PL44744B1 - - Google Patents

Description

2 Opublikowano dnia 10 pazdziernika 1961 r. s <*Otfi AM 'rzedu ?'.*¦-¦- JWaitJfagy^- ¦¦,,¦,„ POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 44744 Mgr inz. Michal Grudnieuuski Lódz, Palika WaajJ S/00 HI; <2 m, Jfr - Przyrzad do wyznaczania odchylenia sredniego Patent trwa od dnia 16 marca 1960 r.Wynalazek dotyczy przyrzadu do wyznacza¬ nia odchylenia sredniego, bedacego podstawo¬ wym wskaznikiem rozrzutu mierzonych wiel¬ kosci. Odchylenie srednie moze miec zastoso¬ wanie na przyklad w statystycznej kontroli produkcji oraz w innych dziedzinach praktycz¬ nego zastosowania rachunku prawdopodobien¬ stwa.Do wyznaczania odchylenia sredniego stosuje sie metode rachunkowa oparta.- na obliczeniu wedlug wzoru '#£ *r w którym S oznacza odchylenie srednie, ax — wartesc kolejnego pomiaru, a — wartosc sred¬ nia, a n — liczbe pomiarów.Powyzszy wzór sluzy do obliczania odchylenia ssedniego S przy niewielkiej liczbie pomiarów, natomiast przy wiekszej liczbie pomiarów mia- nnrmnk wyrazenia podpierwiastkowego zawiera tytoso liczbe pomiarów *.Obliczanie wedlug powyzszego wzoru jest dlu¬ gotrwale, wymaga odpowiednich kwalifikacji pracowników, dokonujacych tych obliczen, oraz korzystania z talblicmatematycznych lub maszyn do liczenia, wskutek czego metoda rachunkowa jest kosztowna, opóznia uzyskanie wyników, co moze spowodowac, zwlaszcza przy statystycznej kontroli produkcji, zwiekszenie, braków produk¬ cyjnych.Przedmiotem wynalazku jest przyrzad, który* eliminuje trudnosci obliczania odchylenia sred¬ niego wedlug podanego wyzej wzoru i umozliwia dokonywanie tych obMczen na drodze czysto me¬ chanicznej.Na rysunku fig,, la, Ib i lc podaja zasada dzialania przyrzadu, fig. 2. — przyrzad do wy* znaczaniaodchylenia.sredniego w widoku z przo*< du, fig. 3 — szczegól skali do ii^aJamia wielkosci odchylenia poszczególnego pomiaru od wartosci sredniej w widoku z góry, fig. 4 — odmienna konstrukcje skali wedlug fig. 3 w widoiku z bo¬ ku, a fig, 5 - gikale wedlug fig, 4, w widoku z- g&y.Zasada dzialania przyrzadu wedlug fig. la, Ib i lc j&sl nastepujaco. Ca Slokonaniu szeregu po¬ miarów oblicza sie srednia arytimetyczna tych pomiarów oraz odchylenia poszczególnych po¬ miarów od tej sredniej arytmetycznej. Odchyle¬ nie pierwszego pomiaru OA (fig. la) odklada sie na osi rzednych, drugiego zas pomiaru OB na osi odcietych. Odcinek AB, stanowiacy przeciw- prostokatna, bedaca proporcjonalna do pier¬ wiastka sumy kwadratów .odchylen, przenosi sie na os rzednych (fig. Ib), a na osi odcietych od¬ klada sie nastepne odchylenie AC, przy czym znowu cltrzymuje sie • przeciwprostokatna BC - proporcjonalna do. pierwiastka sumy kwadratów odchylen z trzech pomiarów. Postepujac w ten sposób dalej (fig. lc) otrzymuje sie w rezultacie odcinek YZ proporcjonalny do pierwiastka su¬ my kwadratów wszystkich odchylen w odnie¬ sieniu do liczby n pomiarów.Przyrzad wedlug wynalazku (fig. 2) posiada prowadnice 1 i 2, umocowane w stosunku do sie¬ bie pod katem prostym. Wzdluz prowadnicy 1 przesuwa sie z pewnym oporem suwak 3, a wzdluz prowadnicy 2 przesuwa sie luzno suwak 4. Na suwaku 3 umocowany jest obrotowo jeden koniec preta 5, który przesuwa sie w uchwycie 6, zamocowanym przesuwnie na suwaku 4. Uchwyt 6 jest zaopatrzony w srube ustalajaca 7, która po.jej dokreceniu uniemozliwia przesuw preta 5 W uchwycie. 6. Suwak 3 jest zaopatrzony w srube dociskowa 8, zapobiegajaca przesuwaniu sie su¬ waka 3 w dól prowadnicy 1 podczas przesuwa¬ nia w prawo suwaka 6 po prowadnicy 2.Na suwaku 6 zamocowana jest wskazówka 9, przesuwajaca sie wzdluz skal 10 i 11 (fig. 3), umieszczonych równolegle do prowadnicy 2.Skale 10 i 11 posiadaja podzialki w granicach wahan wielkosci dokonywanych pomiarów, mia¬ nowane w jednostkach mierzonych, przy czym oznaczenia liczbowe podzialki na sikali 10 wzra¬ staja w jednym kierunku, a te same oznaczenia na skali 11 wzrastaja w kierunku przeciwnym.Skala 10 sluzy do ustawiania wskazówki 9 na wartosci pomiaru wieksze od