Opublikowano dnia 18 sierpnia 1961 r. 066b 1&IBL, /O £ K sSSwSa POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 44778 Alfoi KI. 35 a, Gutehoffnungshutte Sterkrade Aktiengesellschaft Oberhausen, Niemiecka Republika Federalna Krqlkowo prowadnica klatek lub czerpaków górniczego urzadzenia wyciagowego Patent trwa od dnia 30 lipca 1960 r.Klatki i czerpaki górniczego urzadzenia wy¬ ciagowego sa prowadzone po wbudowanych w szybie prowadnicach drewnianych lub sta¬ lowych. Dalszy rozwój idzie w tym kierunku, aby zamiast dotychczas powszechnie stosowa¬ nych ploz prowadzacych z bocznymi sciankami slizgowymi stosowac krazki prowadzace, a to w celu unikniecia przez to tarcia posuwistego i zwiazanego • z nim zuzycia ploz oraz strat energetycznych. 'Przy tym trzeba zatroszczyc sie o stale przyleganie z naciskiem krazków prowadzacych do prowadników oraz o amor¬ tyzowanie uderzen.Jedno i drugie wymaganie zostaje spelnio¬ ne przez ulozyskowanie kazdego krazka na wahliwym ramieniu, które opiera sie na spre¬ zynie i przez jej napinanie moze przejmowac w sposób amortyzujacy, zarówno odchylenia jak i uderzenia.Celem wynalazku jest udoskonalenie takiego ulozyskowania krazków, aby konserwowanie ich (np. smarowanie) w znacznym stopniu zo¬ stalo zmniejszone. W celu rozwiazania tego za¬ dania, do sprezynowania wahliwego ramienia zastosowano wedlug wynalazku sprezynujaca sama w sobie tuleje, która umieszczona jest wspólsrodkowo z osia wahliwego ramienia i z której jedna powierzchnia wspóldziala dzwignia wahliwa, natomiast sama tuleja druga swa po¬ wierzchnia osadzona jest na osi nosnej, zamo¬ cowanej na klatce wyciagowej lub czerpaku wyciagowym. W ten sposób uniknieto wyma¬ gajacych konserwowania (smarowania) powie¬ rzchni slizgowych pomiedzy ramionami i ich osiami wahan.Uzyskana wskutek tego korzysc rna^tym wiek- ksze znaczenie, ze wyjatkowo trudne warunki pracy w szybie wyciagowym wymagaja spe¬ cjalnej konserwacji wszystkich miejsc ulozy¬ skowania slizgowego.Przy wykonaniu prowadnicy wedlug wyna¬ lazku, konserwacja ogranicza sie jedynie dokulkowych lab waleczkowych lozysk kraz.- .ków prowadzacych, którym w przeciwienstwie do ldzysk slizgowych wystarcza konserwacja w znacznie dluzszych odstepach czasu.Ponadto wynalazek umozliwia zmniejszenie ciezaru na skutek zbednosci dotychczas stoso¬ wanych sprezyn srubowych lub talerzowych, jak równiez ochraniajacej je obudowy. W ten sposób uzyskuje sie jednoczesnie uproszczenie konstrukcji i jej potanienie.Jako material na sprezysta tuleje zaleca sie gume, tworzywo sztuczne lub materialy podo¬ bne, które nie podlegaja korozji, a wiec pod tym wzgledem przewyzszaja metale.Rysunek uwidocznia przyklad wykonania przedmiotu wynalazku, przy czym fig. 1 przed¬ stawia rzut w kierunku wezszej strony klatki wyciagowej z dwoma bocznymi krazkami i jed¬ nym krazkiem czolowym, fig. 2 — rzut w kie¬ runku szerszej strony klatki z boczna strona listwy oporowej, fig. 3 — w wiekszej podzialce rozwiazanie konstrukcyjne ulozyskowania ra¬ mienia wahliwego z krazkiem prowadzacym, w rzucie czolowym, a fig. 4 — rozwiazanie konstrukcyjne z fig. 3 w rzucie z góry.W pokazanym na rysunku wykonaniu oby¬ dwa krazki prowadzace 1 i 2 oraz czolowy kra¬ zek 3 ulozyskowane sa na dwuramiennych dzwigniach 4. Os wahania 5 dzwigni osadzona jest we wsporniku lozyskowym 7, umocowanym na górze klatki wyciagowej 6. Pod dzialaniem nie opisanej jeszcze sprezynujacej tulei kraz¬ ki 1, 2 i 3 sa z pewnym dociskiem utrzymywane w zetknieciu z prowadnikami szybu (listwami oporowymi).Obydwa ramiona 4 sa osadzone na koncach rury 9 (fig. 3. 