Opublikowano dnia 14 czerwca 1961 r. s wSSs ^ goU Acz BIBLIOTEKA! Hri*2u ?'Jientowego POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 44622 KI. 21 g, 18/01 VEB Vakutronik*) Drezno, Niemiecka Republika Demokratyczna Przyrzqd do pomiaru dawki promieniowania lub natezenia promieniowania Patent trwa od dnia 2 kwietnia 1960 r.Wynalazek dotyczy przyrzadu do pomiaru dawki promieniowania lub natezenia promie¬ niowania. W znanych przyrzadach do pomia¬ ru promieniowania, pomiar natezenia promie¬ niowania przebiega czesto w ten sposób, ze wskaznik promieniowania oddzialywa na prad warstwowym opornikiem o duzej opornosci, a spadek napiecia mierzony na tym oporniku stanowi miare natezenia promieniowania.Znane jest równiez stosowanie zamiast opor¬ nika cienkowarstwowego opornosci wejsciowej pierwszej lampy wzmacniajacej w poczatko¬ wym zakresie pradu siatki, co umozliwia osia¬ gniecie skali logarytmicznej. W tym przypadku siatka sterujaca jest polaczona przewodem z doskonale izolowana elektroda zbiorcza od¬ biornika promieniowania. Do pomiaru dawki uklad tak jest dobrany, ze poprzez odbiornik promieniowania laduje sie kondensator ideal- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest Ernst Alfred Frommhold. nie izolowany. Mierzona wielkosc naladowania jest wiec proporcjonalna do dawki.Jezeli ten sam przyrzad sluzyc mial zarów¬ no do pomiaru dawki promieniowania, jak i do pomiaru natezenia promieniowania, to opornik musial byc odlaczany. Wynikaly z tego trud¬ nosci albo pogorszenie dzialania przyrzadu, gdyz przelaczanie musialo nastepowac tam, gdzie izolacja i pojemnosc byly szczególnie krytycznie.Te ujemne cechy zostaly usuniete w ukladzie wedlug wynalazku, gdyz do przelaczenia z po¬ miaru dawki na pomiar natezenia promienio¬ wania stosuje sie zmiane potencjalów robocze¬ go napiecia odbiornika promieniowania. Szcze¬ gólne zalety wynikaja równiez z tego, ze lampa elektrometryczna jest zastosowana w ukladzie przeciwnym i pomimo duzego nachylenia po¬ siada szczególnie niski prad resztkowy elektro¬ dy sterujacej.Na rysunku uwidoczniony jest uklad wedlug wynalazku kombinowanego miernika dawki pro¬ mieniowania i natezenia promieniowania. Dlapomiaru natezenia promieniowania zródlo pra¬ du 1 jest przylozone do odbiornika promienio¬ wania 7 *& pomoca przelacznika 2 w ten spo¬ sób, fc D^encjal dodatni zródla pradu jest po¬ laczony z odbiornikiem promieniowania a ujem-- ny — zjnasa. 1?q krótkotrwalym nacisnieciu przyciska f, jyskazówka przyrzadu zostaje na¬ stawiona na punkt zerowy skali za pomoca oporniki potencjometrycznego 4. W ten sposób przyrzai: jest przygotowany do pomiaru nate¬ zenia fcnjliieniowania. Wskazania nastepuja w przyblizeniu w skali logarytmicznej, ponie¬ waz w ukladzie wedlug wynalazku spadek na¬ piecia, który wywoluje prad na opornosci we¬ wnetrznej lampy w poczatkowym zakresie pra¬ du siatki zmienia sie prawie lógartymicznie z wartoscia pradu, a wiec równiez z wartos¬ cia pradu jonizacji odbiornika promieniowania.Przy pomiarze dawki promieniowania napiecie zródla pradu 1 tak jest przelaczane za pomoca przelacznika 2, ze potencjal ujemny lezy na odbiorniku promieniowania, a dodatni — na masie. Równiez i tu przed rozpoczeciem po¬ miaru elektroda sterujaca lampy 9 jest zwiera¬ na za pomoca przycisku 8 krótkotrwalo z ma¬ sa, azeby odprowadzic ewentualny istniejacy ladunek.Za pomoca opornika potencjometrycznego 4 reguluje sie przyrzad 5 na pelne wychylenie.W tym polozeniu wskazówka znajduje sie na punkcie zerowym w przyblizeniu liniowej skali dla pomiaru dawki promieniowania.Pomiar dawki promieniowania mozna prze¬ prowadzic równiez w inny sposób. Na po¬ czatku pomiaru przyciska sie tylko krótkotrwa¬ lo przycisk 8. Pomiar jest skonczony, gdyz za pomoca opornika potencjometrycznego 4 wska¬ zówka przyrzadu pomiarowego 5 zostanie wy¬ regulowana na prad 0. Przez przycisniecie przy¬ cisku 8 pojemnosc elektrody sterujacej zostaje rozladowana i wskazówka przyrzadu pomiaro¬ wego 5 wychyla sie. Przy tym sposobie pomia¬ ru punkt zerowy skali lezy, tak samo jak przy pomiarze natezenia promieniowania, w tym miejscu, w którym znajduje sie wskazówka, gdy przez przyrzad pomiarowy nie plynie zaden prad.W przypadku uzyskania szczególnie doklad¬ nych pomiarów oba sposoby odczytu moga byc zastosowane jednoczesnie dla tego samego po¬ miaru. Poniewaz przy pierwszym opisanym sposobie odczytu zmniejszenie sie pradu emisji przez wplywy uboczne wywoluje zbyt duze wy¬ chylenie, a przy drugim opisanym sposobie od¬ czytu — wywoluje sie male wychylenie, ewen¬ tualne zmiany pradu emisji, wywolane przez wplywy uboczne, moga byc w ten sposób roz¬ poznane i w wyniku koncowym uwzglednione.Ten sposób odczytu jest zalecany szczególnie przy pomiarach dawki promieniowania, wyko¬ nanych w dluzszym okresie czasu.Zakres pomiarowy przy pomiarze dawki pro¬ mieniowania moze byc rozszerzony w znany sposób przez wlaczenie za pomoca przelacznika 3 pojemnosci 6 równolegle do elektrody ste¬ rujacej.Zastosowanie wynalazku nie ogranicza sie tylko do opisanego przykladu. Wynalazek moze byc równiez stosowany przy innych elektro- metrach, np. z lampami w ukladzie mostko¬ wym lub z kilkoma stopniami wzmocnienia o ile tylko lampa wejsciowa tych przyrzadów pozwala na wykorzystanie poczatkowego zakre¬ su pradu siatki w opisany sposób, albo fun¬ kcja ta przejeta zostanie przez oddzielna diode. PL