wartosci sred¬ niej, a skala 11 do ustawiania tejze wskazówki na wartosci pomiaru mniejsze od wartosci sredniej. Skale 10 i 11 sa zamocowane wzgledem siebie przesuwnie, tak, aby przez ich wzajemne przesuwanie umozliwione bylo ustalenie wielko¬ sci wartosci sredniej pomiarów na obu skalach w punkcie P, znajdujacym sie na przecieciu osi prowadnicy 1 z osia skal 10 i 11. Skale 10 i 11 sa wymienne, przy czym oznaczenia ich podzia- Jek sa dobierane odpowiednio do wielkosci licz¬ bowych dokonywanych pomiarów.Na suwaku 3 zamocowana jest wskazówka 12 przesuwajaca sie wzdluz skali 13, umieszczonej równolegle do prowadnicy 1. Skala 13 posiada podzialke pomocnicza 14 do ustawienia wska¬ zówki 12 na wielkosc odpowiadajaca bezwzgled¬ nej wartosci odchylenia od wartosci sredniej pierwszego pomiaru, a podzialka 15 sluzy do odczytu odchylenia sredniego oznaczonego we wzorze symbolem S.Modul podzialek na skalach 10 i 11 jest jedna¬ kowy i zalezny od zadanej dokladnosci wyni¬ ków. Tym dokladniejszy jest wynik, im wiekszy jest modul podzialki. Ze wzgledu jednak na wy¬ dluzenie sie skal 10 i 11 wraz ze wzrostem ich modulu, poslugiwanie sie przyrzadem wedlug wynalazku o bardzo dlugiej skali w przypadku koniecznosci otrzymywania wyników z duza do¬ kladnoscia, jest rzecza niewygodna.Na fig. 4 i 5 przedstawiona jest odmiana kon¬ strukcji skal 10 i 11, a mianowicie skale lOa i lla, na których naniesione sa podzialki, lecz bez oznaczen liczbowych. Natomiast oznaczenia liczbowe sa naniesione na tasmach 16a i 16b przewijanych wzdluz skal lOa i lla, za pomoca pokretek 11 we wspólnych dla obu tasm kase¬ tach 18a i 18b umieszczonych po obydwóch stro¬ nach skal lOa i lla.Modul podzialki 14 na skali 13, oznaczony symbolem mt jest taki sam, jak na podzialkach skal 10 i 11 lub lOa i lla, modul zas podzialki 15, oznaczony symbolem m2 oblicza sie ze wzoru m2 = mx * V n — 1 stosowanego przy niewielkiej liczbie pomiarów, naitomiast ze wzoru m2 = mj * V n przy wiekszej liczbie pomiarów.Celem obliczenia modulu m2 jest umozliwienie bezposredniego odczytywania wielkosci srednie¬ go odchylenia na podzialce 15 skali 13.Sposób poslugiwania sie przyrzadem wedlug wynalazku do wyznaczania odchylenia srednie¬ go jest nastepujacy. Po dokonaniu okreslonej liczby pomiarów oblicza sie wartosc sredniej arytmetycznej pomiarów, której wielkosc na obu podzialkach Ustawia sie w punkcie P prze¬ suwajac skale 10 i 11. Nastepnie oblicza sie bez¬ wzgledna wartosc róznicy pierwszego pomiaru od wartosci sredniej, czyli wielkosc (a! — a), któ- - 2 -ra odklada sie na podzialce pomocniczej 14 skali 13 za pomoca wskazówki 12 na suwaku 3. Po ustaleniu polozenia suwaka 3 przesuwa sie su¬ wak 4 tak, aby jego wskazówka 9 pokrywala sie z wartoscia nastepnego pomiaru skali 10 lub 11, po czym za pomoca sruby ustalajacej 7 zaklesz¬ cza sie pret 5 i przesuwa suwak 4 do pokrycia sie wskazówki 9 z osia prowadnicy 1, czyli do punktu P, przy czym pret 5 przesuwa suwak 3 do. góry wzdluz prowadnicy 1. Potem odkleszcza sie pret 5, co umozliwia swobodne jego przesu¬ wanie sie w uchwycie 6. Postepujac podobnie z dalszymi kolejnymi pomiarami uzyskuje sie w wyniku ostateczne polozenie wskazówki 12 na podzialce 15, która wskazuje szukana wielkosc odchylenia sredniego S, wedlug podanego wyzej wzoru.Przy poslugiwaniu sie skalami 10a i lla, po¬ dobnie jak przy poslugiwaniu sie skalami 10 i 11, ustala sie wartosc srednia w punkcie P przesuwajac skale 10a i lla oraz tasmy 16a i 16b z naniesionymi na nich oznaczeniami liczbowy¬ mi. Zastosowanie oznaczen liczbowych na tas¬ mach ruchowych 16a i 16b umozMwia wykorzy¬ stywanie skal lOa i lla w wiekszym zakresie wielkosci mierzonych bez koniecznosci wymiany tych skal, jak to mialoby miejsce w przypadku stosowania skal 10 i 11 o bardziej ograniczonym zakresie liczbowym, lezacym w zakresie prze¬ prowadzanych pomiarów.W ten sposób obliczenie odchylenia sredniego sprowadza sie do czynnosci mechanicznych po1 legajacych na przesuwaniu po prowadnicach 1 i 2 suwaków 3 i 4. PL

