznik zasilania W, przycisk sprawdzajacy S, glosnik dynamiczny GD7/0,2 i bateria zasilajaca B o napieciu 6 V. PL