RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 44834 KI. 59 a, 14 Centralne Biuro Konstrukcyjne Obrabiarek*) Przedsiebiorstwo Panstujoire Pruszków, Polska Sposób pracy pompy hydraulicznej oraz pompa do stosowania tego sposobu Patent trwa od dnia 2 grudnia 1960 r.Przedmiotem wynalazku jest sposób pracy pompy hydraulicznej z rozdzielaczem obroto¬ wym, polegajacy na rozdziale przeplywajacego przez nia strumienia cieczy na dwa strumienie o stalym wzajemnym stosunku, niezaleznym od nastawionej wydajnosci pompy. Wykorzystujac odpowiednio pierwszy, drugi lub obydwa stru¬ mienie naraz, uzyskuje sie trzy rózne zakresy wydajnosci pompy, natomiast w przypadku gdy pompa pracuje jako silnik mozliwe jest uzyskanie za pomoca pierwszego, drugiego lub obydwu strumieni, trzech róznych szybkosci obrotowych o stalym wzajemnym stosunku.Stosowane dotychczas w ukladach hydra¬ ulicznych obrabiarek osiowe pompy wielotlocz- kowe z mechanicznym napedem tloczków, pra¬ cujace takze jako silniki, posiadaja charakte¬ rystyke, w której wydajnosc pompy (albo moc *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa mgr inz. Andrzej Zie¬ linski i inz. Rafal Kollataj-Srzednicki. silnika) jest w nich przy stalym skoku tlocz¬ ków zawsze wprost proporcjonalna do liczby obrotów walka napedowego. Ma to te nie¬ dogodnosc, ze w niektórych przypadkach, na przyklad przyspieszonego ruchu jalowego stolu frezarki, napedzanego silnikiem hydraulicznym konieczne jest doprowadzenie do silnika duzej ilosci oleju, znacznie przekraczajacej nominalna wydajnosc pompy.W celu usuniecia tej niedogodnosci zbudowa¬ no pompy z nastawieniem kata pochylenia pierscienia napedzajacego tloczki, jednak ze wzgledu na skomplikowana konstrukcje i duzy koszt, zastosowanie ich jest ograniczone.Podobnie niedogodnoscia znanych dotychczas wielotloczkowyeh pomp dozujacych ^ rozdzie¬ laczem obrotowym i hydraulicznym napedem tloczków jest ograniczenie dopuszczalnego za¬ kresu obrotów rozdzielacza. W niektórych przy¬ padkach, na przyklad przy zastosowaniu takiej' pompy w ukladzie posuwowym tokarki-kopiar- ki naped nie moze byc bezposrednio przekazy-wany z wrzeciona na pompe,.., ze wzgledu na duzy zakres obrotów wrzeciona.Wszystfcte ^powyzsze i niedogodnosci usuwa pompa Hydrauliczna z rozdzielaczem obroto¬ wym pracujaca sposobem wedlug wynalazku dzieki temu, ze jest wyposazona w uklad po¬ laczen, który rozdziela przeplywajacy przez nia strumien cieczy na dwa strumienie o stalym wzajemnym stosunku wydajnosci, przy czym w zaleznosci od wykorzystania jednego, drugie¬ go lub otrytlwu strumieni, uzyskuje sie trzy rózne zakresy wydajnosci pompy o stalym wzajemnym stosunku. Ponadto przy zmianie wydajnosci pompy wskutek zmiany liczby obro¬ tów rozdzielacza lub skoku tloczków, stosunek ten pozostaje niezmienny.