4 ), na przyklad sa przyspawane.Na swobodnym koncu kazdego ramienia umie¬ szczona jest glowica lozyskowa 10 do osadzenia osi li krazka. Po wlozeniu osi 11 zostaje do niej docisnieta pokrywa 12, zaciskana za po¬ moca sworznia zaciskowego 13. Na osi 11 jest osadzony wyposazony w lozyska kulkowe lub waleczkowe krazek 3, który (w przypadku kra¬ zka czolowego) ramiona 4 otaczaja z obydwóch stron (fig. 1 i 4).Rura 9, na której sa umieszczone poszczególne ramiona 4, jest nasadzona za posrednictwem tulei gumowej 15 na rdzen 14 w postaci rury, Tuleja gumowa 15 jest w ten sposób z naprezeniem osadzona pomiedzy rurami 9 i 14, ze obydwie rury i tuleja gumowa maja uniemozliwiony wza¬ jemny obrót, na skutek czego przy ruchach wa- hliwych ramion 4 tuleja sprezynuje sama w so¬ bie przy naprezeniu scinajacym.Przy koncach wewnetrznej rury 14 sa do- spawane pokrywki 16, z których kazda jest skrecona srubami ze wspornikiem lozyskowym 7. Wybrania 18 (fig. 3), przewidziane we wspor¬ nikach lozyskowych 7 dla osadzenia srub za¬ ciskowych 17, sa uksztaltowane jako wydluzo¬ ne otwory, aby ramiona 4 mogly byc nastawia¬ ne wedlug wymaganego docisku krazka do li¬ stwy oporowej 8. Pomiedzy rozlozonymi na obwodzie wydluzonymi otworami 18 prze¬ widziane sa otwory 19, które sa przesuniete na obwodzie w stosunku do odpowiadaja¬ cych im otworów w pokrywach 16, przy czym wielkosc przesuniecia poszczególnych otworów 19 jest rózna. Zabieg ten ma na celu umozliwienie ustalenia pokryw 16 na wsporni¬ kach lozyskowych w róznych polozeniach ka¬ towych, to znaczy umozliwienie zabezpieczenia przeciwko niepozadanemu obróceniu.Srednice tulei 15, a zatem i rury 9, dobiera sie odpowiednio do momentu powrotnego wy¬ maganego od tulei 15, Na przyklad dla krazka czolowego srednica tulei 15 wypada o polowe mniejsza niz odleglosc osi wahania 5 od osi 11 krazka.Dla krazków bocznych 1, 2 moment powrotny jest o polowe mniejszy niz dla krazka czolo¬ wego, gdyz krazek ten wedlug doswiadczenia musi zamortyzowac znacznie wieksze uderzenia niz krazki boczne. Z tych wiec wzgledów dla krazków bocznych wystarcza tuleja 15, która w porównaniu z krazkiem czolowym ma od¬ powiednio mniejsza srednice, aby mozna bylo zredukowac koszta i ciezar.Z drugiej jednakze strony, zarówno ze wzgle¬ dów wykonywania jak i ze wzgledu na dosta¬ we czesci zamiennych, wskazane jest, aby za¬ projektowane dla wszystkich krazków elemen¬ ty skladowe mialy jednakowe wymiary.Jak to wynika z fig. 2, krazki boczne U nie sa osadzone na swej osi 11 pomiedzy ramionami 4, ale ha zewnatrz tych ramion z jednostron¬ nym podparciem.Przedstawione na rysunkach i opisane wy¬ konanie wynalazku jest tylko przykladem, do którego wynalazek sie nie ogranicza. W ramach wynalazku sa mianowicie mozliwe rózne odmia¬ ny, a wiec na przyklad obydwie rury 9 i 14 mo¬ ga byc w takim sensie wzajemnie zamienione, ze ramiona 4 beda zamocowane do rury wewne¬ trznej 14, natomiast rura 9 zamocowana bedzie na klatce wyciagowej lub czerpaku wyciago¬ wym za pomoca wsporników lozyskowych, lap lub elementów podobnych.Ponadto, odbiegajac od przedstawionego na - 2 -rysunku przykladu, zamiast tulei 15, która jest jednakowej dlugosci z rura 9, mozna przewi¬ dziec dwa lub wiecej elementy tulejowe, które maja dlugosci wynoszace mniej wiecej 1/3 dlu¬ gosci rury. Mozna bylo by przy tym zastosowac na przyklad tylko dwie takie tuleje, a pozo¬ stala trzecia czesc rury pozostawic bez tulei gumowej. PL