Claims (4)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Przyrzad do wyznaczania odchylenia srednie¬ go, znamienny tym, ze na prowadnicach (1 i 2), umocowanych wzgledem siebie pod katem prostym, osadzone sa przesuwnie suwaki (3 i 4), przy czym na suwaku (3) umocowany jest obrotowo jeden koniec preta (5), który przesuwa sie w uchwycie (6), zamocowanym przesuwnie na suwaku (4), uchwyt zas (6) jest zaopatrzony w srube ustalajaca (7), unie¬ mozliwiajaca po jej dokreceniu przesuw pre¬ ta (5) w uchwycie (6), natomiast na suwaku (6) zamocowana jest wskazówka (9) przesu¬ wajaca sie wzdluz skal (10 i 11) umieszczo¬ nych równolegle do prowadnicy (2), a na su¬ waku (3) zamocowana jest wskazówka (12) przesuwajaca sie wzdluz skali (13), umiesz¬ czonej równolegle do prowadnicy (1).

2. Przyrzad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze skale (10 i 11) posiadaja podzialki o dowol¬ nym module i mianowane w jednostkach mierzonych, przy czym oznaczenie liczbowe podzialki na skali (10) wzrasta w jednym kierunku, a na skali (11)'w kierunku prze¬ ciwnym.

3. Odmiana przyrzadu wedlug zastrz. 2, zna¬ mienna tym, ze posiada niemianowane skale (lOa i lla), natomiast oznaczenia liczbowe sa naniesione na tasmach (16a i 16b) przewija¬ nych wzdluz skal (lOa i lla) we wspólnych dla obu i^asm kasetach (18a i 18b).

4. Przyrzad wedlug zastrz. 1 — 3, znamienny tym, ze skala (13) posiada podzialke pomoc¬ nicza (14) o module takim samym, jaki maja podzialki skali (10 i 11), sluzaca do ustawie¬ nia wskazówki (12) na wielkosc odpowiadaja¬ ca bezwglednej wartosci odchylenia od war¬ tosci sredniej pierwszego pomiaru, a prócz tego skala (13) posiada podzdalke (15) sluzaca do odczytu odchylenia sredniego. Mgr inz. Michal Grudniewski Zastepca: mgr inz. Aleksander Samujllo rzecznik patentowy IDo opisu patentowego nr 44744 n r la,-al Fig 1a 0 V lan - al fig 1b fig. Je n to \ "7 , \ [' 1 vl< w 10 11 9 l? 8 !3 7 14 5 15 5 16 4 17 3 r, 1 j Fig. 3 t\|^l4l|...ll...l|,..llTT|.Ml|.l4^4^ f/' 77 \ fig 2 WD Ha Wa ^7-5 856. RSW „Prasa", Kielce, PL