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na zalaczonych rysunkach, na których fig. 1 przed¬ stawia osiowa pompe wielotloczkowa z mecha¬ nicznym napedem tloczków, w przekroju wzdluznym plaszczyzna oznaczona linia C—C na fig. 3, fig. 2 i 3 — przekroje poprzeczne tej pompy plaszczyznami oznaczonymi liniami A—A i E—B na fig. 1, fig. 4 — pompe dozuja¬ ca wielonurnikowa z hydraulicznym napedem nurników, w przekroju wzdluznym plaszczyzna oznaczona linia D—D na fig. 5, a fig. 5, 6 i 7 — przekroje poprzeczne tej pompy plaszczyznami oznaczonymi liniami E—E, F—F i G—G na fig. 4.Osiowa pompa wielotloczkowa przedstawiona na fig. 1, 2 i 3 sklada sie z kadluba la, Ib za¬ opatrzonego na przyklad w dziewiec cylindrów 2—10, podzielonych na dwie niezalezne grupy, skladajace sie z cylindrów 2, 3, 4, 5, 6 oraz cylindrów 7, 8, 9, 10. W poszczególnych cylin¬ drach sa osadzone tloczki 11, których zaokraglo¬ ne powierzchnie czolowe wspólpracuja z piers¬ cieniem 12, osadzonym obrotowo na tarczy przechylnej 13, zaklinowanej na walku 14 roz¬ dzielacza 15.Kadlub la zaopatrzony jest ponadto w otwo¬ ry wlotowe 17 i 18, którymi ciecz hydrauliczna doprowadzana jest do poszczególnych grup cylindrów oraz otwory 16 i 19, którymi jest odprowadzana dwoma strumieniami o okreslo¬ nym wzajemnym stosunku wydajnosci., Rozdzielacz 15 zaopatrzony jest w uklad row¬ ków obwodowych i osiowych, a mianowicie rowek obwodowy 20 i osiowy 21, laczace otwór wlotowy 18 z grupa cylindrów 7, 8, 9, 10, ro¬ wek obwodowy 22 i osiowy 23, laczace otwór wlot ;wy 17 z grupa cylindrów 2, 3, 4, 5, 6, rowek obwodowy 24 i osiowy 25 laczace cylin¬ dry 7, 8, 9, 10 z otworem wylotowym 19 oraz rowek obwodowy 26 i osiowy 27 laczace cylin¬ dry 2,3, 4, 5, 6 z otworem wylotowym 16.Rozdzielacz jest z jednej strony ulozysko¬ wany w kadlubie la zamknietym pokrywa 28, a z drugiej — w kadlubie Ib zamknietym po¬ krywa 29.Dzialanie pompy przedstawionej na fig. 1—3 jest nastepujace. Ciecz hydrauliczna pod cis¬ nieniem wstepnym jest doprowadzana do otwo¬ rów wlotowych 17 i 18. W polozeniu uwidocz¬ nionym na fig. 1, tzn. w chwili gdy tloczek 11 w cylindrze 6, zwieksza objetosc podtlokowa tego cylindra, olej wplywa pod cisnieniem do cylindra 6. Równoczesnie ruch tloczka w prze¬ ciwleglym cylindrze 4 powoduje wytlaczanie oleju przez otwór 19. Cykl pracy kazdego z cy¬ lindrów odpowiada pelnemu obrotowi rozdzie¬ lacza 15. Poniewaz jednak cylindry 2, 3, 4, 5, 6 oraz 7, 8, 9, 10 sa polaczone ze soba w grupy, strumien oleju przeplywajacego przez pompe zostaje rozdzielony na dwie czesci proporcjo¬ nalne do liczby cylindrów w kazdej z grup, tak ze stosunek wydajnosci strumienia wyplywaja¬ cego z otworu 19 do wydajnosci strumienia wy¬ plywajacego z otworu 16 jest równy stosunkowi liczby cylindrów w obydwu grupach (dla pom¬ py przedstawionej na fig. 1—3 wynosi on piec do czterech).W przypadku pracy pompy jako silnika uzys¬ kuje sie trzy rózne liczby obrotów walka 14 w zaleznosci od tego, czy zasilana jest grupa cylindrów 2, 3, 4, 5, 6, czy grupa 7, 8, 9, 10, czy tez obydwie grupy lacznie.Pompa dozujaca przedstawiona na fig. 4, 5, 6, 7 sklada sie z obudowy 30, wewnatrz której jest zamocowany kadlub 31, zaopatrzony na przyklad W jedenascie cylindrów od 32 do 42 podzielonych na dwie niezalezne grupy 32, 33, 34, 35, 36, 37, 39, 40 ojraz 41 i 42. W poszczegól¬ nych cylindrach pracuja tloczki 43, które dziela kazdy z cylindrów na dwie komory robocze: lewa i prawa. Zamkniecie cylindrów stanowia dwa zderzaki: staly 44 i nastawny 45. Wew¬ natrz kadluba 31 jest osadzony rozdzielacz obrotowy 46, zaopatrzony w centralny otwór kolektorowy 47, polaczony: za pomoca otworów promieniowych 48 — z otworem woltowym 49 w obudowie 30 pompy za pomoca otworów 50 — z prawa strona wszystkich cylindrów od 32 do 42 obydwu grup, oraz za pomoca otwo¬ rów 51 — z lewa strona cylindrów 41 — 42 jednej grupy i za pomoca otworów 52 — z lewa — 2 —strona cylindrów 32—40 drugiej grupy. Roz¬ dzielacz 46 jest zaopatrzony takze w rowki po¬ przeczne 53, 54, 55, laczace otwory promienio¬ we 50, 51, 52 z obydwoma grupami cylindrów, w rowek poprzeczny 56, laczacy prawe strony wszystkich cylindrów 32—42 z otworem wylo¬ towym 59, w rowek poprzeczny 57, laczacy lewe strony jednej grupy cylindrów 4i, 42 z otworem wylotowym 59 oraz w rowek 58, laczacy lewe strony drugiej grupy cylindrów 32 do 40 z otworem wylotowym 60.Ulozyskowanie rozdzielacza i inne nie uwi¬ docznione na rysunku elementy konstrukcyjne pompy wedlug wynalazku, sa podobne jak w znanych dotychczas pompach dozujacych, Dzialanie pompy przedstawionej na fig. 4, 5, 6, 7 jest nastepujace. Ciecz hydrauliczna pod cisnieniem jest doprowadzana do otworu 49 w obudowie. W polozeniu przedstawionym na fig. 4 wplywa ona przez otwór promienio¬ wy 48 i kolektor 47 do prawej strony cylindra 42, powodujac ruch tloczka 43' w lewo i wytla¬ czanie cieczy znajdujacej sie w lewej stronie tego cylindra 42 przez rowek 57 do otworu wylotowego 59. Równoczesnie ciecz hydraulicz¬ na wplywa przez kolektor i otwór 52 do lewej strony cylindra 32, powodujac ruch tloczka 43" w prawo i wytlaczanie cieczy znajdujacej sie w prawej czesci cylindra przez otwór 50 do otworu wylotowego 59. Cykl pracy kazdego z cylindrów odpowiada pelnemu obrotowi roz¬ dzielacza 46. Poniewaz jednak lewe strony cylindrów 43 — 40 oraz 41 i 42 sa polaczone ze soba w grupy za pomoca rowków 57 i 58, strumien cieczy hydraulicznej przeplywajacej przez lewa strone pompy zostaje w niej roz¬ dzielony proporcjonalnie do liczby cylindrów w kazdej z grup, tak ze stosunek wydajnosci strumienia wyplywajacego z otworu 59 (do któ¬ rego sa przylaczone prawe strony wszystkich jedenastu cylindrów i lewe strony dwóch cy¬ lindrów 31 i 42) do wydajnosci strumienia wy¬ plywajacego z otworu 60 (do którego sa przy¬ laczone lewe strony dziewieciu cylindrów 32 — 40) jest równy stosunkowi liczb podlaczonych do tych otworów, pracujacych komór cylin¬ drów {dla pompy przedstawionej na fig. 4—7 wynosi on trzynascie do dziewieciu). Dla za¬ bezpieczenia prawidlowego przesuwu tloczków w cylindrach i zmniejszenia przecieków wew¬ netrznych, pompa dozujaca wedlug wynalazku powinna pracowac przy róznicy cisnien otworu wlotowego i wylotowego, wynoszacej od dwóch do trzech atmosfer. PL